Święty Mikołaj — 28 ciekawostek

Co według tradycji Święty Mikołaj przynosi 6 grudnia niegrzecznym dzieciom?

Grzeczne dzieci dostają zwykle słodycze, a święty bywa przedstawiany w infule, z pastorałem, workiem prezentów i pękiem rózg w ręce.

Jak nazwano w Rosji przejętą z Zachodu postać rozdającą dzieciom prezenty?

Nazwa nawiązuje do bajkowej postaci Moroz Krasnyj Nos; prezenty rozdaje wraz ze Śnieżynką, a sam święty był w Rosji czczony jako patron uciśnionych.

Jak nazywa się bożonarodzeniowy dziadek przynoszący prezenty we Francji?

Pomysł, by zamiast świętego prezenty przynosił ubrany na biało chłopiec, wziął się z rozbieżności kalendarzy juliańskiego i gregoriańskiego.

Kto przynosi bożonarodzeniowe prezenty w Wielkopolsce, na Kujawach, Pałukach i Kaszubach?

W tych regionach Święty Mikołaj przynosi prezenty tylko 6 grudnia; w Małopolsce prezenty pod choinką zostawia z kolei Aniołek.

W którym włoskim mieście znajduje się największe sanktuarium świętego Mikołaja?

Miasto to stało się w średniowieczu najważniejszym ośrodkiem kultu świętego w Europie i pozostaje nim do dziś; fragmenty relikwii trafiły też do Gorze i Saint-Nicolas-de-Port.

Jak Rada Języka Polskiego zaleca pisać nazwę postaci przynoszącej świąteczne prezenty?

Zasada z 5 maja 2004 roku dotyczy też obrzędu: nazwę mikołajki również pisze się bez wielkiej litery, choć imię Mikołaj i św. Mikołaj – wielką.

Kto na Górnym Śląsku przynosi prezenty na Boże Narodzenie?

Postać tę utożsamia się z Jezusem Chrystusem; podobnie prezenty przynoszą Christkind, Ježíšek i Jézuska w krajach niemieckojęzycznych, Czechach, Słowacji i na Węgrzech.

Kto napisał wiersz „Noc wigilijna”, w którym Mikołaj przybywa saniami z bieguna północnego?

Wcześniej Mikołaj przybywał z południa – w średniowiecznym Amsterdamie przypływał żaglowcem z ciepłych mórz, co nie pasowało do zimowego pejzażu.

W jakim rzymskim święcie najczęściej doszukuje się korzeni zwyczaju obdarowywania prezentami?

Encyklopedia Staropolska uznała obdarowywanie za zwyczaj późny i miejski, w rzeczywistości jednak ma on korzenie archaiczne.

Z jakiego kraju według holenderskiej tradycji przypływa statkiem Sinterklaas?

Kraj ten kojarzył się dawniej Holendrom z dobrobytem; w porcie Sinterklaasa witają tłumy dzieci z rodzicami, a potem przesiada się on na konia.

Który karykaturzysta narysował Mikołaja w elfiej czapce zamiast mitry dla „Harper’s Weekly”?

Jego ilustracja z 1 stycznia 1881 roku jest prawdopodobnie pierwszym przedstawieniem świętego z takim nakryciem głowy.

W jakiej krainie leżała Mira, której biskupem był święty Mikołaj?

Legendarne przekazy mówią, że urodził się około roku 270, a zmarł 6 grudnia między rokiem 345 a 352.

Jak nazywa się ciemnoskóry sługa niosący wór z prezentami w orszaku Sinterklaasa?

Od około 15 listopada Sinterklaas pojawia się w centrach handlowych, szkołach i przedszkolach, a 5 grudnia odpływa statkiem, żegnany piosenką „Dag Sinterklaasje”.

Kto rok po reklamie z 1930 roku przygotował na zlecenie Coca-Coli nowy wizerunek Mikołaja?

Dziś wizerunek ten wykorzystują handlowcy od imienin Mikołaja do Nowego Roku, a z USA postać trafiła także do krajów Azji, nawet do Chin.

