Sen i jego tajemnice — 29 ciekawostek

Ile pełnego snu na dobę potrzebuje zwykle dorosły człowiek?

Zapotrzebowanie na sen jest cechą indywidualną zależną od genów, a im młodsza osoba, tym więcej snu potrzebuje.

Kiedy najczęściej pojawiają się marzenia senne?

Pierwsza faza marzeń sennych trwa zaledwie kwadrans, ale nad ranem wydłuża się kilkakrotnie.

Które spektrum światła najsilniej hamuje wydzielanie hormonów cyklu dobowego?

Nawet słabe światło lampki lub telefonu komórkowego może zmniejszyć wydzielanie melatoniny; pomagają okulary blokujące to spektrum.

U których zwierząt półkule mózgowe śpią na zmianę?

Taki sen objawia się zamknięciem oka po stronie śpiącej półkuli; podobnie śpią pingwiny, foki i psy.

Jakiego koloru słabe światło zaleca się do oświetlania pomieszczeń nocą?

Nadmierna ekspozycja na sztuczne oświetlenie, np. na nocnej zmianie, sprzyja chorobom chronicznym, cukrzycy, chorobom serca i otyłości.

Co dosłownie dzieje się z niewyspanym mózgiem?

Deprywacja snu upośledza konstruktywne myślenie i sprzyja podejmowaniu ryzykownych decyzji.

Ile snu na dobę potrzebuje żyrafa?

Długość snu u zwierząt różni się ogromnie – żyrafa należy do najmniej śpiących ssaków, a nietoperze przesypiają większość doby.

Co najmniej ile godzin snu na dobę potrzebują prawdopodobnie nastolatki?

U noworodków i małych dzieci sen jest podzielony na kilka części, u dorosłych taki podział zwykle już nie występuje.

Czym sen fizjologiczny różni się od śpiączki?

Sen to cyklicznie pojawiający się stan czynnościowy ośrodkowego układu nerwowego, któremu towarzyszą zniesienie świadomości i bezruch.

Dlaczego foki śpią tylko jedną półkulą mózgu naraz?

Śpiąca półkula zamyka „swoje” oko, a druga pozostaje czujna – ten sam mechanizm mają pingwiny i psy.

Objawem jakich zaburzeń często bywa bezsenność?

Obiektywnym wskaźnikiem bezsenności jest krótki czas lub brak najgłębszego stadium snu wolnofalowego.

Przy jakim nałogu występują także zaburzenia fazy REM?

Tygodniowa deprywacja snu lub zaburzenia tej fazy mogą prowadzić do halucynacji i stanów paranoidalnych.

Na co bardziej narażone są osoby niewyspane?

Krótki sen upośledza zapamiętywanie i koncentrację, a niewyspani młodzi ludzie są średnio bardziej otyli niż ich wyspani rówieśnicy.

Na ile przed snem zaleca się unikać wpatrywania w jasne ekrany monitorów i telewizorów?

Jasne światło w ciągu dnia jest z kolei korzystne: poprawia nastrój i ułatwia późniejsze zasypianie w nocy.

Jak inaczej nazywa się sen REM, czyli sen o szybkich ruchach gałek ocznych?

Ciało jest wtedy całkowicie rozluźnione, choć mózg pracuje intensywnie – stąd pozorna sprzeczność ukryta w nazwie.

Ile razy w ciągu nocy powtarza się u dorosłych cykl snu NREM i REM?

Wraz z upływem nocy maleje udział najgłębszego snu wolnofalowego, a wydłużają się fazy snu REM.

Jakie fale mózgowe charakteryzują sen wolnofalowy (NREM)?

Skrót NREM pochodzi od angielskiego non-rapid eye movement – w tej fazie gałki oczne poruszają się wolno.

U których zwierząt granica między snem a czuwaniem jest wyjątkowo płynna?

Przeciwieństwem snu jest stan czuwania, a u części gadów przejście między tymi stanami nie ma wyraźnej granicy.

Ile godzin bez snu wytrzymał rekordzista Tony Wright?

Był to eksperyment medyczny – ponad 11 dób bez snu, podczas gdy po trzech dobach u wielu osób pojawiają się już halucynacje.

Jak nazywano dawny wzorzec snu z nocną przerwą na modlitwę, pisanie czy odwiedziny sąsiadów?

Przed erą elektryczności na wyższych szerokościach geograficznych ludzie kładli się zimą bardzo wcześnie i budzili w środku nocy na 1–3 godziny.

Jaką funkcję mózgu szczurów zaburzał brak snu w badaniach z Princeton University?

Już jedna nieprzespana noc obniża sprawność psychofizyczną człowieka, a dłuższy brak snu osłabia też układ odpornościowy.

Jak długo prawidłowo trwa pierwsza faza NREM na początku snu?

Po niej następuje pierwsza faza snu REM, trwająca zaledwie około kwadransa.

Która część pnia mózgu odcina podczas snu REM jego wpływ na mięśnie?

Dzięki temu ciało jest całkowicie rozluźnione i nie odgrywa treści snów, które w tej fazie pojawiają się najczęściej.

Jak długo zazwyczaj trwa faza REM pod koniec nocy?

Na początku nocy ta sama faza jest niemal trzykrotnie krótsza; wydłuża się kosztem najgłębszego stadium snu wolnofalowego.

Która substancja reguluje gotowość do zaśnięcia w zależności od emocji i głodu?

Rytm zapadania w sen wyznaczają też natężenie światła i bodźce społeczne; po zmianie strefy czasowej cykl definiuje się na nowo.

W jakim rytmie dobowym funkcjonowali ludzie odizolowani od światła dziennego i zegarów?

Badani w pokojach bez okien, zegarów, radia i telefonów sami wybierali porę snu – ich doba okazała się nieco dłuższa niż 24 godziny.

Nadwyżkę jakiego hormonu stwierdzono u szczurów pozbawionych snu?

U tych zwierząt 2–3-tygodniowa deprywacja snu kończy się śmiercią.

Co oprócz braku reakcji na bodźce charakteryzuje stadium 2 snu NREM?

W stadium 1 znikają fale alfa i pojawiają się wolne ruchy gałek ocznych, a stadium 4 zawiera ponad połowę fal wolnych.

Który ptak potrafi obywać się bez snu nawet przez dwa tygodnie podczas migracji?

Wśród ssaków tak długa deprywacja snu byłaby śmiertelna – szczury giną po 2–3 tygodniach.