Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Święty Mikołaj ma dwa oblicza: historycznego biskupa Miry w Licji, czczonego od VI wieku jako cudotwórca i patron dzieci, oraz baśniową postać w czerwonym stroju, która rozwozi prezenty saniami zaprzężonymi w renifery. W quizie sprawdzisz, kto napisał wiersz „Noc wigilijna”, kto narysował Mikołaja w elfiej czapce i jak reklama Coca-Coli utrwaliła jego czerwony płaszcz. Nie zabraknie też legend o trzech córkach, translacji relikwii do Bari oraz regionalnych darczyńców – Gwiazdora, Dzieciątka i krasnoludków.
Wszystkie 28 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Co według tradycji Święty Mikołaj przynosi 6 grudnia niegrzecznym dzieciom?
rózgę
Grzeczne dzieci dostają zwykle słodycze, a święty bywa przedstawiany w infule, z pastorałem, workiem prezentów i pękiem rózg w ręce.
Q 02Jak nazwano w Rosji przejętą z Zachodu postać rozdającą dzieciom prezenty?
Dziadek Mróz
Nazwa nawiązuje do bajkowej postaci Moroz Krasnyj Nos; prezenty rozdaje wraz ze Śnieżynką, a sam święty był w Rosji czczony jako patron uciśnionych.
Q 03Jak nazywa się bożonarodzeniowy dziadek przynoszący prezenty we Francji?
Père Noël
Pomysł, by zamiast świętego prezenty przynosił ubrany na biało chłopiec, wziął się z rozbieżności kalendarzy juliańskiego i gregoriańskiego.
Q 04Kto przynosi bożonarodzeniowe prezenty w Wielkopolsce, na Kujawach, Pałukach i Kaszubach?
Gwiazdor
W tych regionach Święty Mikołaj przynosi prezenty tylko 6 grudnia; w Małopolsce prezenty pod choinką zostawia z kolei Aniołek.
Q 05W którym włoskim mieście znajduje się największe sanktuarium świętego Mikołaja?
Bari
Miasto to stało się w średniowieczu najważniejszym ośrodkiem kultu świętego w Europie i pozostaje nim do dziś; fragmenty relikwii trafiły też do Gorze i Saint-Nicolas-de-Port.
Q 06Jak Rada Języka Polskiego zaleca pisać nazwę postaci przynoszącej świąteczne prezenty?
małą literą
Zasada z 5 maja 2004 roku dotyczy też obrzędu: nazwę mikołajki również pisze się bez wielkiej litery, choć imię Mikołaj i św. Mikołaj – wielką.
Q 07Kto na Górnym Śląsku przynosi prezenty na Boże Narodzenie?
Dzieciątko
Postać tę utożsamia się z Jezusem Chrystusem; podobnie prezenty przynoszą Christkind, Ježíšek i Jézuska w krajach niemieckojęzycznych, Czechach, Słowacji i na Węgrzech.
Q 08Kto napisał wiersz „Noc wigilijna”, w którym Mikołaj przybywa saniami z bieguna północnego?
Clement Clarke Moore
Wcześniej Mikołaj przybywał z południa – w średniowiecznym Amsterdamie przypływał żaglowcem z ciepłych mórz, co nie pasowało do zimowego pejzażu.
Q 09W jakim rzymskim święcie najczęściej doszukuje się korzeni zwyczaju obdarowywania prezentami?
w Saturnaliach
Encyklopedia Staropolska uznała obdarowywanie za zwyczaj późny i miejski, w rzeczywistości jednak ma on korzenie archaiczne.
Q 10Z jakiego kraju według holenderskiej tradycji przypływa statkiem Sinterklaas?
z Hiszpanii
Kraj ten kojarzył się dawniej Holendrom z dobrobytem; w porcie Sinterklaasa witają tłumy dzieci z rodzicami, a potem przesiada się on na konia.
Q 11Który karykaturzysta narysował Mikołaja w elfiej czapce zamiast mitry dla „Harper’s Weekly”?
Thomas Nast
Jego ilustracja z 1 stycznia 1881 roku jest prawdopodobnie pierwszym przedstawieniem świętego z takim nakryciem głowy.
Q 12W jakiej krainie leżała Mira, której biskupem był święty Mikołaj?
w Licji
Legendarne przekazy mówią, że urodził się około roku 270, a zmarł 6 grudnia między rokiem 345 a 352.
Q 13Jak nazywa się ciemnoskóry sługa niosący wór z prezentami w orszaku Sinterklaasa?
Zwarte Piet
Od około 15 listopada Sinterklaas pojawia się w centrach handlowych, szkołach i przedszkolach, a 5 grudnia odpływa statkiem, żegnany piosenką „Dag Sinterklaasje”.