Do zburzenia jakiej świątyni doprowadził według żywota biskup Mikołaj, zwalczając pogaństwo?

Jako biskup wspierał naukę o Trójcy Świętej i przeciwstawiał się zwolennikom Ariusza.

Który święty w tradycji bizantyńskiej obdarowuje dzieci prezentami 1 stycznia?

Na Zachodzie bożonarodzeniowym dziadkiem stał się sam Mikołaj – jako Julemand w Norwegii czy Babbo Natale we Włoszech.

Żołnierzom której wojny Mikołaj rozdaje prezenty na ilustracji z „Harper’s Weekly” z 1881 roku?

Rysunek ukazał się 1 stycznia 1881 roku; artysta umieścił Mikołaja na Biegunie Północnym i w wiosce w fińskiej Laponii.

W jakim miasteczku według najstarszego żywota urodził się Mikołaj z Miry?

Według archimandryty Michała był jedynym dzieckiem szlachetnych, bogatych i pobożnych rodziców, a po ich śmierci rozdał cały odziedziczony majątek.

Z którego wieku pochodzą najstarsze przekazy o Mikołaju z Miry?

Historycy nie znaleźli żadnego zapisu z III, IV ani V wieku potwierdzającego istnienie tej postaci; nie wspomina o nim nawet Atanazy z Aleksandrii.

W którym roku przeniesiono domniemane ciało świętego Mikołaja z Miry do południowej Italii?

Kupcy z południowej Italii uprzedzili Wenecjan, którzy planowali wywieźć ciało przed zbliżającymi się wojskami tureckimi; relację spisał Nikefor.

Kto stworzył reklamę Coca-Coli z 1930 roku, która utrwaliła czerwony płaszcz i czapkę Mikołaja?

Reklama utrwaliła kostium w powszechnej świadomości, a czerwona czapka z białym pomponem stała się jednym z komercyjnych symboli świąt.

Za panowania którego cesarza pojawiły się pierwsze wzmianki o Świętym Mikołaju?

Było to ponad 200 lat po domniemanej śmierci biskupa; w tym samym stuleciu Prokopiusz z Cezarei wspomniał o kościele świętych Priskosa i Mikołaja w Konstantynopolu.

Jaki tytuł nosi najstarsza legenda o Mikołaju, o uratowaniu skazanych na śmierć żołnierzy?

Według tej opowieści Mikołaj uratował życie sześciu żołnierzom cesarza Konstantyna; w VII wieku tekst krążył w kościołach greckich, łacińskich i syryjskich.

Kto przynosi prezenty na Boże Narodzenie mieszkańcom Płaskowyżu Tarnogrodzkiego?

Na Dolnym Śląsku prezenty w Boże Narodzenie przynosi Gwiazdka, a na Śląsku Cieszyńskim – Aniołek.

Kto w „Encyklopedii Staropolskiej” uznał mikołajki za zwyczaj późny, miejski i niemiecki?

Zwyczaj obdarowywania się prezentami jest w rzeczywistości znacznie starszy; u Słowian postać świętego wywodzi się z kultu bóstwa zaświatów i magii.

Czyj żywot z IX wieku połączył opowieści o Mikołaju z Miry i Mikołaju z klasztoru Syjon?

Zbieżność imion sprawiła, że dzieło połączyło dwóch odrębnych świętych; zachowało się w największej liczbie rękopisów.

Kto pod koniec IX wieku napisał pierwszy łaciński żywot Mikołaja z Miry?

Jego dzieło stało się podstawą hagiografii zachodniej – m.in. angielskiego żywota Roberta Wace’a z XII wieku i rozdziału w „Złotej Legendzie”.

Który bollandysta jako pierwszy nazwał opowieści o Mikołaju legendą hagiograficzną?

Ten jezuita wykazał na początku XX wieku, że kult świętego był zjawiskiem pierwotnym, a hagiografia wtórnie odpowiadała na zapotrzebowanie wiernych.