Wielkanoc: tradycje, liturgia i data święta — 30 ciekawostek

Czym w polskiej tradycji dzielą się domownicy na początku śniadania wielkanocnego?

Na stołach pojawiają się jajka, wędliny, baby i mazurki, a dekorację stanowią bukiety z bazi i pierwszych wiosennych kwiatów.

Jak nazywa się tydzień poprzedzający Wielkanoc?

To czas wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń; jego ostatnie trzy doby tworzą osobny, szczególnie uroczysty obchód.

Jak nazywa się okres od wieczoru Wielkiego Czwartku do Niedzieli Zmartwychwstania?

Liczy się go według kalendarza żydowskiego, od wieczoru do wieczornych nieszporów w niedzielę; w tym czasie mariawici nieprzerwanie adorują Najświętszy Sakrament.

Z jakiego żydowskiego święta wywodzi się Wielkanoc?

Pierwsi uczniowie Chrystusa świętowali jeszcze w ramach obrzędów żydowskich, a odrębne doroczne święto ukształtowało się po oddzieleniu Kościoła od Synagogi.

Ile dni liczy okres przygotowania do Wielkanocy, czyli wielki post?

Po trzydniowym obchodzie następuje radosna celebracja pięćdziesięciu dni, zakończona Zesłaniem Ducha Świętego.

Jak nazywa się wielka woskowa świeca zapalana podczas Wigilii Paschalnej?

Świeca symbolizuje zmartwychwstałego Chrystusa; u mariawitów niesiona jest na czele rezurekcyjnej procesji wraz z krzyżem w czerwonej stule.

Jak brzmi paschalne pozdrowienie, którym prawosławni witają się przez cały okres paschalny?

Odpowiedź brzmi „Prawdziwie zmartwychwstał!”; każde nabożeństwo w tym okresie kończy uroczysta procesja wokół cerkwi.

Jakiego koloru szaty liturgiczne nosi się w okresie wielkanocnym?

W 40. dniu tego okresu obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa, a całość kończy Zesłanie Ducha Świętego.

Z jakiego kraju pochodzi zwyczaj obdarowywania prezentami przez wielkanocnego zająca?

W Polsce zwyczaj ten znany jest tylko w niektórych regionach, m.in. na Pomorzu Zachodnim i w Wielkopolsce.

Jakim zwierzęciem w Australii proponuje się zastąpić wielkanocnego zająca?

Sprowadzone z Europy króliki są w Australii poważnym problemem ekologicznym, stąd inicjatywa promująca rodzimą faunę.

Ile dni trwa okres wielkanocny, kończący się Zesłaniem Ducha Świętego?

Samo świętowanie Zmartwychwstania rozciąga się najpierw na oktawę, a dopiero potem na cały okres liturgiczny.

Który cesarz skłonił sobór nicejski do ujednolicenia sposobu wyznaczania daty Wielkanocy?

Władca widział w rozbieżnych obliczeniach przeszkodę dla jedności cesarstwa; treść dekretu zachowała się w Historii kościelnej Teodoreta z Cyru.

W którym kraju zamiast śniadania wielkanocnego obchodzi się uroczysty obiad?

W Hiszpanii, podobnie jak w Polsce, Wielkanoc jest najważniejszym świętem chrześcijańskim w roku i odbywają się wtedy widowiska pasyjne.

Który niemiecki matematyk podał sposób obliczania daty Wielkanocy?

Metoda wymaga dwóch liczb A i B odczytywanych z tabeli oraz sześciu kroków, w których dzieli się liczbę roku przez 19, 4 i 7.

Jak nazywa się prawosławne nabożeństwo odprawiane w nocy z Wielkiej Soboty na Niedzielę?

Duchowieństwo i wierni trzykrotnie okrążają cerkiew, a kapłan w białych szatach intonuje troparion „Chrystus powstał z martwych, śmiercią podeptał śmierć”.

Najwcześniej którego dnia może wypaść Wielkanoc?