Q 21Kto stworzył reklamę Coca-Coli z 1930 roku, która utrwaliła czerwony płaszcz i czapkę Mikołaja?
Fred Mizen
Reklama utrwaliła kostium w powszechnej świadomości, a czerwona czapka z białym pomponem stała się jednym z komercyjnych symboli świąt.
Q 22Za panowania którego cesarza pojawiły się pierwsze wzmianki o Świętym Mikołaju?
Justyniana
Było to ponad 200 lat po domniemanej śmierci biskupa; w tym samym stuleciu Prokopiusz z Cezarei wspomniał o kościele świętych Priskosa i Mikołaja w Konstantynopolu.
Q 23Jaki tytuł nosi najstarsza legenda o Mikołaju, o uratowaniu skazanych na śmierć żołnierzy?
Stratelatis
Q 14Kto rok po reklamie z 1930 roku przygotował na zlecenie Coca-Coli nowy wizerunek Mikołaja?
Haddon Sundblom
Dziś wizerunek ten wykorzystują handlowcy od imienin Mikołaja do Nowego Roku, a z USA postać trafiła także do krajów Azji, nawet do Chin.
Q 15Do zburzenia jakiej świątyni doprowadził według żywota biskup Mikołaj, zwalczając pogaństwo?
Artemidy
Jako biskup wspierał naukę o Trójcy Świętej i przeciwstawiał się zwolennikom Ariusza.
Q 16Który święty w tradycji bizantyńskiej obdarowuje dzieci prezentami 1 stycznia?
Bazyli
Na Zachodzie bożonarodzeniowym dziadkiem stał się sam Mikołaj – jako Julemand w Norwegii czy Babbo Natale we Włoszech.
Q 17Żołnierzom której wojny Mikołaj rozdaje prezenty na ilustracji z „Harper’s Weekly” z 1881 roku?
wojny secesyjnej
Rysunek ukazał się 1 stycznia 1881 roku; artysta umieścił Mikołaja na Biegunie Północnym i w wiosce w fińskiej Laponii.
Q 18W jakim miasteczku według najstarszego żywota urodził się Mikołaj z Miry?
w Patarze
Według archimandryty Michała był jedynym dzieckiem szlachetnych, bogatych i pobożnych rodziców, a po ich śmierci rozdał cały odziedziczony majątek.
Q 19Z którego wieku pochodzą najstarsze przekazy o Mikołaju z Miry?
z VI wieku
Historycy nie znaleźli żadnego zapisu z III, IV ani V wieku potwierdzającego istnienie tej postaci; nie wspomina o nim nawet Atanazy z Aleksandrii.
Q 20W którym roku przeniesiono domniemane ciało świętego Mikołaja z Miry do południowej Italii?
1087
Kupcy z południowej Italii uprzedzili Wenecjan, którzy planowali wywieźć ciało przed zbliżającymi się wojskami tureckimi; relację spisał Nikefor.
Według tej opowieści Mikołaj uratował życie sześciu żołnierzom cesarza Konstantyna; w VII wieku tekst krążył w kościołach greckich, łacińskich i syryjskich.
Q 24Kto przynosi prezenty na Boże Narodzenie mieszkańcom Płaskowyżu Tarnogrodzkiego?
krasnoludki
Na Dolnym Śląsku prezenty w Boże Narodzenie przynosi Gwiazdka, a na Śląsku Cieszyńskim – Aniołek.
Q 25Kto w „Encyklopedii Staropolskiej” uznał mikołajki za zwyczaj późny, miejski i niemiecki?
Aleksander Brückner
Zwyczaj obdarowywania się prezentami jest w rzeczywistości znacznie starszy; u Słowian postać świętego wywodzi się z kultu bóstwa zaświatów i magii.
Q 26Czyj żywot z IX wieku połączył opowieści o Mikołaju z Miry i Mikołaju z klasztoru Syjon?
Szymona Metafrastesa
Zbieżność imion sprawiła, że dzieło połączyło dwóch odrębnych świętych; zachowało się w największej liczbie rękopisów.
Q 27Kto pod koniec IX wieku napisał pierwszy łaciński żywot Mikołaja z Miry?
Jan Diakon z Neapolu
Jego dzieło stało się podstawą hagiografii zachodniej – m.in. angielskiego żywota Roberta Wace’a z XII wieku i rozdziału w „Złotej Legendzie”.
Q 28Który bollandysta jako pierwszy nazwał opowieści o Mikołaju legendą hagiograficzną?
Hippolyte Delehaye
Ten jezuita wykazał na początku XX wieku, że kult świętego był zjawiskiem pierwotnym, a hagiografia wtórnie odpowiadała na zapotrzebowanie wiernych.