Słońce i Układ Słoneczny — 30 ciekawostek

Która gwiazda znajduje się najbliżej Słońca?

To czerwony karzeł, jak większość gwiazd w Drodze Mlecznej; Słońce jest jaśniejsze niż około 95% gwiazd naszej galaktyki.

Do jakiej grupy gwiazd ciągu głównego należy Słońce jako gwiazda typu widmowego G2 V?

Mimo tej nazwy Słońce widziane z Ziemi ma barwę białą; żółte wydaje się przez rozpraszanie światła niebieskiego w atmosferze.

Ile razy średnica Słońca jest większa od średnicy Ziemi?

Średnica Słońca wynosi około 1 392 684 km, a spłaszczenie gwiazdy jest tak małe, że promień biegunowy różni się od równikowego tylko o 10 km.

Ile czasu potrzebuje światło, by pokonać średnią odległość ze Słońca do Ziemi?

Ta średnia odległość, około 150 mln km, to jedna jednostka astronomiczna, podstawowa miara dystansów w Układzie Słonecznym.

Jaką część całkowitej masy Układu Słonecznego stanowi masa Słońca?

Masa Słońca jest około 333 tysiące razy większa od masy Ziemi, a mniej więcej trzy czwarte tej masy stanowi wodór.

Kto postawił hipotezę, że plamy słoneczne leżą na powierzchni Słońca, a nie między nim a Ziemią?

Obserwacje plam umożliwił wynaleziony na początku XVII wieku teleskop, z którego korzystał także Thomas Harriot.

Kto w III wieku p.n.e. jako pierwszy postawił teorię, że planety krążą wokół Słońca?

Pogląd ten przyjął później Seleukos z Seleucji, ale pełny model matematyczny stworzył dopiero Mikołaj Kopernik w XVI wieku.

W którym roku sonda Cassini stała się pierwszym sztucznym satelitą Saturna?

Sonda wystartowała w październiku 1997 roku, a po drodze przeleciała dwukrotnie obok Wenus oraz minęła Ziemię i Jowisza.

Jaka temperatura panuje w jądrze Słońca?

Gęstość jądra sięga 150 g/cm³, czyli około 150 razy więcej niż gęstość wody, a mimo to plazma zachowuje się tam jak gaz doskonały.

W którym miesiącu Ziemia osiąga peryhelium, czyli punkt orbity najbliższy Słońcu?

Już babilońscy astronomowie zauważyli, że ruch Słońca po ekliptyce nie jest jednostajny – Ziemia porusza się szybciej blisko peryhelium.

Kto w 1800 roku odkrył promieniowanie podczerwone poza czerwoną częścią widma światła słonecznego?

Wcześniej Isaac Newton rozszczepił światło słoneczne pryzmatem i pokazał, że składa się ono z wielu barw.

W pobliżu którego australijskiego miasta leży kompleks Deep Space Network używany do łączności z Cassini?

Pozostałe dwa kompleksy sieci znajdują się koło Madrytu i w Goldstone w Kalifornii, a ich anteny mają średnicę 34 m i 70 m.

Ile wynosi temperatura efektywna Słońca, z którą wiąże się oznaczenie typu widmowego „G2”?

Nowo narodzone Słońce było chłodniejsze: jego powierzchnia miała temperaturę 4500 K przy średnicy około 1,33 razy większej niż dziś.

Jak nazywa się okres w XVII wieku, gdy cykl słoneczny niemal zamarł, a Europę nawiedziły mrozy?

Wcześniejsze wydłużone minima aktywności odkryto, analizując słoje przyrostu rocznego drzew; też zbiegły się z chłodniejszymi okresami.

Który grecki filozof uznał Słońce za olbrzymią płonącą kulę z metalu, większą niż Peloponez?

Za ten pogląd, sprzeczny z mitem o rydwanie Heliosa, miał zostać uwięziony i uwolniony dopiero dzięki wstawiennictwu Peryklesa.

Jaki izotop promieniotwórczy zasilał generatory termoelektryczne sondy Cassini?

Trzy generatory dawały na początku misji łącznie około 887 W, a ich moc stopniowo malała wraz z rozpadem paliwa.

Ile trwa pełne okrążenie centrum Galaktyki przez Słońce, czyli tzw. rok galaktyczny?

Od swoich narodzin Słońce okrążyło centrum Drogi Mlecznej 20–25 razy, poruszając się z prędkością orbitalną około 251 km/s.

Agencja kosmiczna którego kraju była trzecim partnerem misji Cassini-Huygens obok NASA i ESA?

Agencja ta dostarczyła antenę główną orbitera o średnicy 4 m, która w pierwszej fazie lotu służyła też za osłonę przeciwsłoneczną.

Kto w 1868 roku postawił hipotezę, że nieznane linie w widmie Słońca pochodzą od nowego pierwiastka?

Pierwiastek nazwano helem od greckiego boga Słońca Heliosa; na Ziemi wyizolowano go dopiero dwadzieścia pięć lat później.

Ile ton wodoru Słońce przetwarza w swoim jądrze w ciągu jednej sekundy?

Synteza wodoru w hel zamienia w energię tylko około 0,7% masy, a mimo to Słońce co sekundę traci przez promieniowanie ponad 4 mln ton.

Kto w 1920 roku zaproponował, że energia Słońca pochodzi z syntezy jądrowej protonów w jądra helu?

Wskazówką była równoważność masy i energii Einsteina; szczegóły reakcji opracował później Hans Bethe.

W jakiej odległości od centrum Drogi Mlecznej krąży Słońce?

Słońce leży blisko wewnętrznej krawędzi Ramienia Oriona, w obrębie Bąbla Lokalnego wypełnionego rozrzedzonym gorącym gazem.

Kto w 1925 roku potwierdził, że Słońce składa się przede wszystkim z wodoru?

Oparła się na teorii jonizacji opracowanej przez indyjskiego fizyka Meghnada Sahę.

Ile trwa rzeczywisty obrót Słońca wokół własnej osi na równiku?

Słońce jest plazmą, więc obraca się różnicowo: okolice biegunów potrzebują na jeden obrót około 33,5 dnia.

Który perski uczony w 1032 roku po raz pierwszy obserwował tranzyt Wenus?

Wysnuł z tej obserwacji poprawny wniosek, że Wenus znajduje się bliżej Słońca niż Ziemia.

W ile sekund neutrina powstające w jądrze Słońca docierają do jego powierzchni?

Fotony potrzebują na tę samą drogę od 10 000 do 170 000 lat, bo co kilka milimetrów są pochłaniane i emitowane na nowo.

Od czasów której chińskiej dynastii prowadzono w Chinach obserwacje plam słonecznych?

W XII wieku opis plam słonecznych sporządził także Awerroes, a w Europie obserwowano je od początku XVII wieku.

W którym roku odkrycie oscylacji neutrin wyjaśniło niedobór neutrin słonecznych w detektorach?

Detektory rejestrowały trzy razy mniej neutrin elektronowych niż przewidywano, bo dwie trzecie zmieniało po drodze zapach.

Jaki odsetek energii wytwarzanej w Słońcu pochodzi z cyklu CNO?

Niemal cała energia powstaje w cyklu protonowym, który zachodzi około 9,2·10³⁷ razy w każdej sekundzie.

Jak nazywa się warstwa przejściowa oddzielająca strefę promienistą Słońca od strefy konwekcyjnej?

Według jednej z hipotez to właśnie w tej warstwie mechanizm dynama magnetohydrodynamicznego wytwarza słoneczne pole magnetyczne.