Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Sen to stan, w którym spędzamy około jednej trzeciej życia, a wciąż kryje wiele zagadek. Fazy NREM i REM, fale mózgowe, marzenia senne i hormony sterujące rytmem dobowym składają się na mechanizm, bez którego mózg nie potrafi sprawnie działać. Ten quiz sprawdza wiedzę o potrzebach snu u ludzi i zwierząt, o tym, co dzieje się z organizmem po 24, 36, 48 i 72 godzinach czuwania, oraz o zaburzeniach snu i ciekawostkach, takich jak sen segmentowy czy rekordy bezsenności. Pytania mają różny poziom trudności – od podstaw po szczegóły, które znają tylko pasjonaci somnologii.
Wszystkie 29 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Ile pełnego snu na dobę potrzebuje zwykle dorosły człowiek?
6–8 godzin
Zapotrzebowanie na sen jest cechą indywidualną zależną od genów, a im młodsza osoba, tym więcej snu potrzebuje.
Q 02Kiedy najczęściej pojawiają się marzenia senne?
W fazie REM
Pierwsza faza marzeń sennych trwa zaledwie kwadrans, ale nad ranem wydłuża się kilkakrotnie.
Q 03Które spektrum światła najsilniej hamuje wydzielanie hormonów cyklu dobowego?
Niebieskie
Nawet słabe światło lampki lub telefonu komórkowego może zmniejszyć wydzielanie melatoniny; pomagają okulary blokujące to spektrum.
Q 04U których zwierząt półkule mózgowe śpią na zmianę?
Delfiny
Taki sen objawia się zamknięciem oka po stronie śpiącej półkuli; podobnie śpią pingwiny, foki i psy.
Q 05Jakiego koloru słabe światło zaleca się do oświetlania pomieszczeń nocą?
Czerwone
Nadmierna ekspozycja na sztuczne oświetlenie, np. na nocnej zmianie, sprzyja chorobom chronicznym, cukrzycy, chorobom serca i otyłości.
Q 06Co dosłownie dzieje się z niewyspanym mózgiem?
Kurczy się
Deprywacja snu upośledza konstruktywne myślenie i sprzyja podejmowaniu ryzykownych decyzji.
Q 07Ile snu na dobę potrzebuje żyrafa?
2 godziny
Długość snu u zwierząt różni się ogromnie – żyrafa należy do najmniej śpiących ssaków, a nietoperze przesypiają większość doby.
Q 08Co najmniej ile godzin snu na dobę potrzebują prawdopodobnie nastolatki?
9 godzin
U noworodków i małych dzieci sen jest podzielony na kilka części, u dorosłych taki podział zwykle już nie występuje.
Q 09Czym sen fizjologiczny różni się od śpiączki?
Pełną odwracalnością
Sen to cyklicznie pojawiający się stan czynnościowy ośrodkowego układu nerwowego, któremu towarzyszą zniesienie świadomości i bezruch.
Q 10Dlaczego foki śpią tylko jedną półkulą mózgu naraz?
By wynurzać się po powietrze
Śpiąca półkula zamyka „swoje” oko, a druga pozostaje czujna – ten sam mechanizm mają pingwiny i psy.
Q 11Objawem jakich zaburzeń często bywa bezsenność?
Nerwicy lub depresji
Obiektywnym wskaźnikiem bezsenności jest krótki czas lub brak najgłębszego stadium snu wolnofalowego.
Q 12Przy jakim nałogu występują także zaburzenia fazy REM?
Alkoholizm
Tygodniowa deprywacja snu lub zaburzenia tej fazy mogą prowadzić do halucynacji i stanów paranoidalnych.
Q 13Na co bardziej narażone są osoby niewyspane?
Na fałszywe wspomnienia
Krótki sen upośledza zapamiętywanie i koncentrację, a niewyspani młodzi ludzie są średnio bardziej otyli niż ich wyspani rówieśnicy.
Q 21Jaką funkcję mózgu szczurów zaburzał brak snu w badaniach z Princeton University?
