Turcja — 30 ciekawostek

Które miasto jest stolicą Turcji?

Stolicę przeniesiono tam ze Stambułu po proklamowaniu republiki – wcześniej było to prowincjonalne miasteczko w centrum Anatolii.

W którym roku proklamowano Republikę Turcji?

Stało się to 29 października; rok wcześniej, 1 listopada 1922, zniesiono sułtanat, a sułtan Mehmed VI opuścił kraj.

Z iloma państwami graniczy Turcja?

Najkrótsza granica biegnie z azerbejdżańską eksklawą Nachiczewan – zaledwie 17 km; łącznie granice lądowe liczą 2627 km.

W którym mieście urodził się Mustafa Kemal Atatürk?

Przyszedł na świat około 1881 roku jako syn Zübeydy Hanım i oficera milicji Alego Rızy; w 1893 rodzice posłali go do tamtejszej szkoły wojskowej.

Od którego roku Turcja jest członkiem NATO?

Armia turecka liczy 823 tys. zawodowych żołnierzy, a według konstytucji stoi na straży świeckości państwa; by do niej wstąpić, trzeba mieć ukończone 20 lat.

Jaki procent powierzchni Turcji leży w Europie?

Ta europejska część to wschodnia Tracja na Półwyspie Bałkańskim; od Azji Mniejszej oddzielają ją Morze Marmara oraz cieśniny Bosfor i Dardanele.

W której bitwie I wojny światowej Mustafa Kemal dowodził zwycięsko 19. dywizją?

Pokonał tam koalicję brytyjsko-australijsko-nowozelandzko-francuską; w 1916 roku otrzymał stopień generała i tytuł paszy, po czym walczył z Rosjanami na Kaukazie.

Którego z tych produktów Turcja jest największym producentem na świecie?

Turcja prowadzi także w produkcji moreli i fig, a jest jednym z pięciu największych producentów m.in. bawełny, soczewicy, arbuzów i owczego mleka.

Jak nazywa się najpopularniejsza w Turcji rasa psa – wielki pies pasterski?

Z kotów najciekawsze są koty Van o białym futrze i różnokolorowych oczach – jednym zielonym, drugim niebieskim.

Na ile lat wybierany jest prezydent Turcji?

Bezpośrednie wybory głowy państwa i skrócenie kadencji przegłosowano w referendum 21 października 2007 roku przy poparciu ponad 70% głosujących; zmiany weszły w życie w 2014 r.

Które miejsce pod względem wielkości zajmuje armia turecka w NATO?

Jest też szóstą armią świata; według danych CIA Turcja przeznacza na jej dozbrajanie około 5% PKB, a kandydaci muszą mieć ukończone 20 lat.

W którym roku Turczynki otrzymały czynne i bierne prawo wyborcze?

Rok później kobiety stanowiły 4,6% posłów; w wyborach 1935 roku wśród 395 parlamentarzystów zasiadło 18 kobiet – więcej niż w ówczesnej brytyjskiej Izbie Gmin.

Jak w języku tureckim nazywane jest Morze Śródziemne?

Od północy kraj oblewa Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i Marmara; turecka linia brzegowa liczy ponad 7200 km.

W którym roku Turcy w referendum poparli zmianę ustroju z parlamentarnego na prezydencki?

Głosowanie 16 kwietnia odbyło się z inicjatywy prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana; wcześniejsze referendum z 12 września 2010 roku przypadło w 30. rocznicę zamachu stanu.

Od którego roku Turcja okupuje część Cypru?

Napięte stosunki z Cyprem i Grecją pozostają jedną z głównych barier w negocjacjach akcesyjnych z Unią Europejską.

Jak wysoki jest Ararat, najwyższy szczyt Turcji?

Góra leży na Wyżynie Armeńskiej; dla porównania najwyższy punkt Wyżyny Anatolijskiej, Erciyes Dağı, ma 3916 m, a Kaçkar Dağı w Górach Pontyjskich – 3937 m.

Jak nazywa się tunel kolejowy pod Bosforem otwarty 29 października 2013 roku?

Połączył dwa odrębne dotąd systemy kolejowe – europejski i azjatycki; obie części kraju łączą też 3 mosty na Bosforze, w tym 2 w Stambule.

Ilu posłów zasiada w tureckim parlamencie, Wielkim Zgromadzeniu Narodowym?

Jednoizbowy parlament wybierany jest co pięć lat w głosowaniu powszechnym; najwyższym organem sądowniczym jest Sąd Konstytucyjny złożony z 17 sędziów.

W którym roku Turcja rozpoczęła negocjacje akcesyjne z Unią Europejską?

Zgodę na ich rozpoczęcie Unia wydała rok wcześniej; proces hamują m.in. duża liczba ludności kraju oraz napięte relacje z sąsiadami.

Na ile prowincji (tur. il) podzielona jest Turcja?

Prowincje noszą zwykle nazwę swojej stolicy; wyjątkami są Hatay ze stolicą w Antiochii, Kocaeli (Izmit) i Sakarya (Adapazarı).

Ilu turystów odwiedziło Turcję w 2024 roku?

Przyniosło to ponad 61 mld dolarów przychodów; najwięcej gości przyjeżdża z Niemiec, Rosji, Wielkiej Brytanii i Polski.

Z którego roku pochodzi obowiązująca Konstytucja Republiki Turcji?

Narzuciło ją wojsko po zamachu z 1980 roku; ustawa zasadnicza przyznaje armii rolę strażnika świeckiej republiki i prawo do interwencji w razie zagrożenia status quo.

Co oznacza imię Kemal, nadane przyszłemu prezydentowi Turcji przez nauczyciela matematyki?

Według innej wersji przyjął je sam na cześć nacjonalistycznego poety Namıka Kemala; po urodzeniu otrzymał tylko imię Mustafa.

Jaką część produktu krajowego brutto Turcji wytwarza rolnictwo?

Sektor zatrudnia około jednej trzeciej siły roboczej; w kraju działa ponad 5 milionów gospodarstw, a tylko nieliczne mają więcej niż 20 ha.

Jaki procent energii elektrycznej w Turcji dostarczają elektrownie wodne?

Największe z nich, Keban i Atatürk, zbudowano na Eufracie; resztę prądu dają elektrownie węglowe i naftowe.

Które miejsce na świecie pod względem liczby ludności zajmowała Turcja w 2013 roku?

Kraj liczył wtedy 80 694 485 mieszkańców, a średnia wieku wynosiła zaledwie 29,2 roku; 71,5% ludności mieszkało w miastach.

Turcja należy do grona ilu całkowicie samowystarczalnych żywnościowo krajów świata?

Rolnictwo wspiera rząd instrumentami podobnymi do unijnych i w porównywalnej skali; Turcja należy też do pięciu największych producentów tytoniu, pomidorów i winogron.

Do głównych światowych producentów którego metalu należy Turcja, z wydobyciem w Seydişehir?

Rudy żelaza wydobywa się w Divriği we wschodniej Anatolii, a ropę naftową przy granicy z Syrią, głównie w rejonie Batman.

Do ilu krajów świata obywatele Turcji mają zapewniony wjazd bez wizy?

Zwykły paszport dla dorosłych ma kolor bordowy, paszporty dyplomatyczne są niebieskie, a służbowe – zielone.

Ile kilometrów liczy linia dużych prędkości łącząca Stambuł z Ankarą przez Eskişehir?

Skraca podróż z 6–7 godzin do 3,5; program budowy szybkich linii Tureckie Koleje Państwowe (TCDD) rozpoczęły w 2003 roku.