Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Renesans, czyli odrodzenie, to epoka, w której Europa na nowo odkryła antyk: filozofowie wrócili do Platona, architekci do rzymskich proporcji, a malarze opanowali perspektywę. Z Florencji nowy styl rozszedł się po Włoszech, a potem do Niderlandów, Niemiec, Hiszpanii i Polski. Ten quiz sprawdza, co wiesz o epoce: skąd wzięła się jej nazwa, kto wygrał konkurs na drzwi baptysterium, jakie spory toczą historycy o jej granice i co kryje się na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej. Pytania układają się od łatwych do naprawdę trudnych, więc każdy znajdzie coś dla siebie.
Wszystkie 28 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Kto napisał „Don Kichota” i cykl „Nowele przykładne”?
Miguel de Cervantes
Wybitnym hiszpańskim epikiem tej epoki okazał się też Alonso de Ercilla y Zúñiga, autor eposu „Araukana”.
Q 02Ślub Zygmunta I Starego z którą księżniczką nasilił wpływy włoskie w Polsce?
Boną Sforzą
Wpływy włoskie przyczyniły się w Polsce do rozkwitu malarstwa, architektury i sztuki kulinarnej, a kraj stał się azylem tolerancji religijnej.
Q 03Którego nurtu reformacji, najstarszego i największego, kolebką są Niemcy?
luteranizmu
Humanizm i sztuka renesansowa dotarły do Niemiec bezpośrednio z Włoch, nieco później niż do innych krajów, dzięki podróżom niemieckich uczonych i artystów.
Q 04Z jakiego języka pochodzi polski termin „renesans”?
francuskiego
Termin upowszechnili w połowie XIX wieku Jules Michelet i Jacob Burckhardt, a polskie „odrodzenie” jest wiernym tłumaczeniem tego samego słowa.
Q 05Jakie dwa wielkie prądy kulturowe XVI wieku pojawiły się obok humanizmu renesansowego?
reformacja i kontrreformacja
Obiegowy pogląd, że katolicka odnowa stała w ścisłej sprzeczności z humanizmem, uchodzi dziś za mylny i uproszczony.
Q 06Kto zaprojektował kopułę katedry florenckiej, otwierając renesans w architekturze?
Filippo Brunelleschi
To właśnie ta realizacja sprawia, że historycy często uznają stolicę Toskanii za kolebkę odrodzenia.
Q 07Z fundacji którego papieża zbudowano Kaplicę Sykstyńską?
Sykstusa IV
To prostokątne pomieszczenie o długości 40,93 m, szerokości 13,41 m i wysokości 20,70 m, przykryte sklepieniem kolebkowym z lunetami.
Q 08Który obraz Leonarda da Vinci przywołuje się jako przykład nawiązania do mitologii?
„Leda z łabędziem”
Twórcy renesansu wzorowali się na starożytnych Grekach i Rzymianach, a w sztuce przeważały motywy mityczne i religijne.
Q 09Zasady jakiej techniki odkryli i opanowali malarze renesansu?
perspektywy linearnej
Popularne stały się postacie biblijne i mitologiczne, często występujące razem, a obok nich rozwinęło się malarstwo portretowe.
Q 10Kto był najwybitniejszym lirykiem włoskiego renesansu, tworzącym już w XIV wieku?
Francesco Petrarca
Przynależność kulturowa wybitnych twórców wczesnego włoskiego humanizmu XIV wieku do dziś pozostaje przedmiotem sporu.
Q 11Jak nazywa się osobny typ kultury renesansowej, który ukształtował się w Niderlandach?
renesans północny
Odrębności widać zwłaszcza w malarstwie, w którym ośrodek niderlandzki ma znaczenie zbliżone do włoskiego.
Q 12Którego poetę dojrzałego średniowiecza uważa się za prekursora literackiego renesansu?
Dante Alighieri
Podniósł język włoski do rangi języka kulturalnego; w XIX wieku widziano w nim twórcę z pogranicza epok, dziś uchodzi za autora ściśle średniowiecznego.
Q 13Jak brzmi włoska nazwa epoki renesansu?
rinascimento
Forma renaissance przyjęła się m.in. w języku francuskim, angielskim i niemieckim, podczas gdy Włosi pozostali przy własnym słowie.
