Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Turcja leży na dwóch kontynentach: 97% jej powierzchni zajmuje Azja Mniejsza, a pozostałe 3% to wschodnia Tracja w Europie. Republika powstała w 1923 roku na gruzach Imperium Osmańskiego, a jej twórcą i pierwszym prezydentem był Mustafa Kemal Atatürk. Quiz sprawdza, co wiesz o geografii kraju – od Araratu po Bosfor – o jego ustroju i gospodarce, a także o drodze Atatürka od bitwy o Gallipoli po reformy, które zmieniły Turcję w świeckie państwo. Pytania obejmują zarówno podstawy, jak i szczegóły dla miłośników historii i podróży.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Które miasto jest stolicą Turcji?
Ankara
Stolicę przeniesiono tam ze Stambułu po proklamowaniu republiki – wcześniej było to prowincjonalne miasteczko w centrum Anatolii.
Q 02W którym roku proklamowano Republikę Turcji?
1923
Stało się to 29 października; rok wcześniej, 1 listopada 1922, zniesiono sułtanat, a sułtan Mehmed VI opuścił kraj.
Q 03Z iloma państwami graniczy Turcja?
8
Najkrótsza granica biegnie z azerbejdżańską eksklawą Nachiczewan – zaledwie 17 km; łącznie granice lądowe liczą 2627 km.
Q 04W którym mieście urodził się Mustafa Kemal Atatürk?
Saloniki
Przyszedł na świat około 1881 roku jako syn Zübeydy Hanım i oficera milicji Alego Rızy; w 1893 rodzice posłali go do tamtejszej szkoły wojskowej.
Q 05Od którego roku Turcja jest członkiem NATO?
1952
Armia turecka liczy 823 tys. zawodowych żołnierzy, a według konstytucji stoi na straży świeckości państwa; by do niej wstąpić, trzeba mieć ukończone 20 lat.
Q 06Jaki procent powierzchni Turcji leży w Europie?
3%
Ta europejska część to wschodnia Tracja na Półwyspie Bałkańskim; od Azji Mniejszej oddzielają ją Morze Marmara oraz cieśniny Bosfor i Dardanele.
Q 07W której bitwie I wojny światowej Mustafa Kemal dowodził zwycięsko 19. dywizją?
o Gallipoli
Pokonał tam koalicję brytyjsko-australijsko-nowozelandzko-francuską; w 1916 roku otrzymał stopień generała i tytuł paszy, po czym walczył z Rosjanami na Kaukazie.
Q 08Którego z tych produktów Turcja jest największym producentem na świecie?
orzechów laskowych
Turcja prowadzi także w produkcji moreli i fig, a jest jednym z pięciu największych producentów m.in. bawełny, soczewicy, arbuzów i owczego mleka.
Q 09Jak nazywa się najpopularniejsza w Turcji rasa psa – wielki pies pasterski?
kangal
Z kotów najciekawsze są koty Van o białym futrze i różnokolorowych oczach – jednym zielonym, drugim niebieskim.
Q 10Na ile lat wybierany jest prezydent Turcji?
5
Bezpośrednie wybory głowy państwa i skrócenie kadencji przegłosowano w referendum 21 października 2007 roku przy poparciu ponad 70% głosujących; zmiany weszły w życie w 2014 r.
Q 11Które miejsce pod względem wielkości zajmuje armia turecka w NATO?
drugie
Jest też szóstą armią świata; według danych CIA Turcja przeznacza na jej dozbrajanie około 5% PKB, a kandydaci muszą mieć ukończone 20 lat.
Q 12W którym roku Turczynki otrzymały czynne i bierne prawo wyborcze?
1934
Rok później kobiety stanowiły 4,6% posłów; w wyborach 1935 roku wśród 395 parlamentarzystów zasiadło 18 kobiet – więcej niż w ówczesnej brytyjskiej Izbie Gmin.
Q 13Jak w języku tureckim nazywane jest Morze Śródziemne?
Białe
Od północy kraj oblewa Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i Marmara; turecka linia brzegowa liczy ponad 7200 km.
Q 21Ilu turystów odwiedziło Turcję w 2024 roku?
52,9 mln
Przyniosło to ponad 61 mld dolarów przychodów; najwięcej gości przyjeżdża z Niemiec, Rosji, Wielkiej Brytanii i Polski.
Q 22Z którego roku pochodzi obowiązująca Konstytucja Republiki Turcji?