Od tej ruchomej daty zależą terminy Środy Popielcowej, Wniebowstąpienia, Zesłania Ducha Świętego i Bożego Ciała.

W którym roku ustalono, że Wielkanoc przypada w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni?

Zasada przekłada na kalendarz solarny datę 14 nisan z lunarno-solarnego kalendarza hebrajskiego, wyznaczającą początek żydowskiej Paschy.

Jak nazywa się krakowski zwyczaj obchodzony we wtorek po Wielkanocy, relikt Dziadów wiosennych?

Dziady wiosenne kultywowano wśród Litwinów, Białorusinów, Serbów i Rosjan; wiele polskich zwyczajów wielkanocnych ma korzenie przedchrześcijańskie.

Który dzień kończy tydzień paschalny w Kościele prawosławnym?

Przez cały ten tydzień królewskie wrota ikonostasu pozostają otwarte, a codziennie sprawuje się uroczystą jutrznię i Liturgię jak w sam dzień Zmartwychwstania.

Co według tradycji wyściela koszyczki, w których zając wielkanocny zostawia prezenty?

Koszyczki chowa się w domu lub ogrodzie w pierwszy dzień świąt, a w środku są zazwyczaj drobne upominki lub słodycze.

Który papież w 1913 roku próbował ustalić stałą datę Wielkanocy?

Większość biskupów odpowiedziała na rozesłany kwestionariusz przychylnie, ale projekt upadł po proteście z 9 grudnia tego samego roku.

Jak nazywa się chleb święcony po liturgii paschalnej w cerkwi i rozdawany wiernym?

Rozdaje się go w sobotę tygodnia paschalnego po porannej Liturgii, tego samego dnia, gdy po raz pierwszy od paschalnej nocy zamykane są carskie wrota.

Do końca którego wieku Wielkanoc była jedyną doroczną uroczystością chrześcijańską?

Nawet Zesłanie Ducha Świętego wprowadzono dopiero pod koniec następnego stulecia; wcześniej jedna celebracja zawierała całą historię zbawienia.

Kto załagodził spór biskupów Polikratesa i Wiktora o sposób świętowania Wielkanocy?

Kościoły Azji Mniejszej trzymały się tradycji św. Jana Ewangelisty, a Rzym opowiadał się za świętowaniem w niedzielę po żydowskiej passze.

Który biskup rozsławił „listy świąteczne”, zawiadamiające o dacie najbliższej Wielkanocy?

Chodziło o to, by całą prowincję kościelną obchodzić święto w tym samym czasie; aleksandryjskie obliczenia przejęło potem wiele kościołów, także Rzym.

Który patriarcha Konstantynopola odrzucił w 1582 roku reformę kalendarza Grzegorza XIII?

Powołał się na wierność postanowieniom soboru nicejskiego; odtąd Wschód i Zachód wyznaczają Wielkanoc według różnych kalendarzy.

Jak nazywano wczesnych chrześcijan obchodzących Paschę zawsze czternastego dnia nisan?

Nazwa pochodzi od łacińskiego quadrodecima; w czasach soboru nicejskiego nie było już chyba kościołów kontynuujących tę tradycję.

Która kongregacja oprotestowała w 1913 roku projekt stałej daty Wielkanocy?

Argumentowano, że zmiana groziłaby „naturalizacją wielkiego wydarzenia, jakim było Zmartwychwstanie Chrystusa”.

Który arcybiskup zmodyfikował mariawicką liturgię Triduum w latach 20. i 30. XX wieku?

Mariawici wywodzą swoją liturgię paschalną z obrządku katolickiego usystematyzowanego na soborze trydenckim.

W których latach Wielkanoc wyjątkowo przypadła 19 kwietnia zamiast wyliczonego 26 kwietnia?

To tak zwany wyjątek pierwszego rodzaju, zachodzący, gdy w obliczeniach reszta d wynosi 29, a reszta e równa się 6.