Tworzenie nowych komórek
Już jedna nieprzespana noc obniża sprawność psychofizyczną człowieka, a dłuższy brak snu osłabia też układ odpornościowy.
Q 22Jak długo prawidłowo trwa pierwsza faza NREM na początku snu?
80–100 min
Po niej następuje pierwsza faza snu REM, trwająca zaledwie około kwadransa.
Q 23Która część pnia mózgu odcina podczas snu REM jego wpływ na mięśnie?
Most
Dzięki temu ciało jest całkowicie rozluźnione i nie odgrywa treści snów, które w tej fazie pojawiają się najczęściej.
Q 14Na ile przed snem zaleca się unikać wpatrywania w jasne ekrany monitorów i telewizorów?
2–3 godziny
Jasne światło w ciągu dnia jest z kolei korzystne: poprawia nastrój i ułatwia późniejsze zasypianie w nocy.
Q 15Jak inaczej nazywa się sen REM, czyli sen o szybkich ruchach gałek ocznych?
Sen paradoksalny
Ciało jest wtedy całkowicie rozluźnione, choć mózg pracuje intensywnie – stąd pozorna sprzeczność ukryta w nazwie.
Q 16Ile razy w ciągu nocy powtarza się u dorosłych cykl snu NREM i REM?
4 lub 5 razy
Wraz z upływem nocy maleje udział najgłębszego snu wolnofalowego, a wydłużają się fazy snu REM.
Q 17Jakie fale mózgowe charakteryzują sen wolnofalowy (NREM)?
Delta
Skrót NREM pochodzi od angielskiego non-rapid eye movement – w tej fazie gałki oczne poruszają się wolno.
Q 18U których zwierząt granica między snem a czuwaniem jest wyjątkowo płynna?
Żółwie
Przeciwieństwem snu jest stan czuwania, a u części gadów przejście między tymi stanami nie ma wyraźnej granicy.
Q 19Ile godzin bez snu wytrzymał rekordzista Tony Wright?
266 godzin
Był to eksperyment medyczny – ponad 11 dób bez snu, podczas gdy po trzech dobach u wielu osób pojawiają się już halucynacje.
Q 20Jak nazywano dawny wzorzec snu z nocną przerwą na modlitwę, pisanie czy odwiedziny sąsiadów?
Sen segmentowy
Przed erą elektryczności na wyższych szerokościach geograficznych ludzie kładli się zimą bardzo wcześnie i budzili w środku nocy na 1–3 godziny.
Q 24Jak długo zazwyczaj trwa faza REM pod koniec nocy?
40 minut
Na początku nocy ta sama faza jest niemal trzykrotnie krótsza; wydłuża się kosztem najgłębszego stadium snu wolnofalowego.
Q 25Która substancja reguluje gotowość do zaśnięcia w zależności od emocji i głodu?
Oreksyna
Rytm zapadania w sen wyznaczają też natężenie światła i bodźce społeczne; po zmianie strefy czasowej cykl definiuje się na nowo.
Q 26W jakim rytmie dobowym funkcjonowali ludzie odizolowani od światła dziennego i zegarów?
24,2-godzinnym
Badani w pokojach bez okien, zegarów, radia i telefonów sami wybierali porę snu – ich doba okazała się nieco dłuższa niż 24 godziny.
Q 27Nadwyżkę jakiego hormonu stwierdzono u szczurów pozbawionych snu?
Kortykosteronu
U tych zwierząt 2–3-tygodniowa deprywacja snu kończy się śmiercią.
Q 28Co oprócz braku reakcji na bodźce charakteryzuje stadium 2 snu NREM?
Wrzeciona snu i zespoły K
W stadium 1 znikają fale alfa i pojawiają się wolne ruchy gałek ocznych, a stadium 4 zawiera ponad połowę fal wolnych.
Q 29Który ptak potrafi obywać się bez snu nawet przez dwa tygodnie podczas migracji?
Pasówka białobrewa
Wśród ssaków tak długa deprywacja snu byłaby śmiertelna – szczury giną po 2–3 tygodniach.