Q 21Jakie wydarzenie z 1527 roku często uznaje się za koniec renesansu we Włoszech?
Sacco di Roma
Dla całej Europy wymienia się z kolei daty od 1517 przez 1548 aż do 1648 roku, a najczęściej „okrągły” rok 1600.
Q 22Jaki XV-wieczny ruch religijny w Niderlandach kładł nacisk na osobisty kontakt z Bogiem?
devotio moderna
Niektórzy historycy idei widzą w tym ruchu zarodek nowożytnej religijności, a we wspólnotach „braci życia wspólnego” studiowano autorów starożytnych.
Q 23W którym roku powstało Nadwiślańskie Bractwo Literackie, pierwsze w Europie towarzystwo literackie?
1488
Jego członkami zostali Konrad Celtis, profesorowie Akademii Krakowskiej, dworzanie i studenci.
Q 14Kto napisał epos „Jerozolima wyzwolona”?
Torquato Tasso
Wielka epika pisana oktawą rozkwitła w tej epoce niemal we wszystkich krajach Europy, podobnie jak sonetystyka.
Q 15Co Erazm z Rotterdamu przełożył z greki?
Nowy Testament
Podkreślał, że Pismo Święte należy komentować z pomocą wiedzy historyczno-filologicznej, a zwłaszcza znajomości Ojców Kościoła.
Q 16Kto wygrał konkurs na projekt brązowych drzwi florenckiego baptysterium?
Lorenzo Ghiberti
Ten konkurs uchodzi za symboliczną datę i rzeczywisty przełom artystyczny, od którego zaczyna się styl renesansowy w sztukach pięknych.
Q 17W którym mieście w 1579 roku powstał uniwersytet?
Wilno
Uczelnia w Królewcu powstała w 1544 roku, a w Zamościu w 1594; Akademia Krakowska była wtedy jednym z ważniejszych ośrodków naukowych Europy.
Q 18Który autor żywotów artystów prawdopodobnie jako pierwszy użył włoskiej nazwy renesansu?
Giorgio Vasari
Słowo to pojawia się w połowie XVI wieku we wstępach do części o trecento i quattrocento w jego dziele o najsławniejszych malarzach, rzeźbiarzach i architektach.
Q 19Który rok, związany z wystąpieniem Lutra, bywa uznawany za początek renesansu w Niemczech?
1517
Ta sama data bywa zarazem traktowana jako jedna z możliwych dat końcowych całej epoki, obok soboru trydenckiego i końca wojny trzydziestoletniej.
Q 20Który włoski prozaik renesansu był zarazem słynnym rzeźbiarzem i złotnikiem?
Benvenuto Cellini
Prozę rozwijali obok niego Baldassare Castiglione i autor żywotów artystów, a na polu poezji i prozy działał Pietro Aretino.
Q 24W którym roku powstała Akademia Florencka, odradzająca tradycję Akademii Platońskiej?
1462
Odrodzenie zainteresowania Platonem i jego kontynuatorami było częścią powrotu humanistów do kultury starożytnej.
Q 25Jakim określeniem Étienne Gilson podsumował renesans?
„zepsutym średniowieczem”
Dawniejszym terminem „zepsuty Renesans” określano z kolei barok, który przed pogłębionymi badaniami uznawano za podtyp odrodzenia.
Q 26Kogo uznaje się za inspiratora XVI-wiecznego odrodzenia myśli stoickiej?
Tomasz z Kempis
W Niderlandach dojrzałego renesansu rozwijała się przede wszystkim filozofia społeczna oparta na odrodzonym stoicyzmie.
Q 27Który historyk sztuki odróżniał renesans włoski od renesansów średniowiecznych?
Erwin Panofsky
Jego zdaniem dopiero w XV-wiecznych Włoszech starożytne formy połączyły się z odkrytymi na nowo treściami antyku.
Q 28Która poetka, przyjaciółka Michała Anioła, była najsłynniejszą z piszących kobiet renesansu?
Vittoria Colonna
Sam Buonarroti, choć znany przede wszystkim jako rzeźbiarz i malarz, pisał w tej epoce także poezje liryczne.