Sonar — 30 ciekawostek

W jakim środowisku najczęściej stosuje się urządzenia sonarowe?

Chodzi przede wszystkim o wodę, choć odpowiednio zbudowane urządzenia tego typu mogą pracować także w gazach, w tym w powietrzu.

Na jakie dwa rodzaje dzieli się sonary ze względu na zasadę działania?

Niektóre urządzenia łączą obie cechy naraz: potrafią same wysyłać sygnał, ale też wyłącznie nasłuchiwać.

Jaką umiejętność delfiny i nietoperze wykształciły naturalnie w drodze ewolucji?

Pierwszy działający system techniczny oparty na tej samej zasadzie powstał dopiero w 1912 roku.

Podczas poszukiwania czego sonar jest szczególnie pożyteczny?

Urządzenie pozwala ocenić wymiary takiego znaleziska, a wysokość szacuje się pośrednio.

Po zatonięciu jakiego statku w 1912 pojawiły się pierwsze patenty na sonar aktywny?

Pierwszy działający, eksperymentalny system tego typu powstał jeszcze w tym samym roku.

Wielkość czego szacuje się za pomocą sonaru w rybołówstwie?

Poza wojskiem urządzenie to znajduje też szerokie zastosowanie jako instrument naukowy.

Jak tłumaczy się na polski angielskie rozwinięcie skrótu SONAR?

Takie urządzenia służą nie tylko do nawigacji, lecz także do komunikacji, detekcji, śledzenia i klasyfikacji obiektów zanurzonych lub pływających po powierzchni.

Do wzrostu czego w oceanach przyczynia się rosnąca liczba używanych sonarów?

Podwodny zgiełk dezorientuje zwierzęta morskie, które orientują się w toni dzięki falom akustycznym.

Pod wpływem nazwy jakiego urządzenia powstała nazwa „sonar”?

Oba urządzenia wiele łączy, ale jedno korzysta z fal elektromagnetycznych, a drugie z dźwięku, którego bieg znacznie silniej zależy od ośrodka.

W jaką energię aktywny sonar zamienia energię elektryczną z transmitera?

Wytworzona fala biegnie od nadajnika do celu, a potem wraca do odbiornika.

Jak nazywa się element sonaru zdolny jedynie do odbierania fali dźwiękowej?

Jego przeciwieństwem jest projektor, który potrafi wyłącznie wytwarzać i wysyłać dźwięk.

Do jakiego kraju trafiła technologia ASDIC-a po wybuchu II wojny światowej?

Właśnie tam brytyjski wynalazek stał się znany pod akronimem SONAR.

Od jakich fal zaczyna się zakres dźwięków używanych przez sonary, sięgający po ultradźwięki?

Tak szeroki wybór częstotliwości wynika z różnych zastosowań i konstrukcji tych urządzeń.

Jakim zwierzętom zagrażała silna wiązka sonaru zbudowanego przez Langevina w 1917?

Kwarcowe, piezoelektryczne urządzenie pracowało na częstotliwości 150 kHz.

Kto w 1490 opisał, jak za pomocą tuby słuchać odgłosów z odległych statków?

To pierwszy znany przykład sonaru pasywnego, czyli takiego, który sam niczego nie nadaje, a jedynie odbiera dźwięki z otoczenia.

Jaki obiekt oddalony o ponad 3 km wykryto w 1914 sonarem z pokładu kutra „Miami”?

Podczas tych samych prób urządzenie posłużyło też do łączności z zanurzonym okrętem podwodnym i do pomiaru głębokości morza.

Jak nazywa się podstawowy element sonaru aktywnego, który zmienia formę energii?

W wielu sytuacjach ten sam element pracuje w dwóch rolach: jako urządzenie odbiorcze i transmisyjne.

Od czego bieg fal dźwiękowych zależy znacznie bardziej niż bieg fal elektromagnetycznych?

To główna różnica między dwiema pokrewnymi technikami: jedna korzysta z fal elektromagnetycznych, druga z energii niesionej przez dźwięk.

Który kanadyjski fizyk zbudował w 1912 pierwszy działający, eksperymentalny sonar?

Pracował wówczas dla amerykańskiej firmy Submarine Signal Company.

Kim z zawodu był Anglik Lewis Richardson, autor wczesnego patentu na sonar aktywny?

Rok po nim podobny patent uzyskał niemiecki fizyk Alexander Behm.

Do jakich systemów, poza radiolokacyjnymi, systemy sonarowe mają wiele podobieństw?

We wszystkich tych rozwiązaniach podstawą wykrywania jest propagacja fali między celem a odbiornikiem.

Jak nazywał się brytyjski zespół, który w połowie 1917 zbudował pierwszy praktyczny sonar?

Naukowcy bazowali częściowo na wcześniejszych eksperymentach francuskich.

Kto kierował angielskimi eksperymentami z sonarem rozpoczętymi w 1916?

Wszystkie prace jego zespołu otoczone były najwyższą klauzulą tajności.

Analiza długości czego pozwala sonarowi pośrednio określić wysokość przeszkody?

Długość i szerokość napotkanego obiektu da się natomiast określić bezpośrednio.

Na jakiej częstotliwości działał sonar, który Paul Langevin zaprojektował ostatecznie?

Wcześniejsza konstrukcja tego fizyka, zbudowana w 1917 roku, pracowała na znacznie wyższej częstotliwości 150 kHz.

Z jakim rosyjskim inżynierem Paul Langevin zaprojektował w 1915 sonar elektrostatyczny?

Langevin pracował wtedy w paryskiej École Municipale de Physique et de Chimie Industrielles.

W jakim mieście zbudowano 10 brytyjskich okrętów podwodnych typu H z wczesnymi sonarami?

Urządzenie pracowało na falach o długości ok. 3 m przy antenie odbiornika o średnicy zaledwie 1 m, dlatego słabo wskazywało kierunek.

Czyje pytanie do Admiralicji dało początek fałszywemu rozwinięciu skrótu ASDIC?

Komitet, którego nazwę miał rzekomo skracać ten akronim, w rzeczywistości nigdy nie istniał.

Czyj pasywny hydrolokator był w 1918 dokładniejszy od testowanego wtedy sonaru aktywnego?

Testowane w lutym urządzenie skutecznie wykrywało za to obecność okrętów podwodnych nawet ze znacznych odległości.

Jakim kryptonimem brytyjscy naukowcy zastępowali w dokumentach słowo „quartz”?

Słowo „supersonics” zastępowano z kolei akronimem ASD; z tych kryptonimów wywodzi się późniejsza nazwa ASDIC.