Syberia: przyroda, ludy i historia — 30 ciekawostek

Które góry wyznaczają zachodnią granicę Syberii?

Na południu krainę zamykają stepy Kazachstanu oraz północne granice Mongolii i Chin, a na północy brzegi Oceanu Lodowatego.

Jaka formacja roślinna jest najbardziej typowym krajobrazem Syberii?

Jej pas ma szerokość 2–3 tys. km i dominują w nim drzewa iglaste, choć skład lasu zmienia się zależnie od regionu.

W którym mieście nad Pacyfikiem kończy się główny szlak Kolei Transsyberyjskiej?

Trasa zaczyna się w Moskwie i wiedzie m.in. przez Niżny Nowogród, Jekaterynburg, Omsk, Nowosybirsk, Krasnojarsk oraz Ułan Ude.

Do zlewiska którego oceanu należy większość syberyjskich rzek?

Najważniejsze z nich to Ob, Jenisej, Lena, Angara, Irtysz, Jana, Indygirka i Kołyma; wiosną często wylewają.

Ile lat skończyła Kolej Transsyberyjska 5 października 2016 roku?

Z tej okazji przewidziano liczne uroczystości, zarówno państwowe, jak i przygotowane dla pasażerów.

Wydobycie jakiego surowca ruszyło w latach 60. XX wieku na Nizinie Zachodniosyberyjskiej?

Ta nizina ma średnią wysokość zaledwie 120 m i jest usiana drobnymi jeziorkami ukrytymi wśród lasów.

Jakiego kruszcu szukała ekspedycja, którą Piotr I wysłał w 1716 roku w górę Irtysza?

Wyprawa zakończyła się niepowodzeniem, ale nad rzeką założono wtedy twierdzę Omsk.

Ile stref czasowych przekracza linia transsyberyjska z Moskwy nad Pacyfik?

To najdłuższa linia kolejowa na świecie: całkowita długość torów wynosi 9288,8 km.

W którym roku rozpoczęto budowę kolei transsyberyjskiej?

Była to największa inwestycja transportowa w dotychczasowej historii Rosji; roboty posuwały się w tempie do ponad 600 kilometrów rocznie.

Który ataman kozacki poprowadził wyprawę zakończoną upadkiem chanatu syberyjskiego?

Dowodził prywatnymi wojskami w służbie Stroganowów, jednego z najbogatszych rodów kupieckich Rosji, a zginął w 1585 roku w walkach z Kuczumem.

Reformy którego premiera wywołały w latach 1906–1917 masowe osadnictwo na Syberii?

Chłopi dostali dogodne warunki nabycia ziemi i tanie kredyty; dobrowolnie osiadło wtedy na wschodzie 3 mln ludzi, a obszar użytków rolnych się podwoił.

Którą linię zbudowano w latach 70. XX wieku, by ułatwić eksploatację wschodniej Syberii?

Trasa ma 4234 km i biegnie równolegle do Kolei Transsyberyjskiej, około 680–840 km na północ od niej.

Które miasto założono w 1632 roku nad Leną?

Wcześniej powstały Tomsk nad Tomem (1604) i Jenisejsk (1619); we wszystkich trzech miastach rezydowali w XVII wieku wojewodowie obwodowi.

Które miasto stało się w XVII wieku faktyczną stolicą Syberii?

Tamtejszy wojewoda zwierzchniczył moskiewskim siłom zbrojnym i regulował handel, a od 1621 roku rezydował tam również arcybiskup syberyjski.

Która miejscowość, założona w 1586 roku, była pierwszą rosyjską osadą na Syberii?

Rok później Rosjanie wznieśli kolejny umocniony ostróg, a w 1598 ostatecznie pokonali chana Kuczuma.

Z którym państwem Rosja zawarła w 1875 roku traktat petersburski?

Na jego mocy Rosja uzyskała Sachalin, a Kuryle przypadły drugiej stronie.

Co odkrył w 1697 roku Władimir Atłasow?

Już kilkadziesiąt lat wcześniej, jeszcze przed połową XVII wieku, rosyjscy kozacy i kupcy dotarli do brzegów Oceanu Spokojnego.

Jak nazywano daninę w skórkach, którą ludy Syberii płaciły Moskwie?

W XVII wieku ta danina dawała carskiemu budżetowi około 1/3 dochodów, a jej regularny pobór należał do głównych zadań wojewodów.

Do której grupy językowej należy język Buriatów, liczących około 400 tys. osób?

W XVII wieku lud ten należał do koczowników, którzy na południu Syberii stawiali Rosjanom najsilniejszy opór.

Kto położył kamień węgielny pod budowę Kolei Transsyberyjskiej?

Dzień tej uroczystości uznaje się za oficjalny początek prac, choć faktycznie ruszyły one już w marcu na odcinku ussuryjskim.

Który traktat zakończył w 1689 roku wojnę Moskwy z Chinami o ziemie nad Amurem?

Moskwa zrezygnowała wtedy z żyznych terenów nadamurskich, a granicę przesunięto na rzekę Argun.

Które jezioro należy obok Bajkału do największych na Syberii?

Większość syberyjskich jezior to jednak drobne jeziorka rozsiane po Nizinie Zachodniosyberyjskiej.

Ile milionów Słowian III Rzesza planowała wysiedlić na Syberię w Generalnym Planie Wschodnim?

Po ataku Niemiec na ZSRR na zachodnią Syberię przebazowano natomiast znaczną część radzieckich ośrodków przemysłowych z zagrożonych obszarów.

Które dwa ludy Syberii zalicza się do grupy ugrofińskiej?

Mieszkają na zachodzie krainy, po Jenisej, a ich imię nosi Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra.

Kto jest autorem najstarszego opisu Syberii w języku polskim?

Był jednym z pierwszych znanych zesłańców z ziem Rzeczypospolitej; później z grona zesłańców wyszli badacze tacy jak Jan Czerski i Aleksander Czekanowski.

Co oznacza tunguskie słowo „sibur”, z którym łączono nazwę Syberii?

Geneza nazwy nie jest pewna: wiązano ją też z nieznanymi plemionami Hunów oraz ze stolicą chanatu podbitego przez Rosjan.

W którym roku utworzono Prikaz Syberyjski, sprawujący jurysdykcję nad całą Syberią?

Niżej w strukturze stali wojewodowie obwodowi, a najniższy stopień podziału stanowiły powiaty, których w XVII wieku było 20.

Na ile tysięcy osób badacz Dołgich szacował rdzenną ludność Syberii w XVII wieku?

W tej liczbie mieściło się 28,5 tys. Jakutów, 27,3 tys. Buriatów i 17 tys. Tatarów.

Kto założył ałtajski okręg przemysłowy, skonfiskowany później przez państwo?

Okręg powstał w latach 20. XVIII wieku, gdy malejące dochody z futer skłaniały do poszukiwań rud żelaza i srebra.

Które miasto gościło największe doroczne jarmarki syberyjskie?

W tym samym XVIII stuleciu najszybciej rosnącym miastem regionu była stolica guberni, licząca w połowie wieku już 15 000 mieszkańców.