1982
Narzuciło ją wojsko po zamachu z 1980 roku; ustawa zasadnicza przyznaje armii rolę strażnika świeckiej republiki i prawo do interwencji w razie zagrożenia status quo.
Q 23Co oznacza imię Kemal, nadane przyszłemu prezydentowi Turcji przez nauczyciela matematyki?
perfekcję
Według innej wersji przyjął je sam na cześć nacjonalistycznego poety Namıka Kemala; po urodzeniu otrzymał tylko imię Mustafa.
Q 14W którym roku Turcy w referendum poparli zmianę ustroju z parlamentarnego na prezydencki?
2017
Głosowanie 16 kwietnia odbyło się z inicjatywy prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana; wcześniejsze referendum z 12 września 2010 roku przypadło w 30. rocznicę zamachu stanu.
Q 15Od którego roku Turcja okupuje część Cypru?
1974
Napięte stosunki z Cyprem i Grecją pozostają jedną z głównych barier w negocjacjach akcesyjnych z Unią Europejską.
Q 16Jak wysoki jest Ararat, najwyższy szczyt Turcji?
5165 m
Góra leży na Wyżynie Armeńskiej; dla porównania najwyższy punkt Wyżyny Anatolijskiej, Erciyes Dağı, ma 3916 m, a Kaçkar Dağı w Górach Pontyjskich – 3937 m.
Q 17Jak nazywa się tunel kolejowy pod Bosforem otwarty 29 października 2013 roku?
Marmaray
Połączył dwa odrębne dotąd systemy kolejowe – europejski i azjatycki; obie części kraju łączą też 3 mosty na Bosforze, w tym 2 w Stambule.
Q 18Ilu posłów zasiada w tureckim parlamencie, Wielkim Zgromadzeniu Narodowym?
600
Jednoizbowy parlament wybierany jest co pięć lat w głosowaniu powszechnym; najwyższym organem sądowniczym jest Sąd Konstytucyjny złożony z 17 sędziów.
Q 19W którym roku Turcja rozpoczęła negocjacje akcesyjne z Unią Europejską?
2005
Zgodę na ich rozpoczęcie Unia wydała rok wcześniej; proces hamują m.in. duża liczba ludności kraju oraz napięte relacje z sąsiadami.
Q 20Na ile prowincji (tur. il) podzielona jest Turcja?
81
Prowincje noszą zwykle nazwę swojej stolicy; wyjątkami są Hatay ze stolicą w Antiochii, Kocaeli (Izmit) i Sakarya (Adapazarı).
Q 24Jaką część produktu krajowego brutto Turcji wytwarza rolnictwo?
10%
Sektor zatrudnia około jednej trzeciej siły roboczej; w kraju działa ponad 5 milionów gospodarstw, a tylko nieliczne mają więcej niż 20 ha.
Q 25Jaki procent energii elektrycznej w Turcji dostarczają elektrownie wodne?
39%
Największe z nich, Keban i Atatürk, zbudowano na Eufracie; resztę prądu dają elektrownie węglowe i naftowe.
Q 26Które miejsce na świecie pod względem liczby ludności zajmowała Turcja w 2013 roku?
18.
Kraj liczył wtedy 80 694 485 mieszkańców, a średnia wieku wynosiła zaledwie 29,2 roku; 71,5% ludności mieszkało w miastach.
Q 27Turcja należy do grona ilu całkowicie samowystarczalnych żywnościowo krajów świata?
6
Rolnictwo wspiera rząd instrumentami podobnymi do unijnych i w porównywalnej skali; Turcja należy też do pięciu największych producentów tytoniu, pomidorów i winogron.
Q 28Do głównych światowych producentów którego metalu należy Turcja, z wydobyciem w Seydişehir?
chromu
Rudy żelaza wydobywa się w Divriği we wschodniej Anatolii, a ropę naftową przy granicy z Syrią, głównie w rejonie Batman.
Q 29Do ilu krajów świata obywatele Turcji mają zapewniony wjazd bez wizy?
70
Zwykły paszport dla dorosłych ma kolor bordowy, paszporty dyplomatyczne są niebieskie, a służbowe – zielone.
Q 30Ile kilometrów liczy linia dużych prędkości łącząca Stambuł z Ankarą przez Eskişehir?
533 km
Skraca podróż z 6–7 godzin do 3,5; program budowy szybkich linii Tureckie Koleje Państwowe (TCDD) rozpoczęły w 2003 roku.