Teorie spiskowe — 28 ciekawostek

Który wirus, według jednej z medycznych teorii spiskowych, rzekomo nie wywołuje AIDS?

Do tej samej rodziny należą tezy, że globalne ocieplenie to manipulacja, a szczepienia i żywność GMO są niezdrowe.

Jak wykształcenie wpływa na prawdopodobieństwo wiary w teorie spiskowe?

Osoby lepiej wykształcone rzadziej szukają prostych rozwiązań dla skomplikowanych problemów.

Jakim skrótem określa się teorię spiskową o „nowym porządku świata”?

Tezy o światowej dominacji ekonomicznej, politycznej i militarnej to jeden z klasycznych przykładów myślenia spiskowego.

W jakich latach odbywały się wyprawy programu Apollo?

Wyznawcy teorii o sfingowanym lądowaniu twierdzą, że NASA sfałszowała zdjęcia, filmy, a nawet próbki skał księżycowych.

Jakie poczucie, zdaniem badaczy, zapewniają swoim wyznawcom teorie spiskowe?

Badacze są zgodni, że spiski pozwalają też łatwo wyjaśnić nieprzyjemne zdarzenia, takie jak kryzysy czy epidemie.

Jakim innym terminem określa się teorię spiskową?

Istotą każdej takiej teorii jest przeświadczenie, że grupa osób zawarła tajne porozumienie i zataja prawdę przed opinią publiczną.

Jaki styl myślenia sprzyja silniejszej wierze w teorie spiskowe?

Wiara w spiski rośnie też wraz ze spadkiem otwartości umysłu, a sprzyjają jej niska samoocena i zewnętrzne umiejscowienie kontroli.

Jak nazywa się skłonność do ignorowania dowodów przeczących własnym poglądom?

Mechanizm ten każe przywiązywać większą wagę do dowodów zgodnych z wcześniejszymi przekonaniami, co sprzyja wierze w spiski.

Dlaczego na zdjęciach z Księżyca nie widać gwiazd?

Astronauci byli szkoleni w fotografowaniu w skafandrach, mimo to w archiwum zachowała się duża kolekcja niezbyt udanych ujęć.

Jakie dwa przedmioty upuścił jednocześnie na Księżycu David Scott z misji Apollo 15?

Oba przedmioty dotknęły powierzchni w tej samej chwili, co przy oporze ziemskiej atmosfery byłoby niemożliwe.

Kto, zdaniem osób o poglądach lewicowych, steruje mediami i partiami politycznymi?

Konserwatyści odwrotnie: podejrzewają, że te same podmioty kontrolują naukowcy i lewica.

Która stacja telewizyjna wyemitowała w 2001 roku program „Did We Really Land on the Moon?”?

Wszystkie zarzuty przedstawione w tym programie zostały później obalone.

Promieniowanie w jakich pasach miało, według sceptyków, uniemożliwić lot na Księżyc?

Poziom promieniowania jest na tyle niski, że odpowiednia trajektoria lotu pozwala zminimalizować otrzymaną dawkę.

Który filozof ukuł pojęcie „spiskowej teorii społeczeństwa”?

Termin pojawił się w pracy „Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie”, a systematyczne badania nad spiskami ruszyły dopiero pół wieku później.

Jaki odsetek badanych przez Gallupa w 1999 roku uznał lądowanie na Księżycu za fałszerstwo?

Sondaż przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych, a obalaniu zarzutów sceptyków NASA poświęciła w całości jedną ze swoich stron internetowych.

Czym okazała się rzekoma litera C widoczna na jednym z księżycowych kamieni?

Znak przyczepił się do odbitki i został powielony razem z nią; na innych zdjęciach tego samego kamienia go nie ma.

Jak nazywa się skłonność do dostrzegania związków i sensu w przypadkowych zjawiskach?

Ludzki umysł szuka porządku w otaczającym świecie, a ta tendencja bywa jednym ze źródeł myślenia spiskowego.

Jaki odsetek osób bez średniego wykształcenia miał w badaniu predyspozycje do wiary w spiski?

Wśród absolwentów studiów odsetek ten był niemal o połowę niższy, a badania z 2017 roku próbowały wyjaśnić, skąd biorą się te różnice.

Ile kilogramów skał księżycowych przywieźli na Ziemię astronauci programu Apollo?

Próbki badali naukowcy z kilkunastu krajów, co trudno pogodzić z tezą o fałszerstwie.

Jak nazywa się poznawcza reprezentacja zbiorowego wroga u osób wierzących w spiski?

Taki obraz przedstawia całą grupę jako odrębny byt i właśnie temu bytowi przypisuje się działania konspiracyjne.

Nakładem którego wydawnictwa ukazała się w 2014 książka „American Conspiracy Theories”?

Autorzy, Joseph E. Uscinski i Joseph M. Parent, znaleźli zwolenników spisków w każdym wieku, o różnej płci, zamożności i wykształceniu.

Jak nazywa się podstawowy materiał, na którym buduje się teorie spiskowe?

Chodzi o dwa rodzaje informacji: niewyjaśnione przez oficjalne raporty oraz takie, które tym raportom zaprzeczają.

Do czego, zdaniem Rebekki Moore, historycy używają terminu „teoria spiskowa”?

Sam termin jest niemal zawsze nacechowany negatywnie, w przeciwieństwie choćby do „teorii naukowej”.

Jak nazywa się przekonanie, że wielkie wydarzenia muszą mieć wielkie przyczyny?

Takie nastawienie utrudnia przyjęcie, że np. zamach mógł być dziełem jednego człowieka, i dlatego sprzyja spiskowym wyjaśnieniom.

Z którym modelem cech osobowości nie stwierdzono istotnego związku wiary w spiski?

Za to badania przeglądowe wykazały dodatnią korelację wiary w spiski z pseudonauką, narcyzmem, religijnością, paranoją i schizotypią.

W jakim płynie namoczono flagę, przez co na zdjęciach z Księżyca jest pomarszczona?

Na każdym zdjęciu flaga jest pomarszczona w identyczny sposób, a „łopocze” tylko wtedy, gdy poruszy ją astronauta.

Który polski badacz zajmuje się teoriami spiskowymi w ujęciu psychologicznym?

W tym samym nurcie pracuje Monika Grzesiak-Feldman, autorka książki „Psychologia myślenia spiskowego” z 2016 roku.

Czyje argumenty skłoniły badaczy do odrzucenia potocznego rozumienia teorii spiskowych?

Od początku XXI wieku narracje spiskowe rozumie się szerzej: jako wyraz głębokiej nieufności wobec elit, a nie tylko domenę osób słabo wykształconych.