Szafir — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańJaką barwę ma najczęściej szafir?
Ten rzadki minerał z gromady tlenków może też być różowy, pomarańczowy, żółty, zielony, fioletowy lub całkowicie bezbarwny.
Korundów jakiej barwy Walter Schumann nie zalicza do szafirów?
W tej definicji liczą się tylko korundy o wartości jubilerskiej, a odmiana w kolorze wykluczonym znana jest jako rubin.
Jak często, w porównaniu z rubinami, szafiry występują w naturze?
Oba kamienie to ten sam minerał, korund, różniący się jedynie domieszkami barwiącymi kryształ.
Jaki rodzaj szlifu stosuje się przy obróbce szafirów?
Mętne okazy można dodatkowo uszlachetnić, podgrzewając je do bardzo wysokiej temperatury, co rozjaśnia ich kolor.
Jaki wzór chemiczny ma szafir?
Jako odmiana korundu kamień ten dziedziczy jego podstawowe własności fizyczne i chemiczne, w tym ogromną twardość.
W jakim regionie znajdowało się ważne złoże szafirów, które zostało już wyczerpane?
Kamienie z tego regionu słyną z chabrowej barwy i jedwabistego połysku, a ich nazwa stała się osobną odmianą handlową.
Jak nazywa się biała lub bezbarwna odmiana szafiru?
Przedrostek pochodzi z greki i oznacza „biały”; ta odmiana, w odróżnieniu od niebieskiej, potrafi fluoryzować.
W jakim australijskim stanie znajdują się znaczące złoża szafirów?
Inne ważne złoża leżą w okręgu Mogok w Mjanmie, w regionie Ratnapura na Sri Lance oraz koło Kanchanaburi w Tajlandii.
Pod jaką nazwą znana jest zielona odmiana szafiru?
Zielone zabarwienie korundu pochodzi od domieszki żelaza trójwartościowego, a nie od chromu jak w prawdziwym szmaragdzie.
Który kraj dostarcza leukoszafiry najlepszej jakości?
Bezbarwne szafiry wydobywa się także we Wschodniej Afryce, w tym w Malawi, gdzie występują obok kolorowych odmian.
Jak nazywa się dwubarwna odmiana szafiru?
Okazy o zabarwieniu szarym, brunatnym i czarnym nie mają natomiast żadnej osobnej nazwy handlowej.
Co oznacza syngaleskie słowo, od którego pochodzi nazwa odmiany szafiru padparadża?
Padparadża, zwana też hiacynitem, to najrzadsza, najdroższa i najbardziej poszukiwana odmiana szafiru, w odcieniach od różu po pomarańczową czerwień.
W pegmatytach jakich polskich gór można znaleźć szafiry?
Stanowiska takie jak Krucze Skały i Wilcza Poręba to nie jedyne polskie źródło: kamień trafia się też w piaskach złotonośnych Dolnego Śląska.
Z jakiego języka wywodzi się niemieckie słowo saphir, od którego pochodzi nazwa szafiru?
Polska nazwa kamienia przeszła więc dwa etapy zapożyczenia, zanim trafiła do naszego języka.
Jak nazywa się odmiana szafiru o zabarwieniu purpurowym lub fioletowym?
Do tej samej odmiany zalicza się także okazy o zabarwieniu żółtopomarańczowym.
W jakich skałach wykształcają się kryształy szafirów?
Kamień powstaje również w zdolomityzowanych wapieniach oraz w bazaltach, z których wietrzenie uwalnia go do osadów rzecznych.
Jakie kryształy wykształca szafir?
Kryształy bywają wrosłe lub narosłe, a minerał występuje także w skupieniach zbitych.
Jaką barwę ma odmiana szafiru zwana akwamarynem wschodnim?
Handlowe nazwy z przymiotnikiem „wschodni” nadawano korundom, których kolor przypominał inne, popularniejsze kamienie.
Wrostki jakiego minerału wywołują w szafirze efekt kociego oka lub asteryzm?
Kamień z wyraźnym asteryzmem nazywa się szafirem gwiaździstym i jest szczególnie ceniony w jubilerstwie.
Jakie zjawisko optyczne jest wyraźne u niebieskich, a słabe u żółtych szafirów?
Efekt ten jest równie wyraźny w odmianie fioletowej, natomiast w zielonej – tak samo słaby jak w żółtej.
Jakim połyskiem wyróżnia się chabrowy szafir kaszmirski?
Ta intensywnie fioletowoniebieska odmiana występuje na terenie indyjskiej części Kaszmiru.
Domieszka jakiego pierwiastka nadaje szafirowi barwę fioletową?
Czysty korund jest bezbarwny; chrom daje odcień różowy, a żelazo trójwartościowe – żółty i zielony.
Na jaki płomień podaje się proszek tlenku glinu w metodzie Verneuila?
Stopiony proszek opada na ceramiczny cokół, na którym stopniowo narasta syntetyczny kryształ.
W jakiej temperaturze mętne szafiry nabierają po podgrzaniu lśniącej niebieskiej barwy?
Obróbka cieplna to jedna z najstarszych metod uszlachetniania kamieni szlachetnych, stosowana także w przemyśle jubilerskim dziś.
W którym roku Auguste Verneuil opublikował metodę produkcji syntetycznych rubinów?
Francuski chemik dał swojej metodzie nazwisko, a dopiero po sukcesie z czerwonym korundem zabrał się za niebieski.
W jakich barwach fluoryzują leukoszafiry?
Szafiry niebieskie w ogóle nie wykazują fluorescencji, co odróżnia je od bezbarwnych krewniaków.
W jakich dwóch regionach Brazylii występują szafiry?
Większe ilości kamienia wydobywa się także w Montanie, Chinach, Kambodży, Kenii, Laosie, Tadżykistanie, Nigerii i Rwandzie.
Domieszki jakich trzech pierwiastków dają szafirowi barwę pomarańczową?
Pomarańczowy odcień wymaga jednoczesnej obecności wszystkich trzech domieszek w krysztale, dlatego takie okazy są rzadkie.
W okolicy jakiej dolnośląskiej miejscowości odnotowano występowanie szafirów?
Podobne znaleziska zgłoszono także w pobliżu Mikołajowic i Wądroża Wielkiego, w tym samym rejonie dawnych piasków złotonośnych.
W pobliżu którego miasta stwierdzono szafiry w plioceńskich żwirach?
Żwiry plioceńskie to osady sprzed kilku milionów lat, w których kamień przetrwał dzięki swojej wyjątkowej twardości.