Średniowiecze — 30 ciekawostek

Gdzie od 1309 roku znajdowała się siedziba wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego?

Zakon powstał w Ziemi Świętej, ale po 1225 roku skupił większość swojej aktywności nad Bałtykiem.

Kiedy stoczono bitwę pod Hastings?

Armia anglosaska zdążyła wrócić spod Yorku, pokonując 400 km w dwanaście dni; Wilhelm został koronowany w Westminsterze jeszcze w tym samym roku.

Kto jest autorem „Summy teologicznej”, szczytowego dzieła scholastyki?

Scholastyka była próbą pogodzenia autorytatywnych tekstów, zwłaszcza Arystotelesa i Biblii, w systematycznym podejściu do wiary i rozumu.

Który rok najczęściej podaje się jako początek średniowiecza?

Datę tę jako pierwszy zastosował Bruni; dla Hiszpanii koniec epoki wyznacza się m.in. zdobyciem Grenady, kończącym rekonkwistę.

Które miasto zdobyła IV krucjata w 1204 roku, zamiast wyruszyć do Ziemi Świętej?

Utworzono wówczas Cesarstwo Łacińskie; Bizantyńczycy odzyskali miasto w 1261 roku, ale cesarstwo nigdy nie wróciło do dawnej potęgi.

W którym mieście znajdował się dwór Karola Wielkiego, centrum renesansu karolińskiego?

Karol Wielki narzucił na swoich ziemiach rzymską formę liturgii i jedną formę śpiewu liturgicznego: chorał gregoriański.

W jakie święto 800 roku Karol Wielki został koronowany na cesarza?

Nowe cesarstwo składało się głównie z obszarów wiejskich i dzieliło się na około 300 hrabstw zarządzanych przez hrabiów.

W którym roku doszło do formalnego rozłamu między Kościołem zachodnim a wschodnim?

Papież i patriarcha starli się o zwierzchnictwo papieża nad Kościołem i wzajemnie się ekskomunikowali.

Który papież ogłosił pierwszą krucjatę na synodzie w Clermont?

Odpowiedział tak na prośbę cesarza bizantyńskiego Aleksego I Komnena i obiecał uczestnikom wyprawy odpust zupełny.

Założenie którego opactwa w 909 lub 910 roku dało początek ruchowi odnowy życia zakonnego?

Opactwo podlegało bezpośrednio papiestwu i miało prawo wyboru opata bez ingerencji władz świeckich.

Który władca z dynastii Ludolfingów został w 962 roku koronowany przez papieża na cesarza?

Dziesięć lat później uzyskał wzajemne uznanie tytułów cesarskich z cesarzem bizantyńskim, przypieczętowane małżeństwem jego syna z księżniczką Teofano.

Za panowania którego króla Franków królestwo przyjęło chrześcijaństwo?

Grób jego ojca, odkryty w 1653 roku, zawierał bogate dary grobowe, w tym broń i duże ilości złotych wyrobów.

Kto był ostatnim cesarzem zachodniorzymskim, zdetronizowanym u schyłku V wieku?

Jako alternatywną datę upadku cesarstwa podaje się czasem rok 480, gdy zginął jego poprzednik, który wciąż uważał się za cesarza i utrzymał jedynie Dalmację.

Kto pokonał Saracenów w bitwie pod Poitiers w 732 roku?

Zwycięstwo zatrzymało ekspansję arabską na północ od Pirenejów; wcześniej Arabowie podbili królestwo Wizygotów w Hiszpanii.

Który cesarz podzielił w 286 roku cesarstwo rzymskie na część wschodnią i zachodnią?

Mieszkańcy nie uważali cesarstwa za podzielone, bo akty prawne wydane w jednej części były uznawane w drugiej.

Na mocy jakiego traktatu z 843 roku podzielono imperium karolińskie?

Lotar zachował tytuł cesarski i Italię, Ludwik Niemiecki dostał ziemie na wschód od Renu, a Karol Łysy zachodnią część, dziś w większości Francję.

W której bitwie 9 sierpnia 378 roku zginął cesarz Walens?

Cesarz osobiście tłumił bunt Gotów, którzy dwa lata wcześniej za jego zgodą osiedlili się w Tracji, uciekając przed Hunami.

W którym roku krzyżowcy zdobyli Jerozolimę?

Przed wyruszeniem na wyprawę krzyżowcy dokonywali pogromów Żydów; zniszczono m.in. społeczności w Kolonii, Moguncji i Wormacji.

W którym roku Konstantyn Wielki założył nową stolicę na miejscu greckiego miasta Bizancjum?

Stało się to po zwycięstwie Konstantyna w wojnie domowej; od II do V wieku chrześcijaństwo stopniowo stawało się religią państwową.

W której bitwie w 1066 roku Harold II pokonał Norwegów Haralda Hardraady?

Był to ostatni w dziejach najazd wikingów na Wyspy Brytyjskie; ocalali pomieścili się na 24 drakkarach.

Jak nazywa się kompromis z 1122 roku, który zakończył spór o inwestyturę?

Spór między papieżem Grzegorzem VII a Henrykiem IV zaczął się od prawa mianowania biskupów; w Niemczech wzmocnił władzę książąt kosztem cesarza.

Kto w 751 roku dokonał zamachu stanu, po którym Karolingowie objęli tron Franków?

Nowy władca uzyskał zalegalizowanie swojej władzy przez papieża Stefana II, a Merowingów przedstawiano w propagandzie jako nieudolnych lub okrutnych.

Pod czyim wodzą Ostrogoci podbili Italię pod koniec V wieku?

W jego królestwie co najmniej do końca jego panowania współdziałały ze sobą administracja rzymska i gocka.

Który anglosaski mnich kierował szkołą pałacową założoną przez Karola Wielkiego?

Wykształcenie zdobył w klasztorach Nortumbrii, bardzo rozległe jak na swoje czasy.

Którą bitwę angielscy historycy często uznają za koniec średniowiecza?

Dla całej Europy za datę końcową często przyjmuje się rok 1500, choć nie ma powszechnie uznawanej daty końca epoki.

Kto w 987 roku został wybrany królem, kończąc rządy Karolingów na zachodzie?

Nowy król był wnukiem Roberta I, który sam panował krótko w latach 922–923.

Któremu wodzowi wikingów Karol III Prostak nadał w 911 roku ziemie w Normandii?

Normandia stała się bazą wypadową Normanów do podboju Anglii, Sycylii i południowych Włoch.

Który mnich z Bolonii opracował około 1140 roku zbiór prawa kanonicznego „Decretum”?

Już w 1100 roku na Uniwersytecie Bolońskim wykładano prawo rzymskie, odkryte na nowo w XI wieku dzięki Corpus Iuris Civilis.

W którym roku po raz pierwszy odnotowano użycie prochu w Europie?

Armaty wykorzystywano podczas oblężeń od lat 20. XIV wieku, a ręczną broń palną od lat 60. tego stulecia.

Który historyk jako pierwszy podzielił dzieje na trzy epoki w „Historiae Florentini populi”?

Wcześniej Petrarka dzielił dzieje tylko na czasy przedchrześcijańskie (antiqua) i erę chrześcijańską (nova); trzecią epokę dodano, uznając, że Włochy od jego czasów się zmieniły.