Wielki post — 30 ciekawostek

Ile posiłków do syta dopuszcza post ścisły w Środę Popielcową?

W praktyce wolno zjeść trzy posiłki w ciągu dnia; w ten dzień obowiązuje również wstrzemięźliwość od mięsa.

Co się spala, by uzyskać popiół na Środę Popielcową?

Najstarsze zachowane źródła mówiące o święceniu popiołu pochodzą z X wieku.

Przez ile dni prorok Jonasz nawoływał mieszkańców Niniwy do nawrócenia?

Tyle samo dni trwał potop, a Dawid i Salomon władali Izraelem po tyle samo lat każdy; liczba ta zawsze oznacza czas pokuty.

Jak w kościołach wschodnich nazywana jest Niedziela Palmowa?

Tradycyjne palmy w tych kościołach wykonywano głównie z gałązek wierzby; grekokatolicy mówią też o Niedzieli „Kwietnej”.

Z czego powstawał postny żur jadany w dni powszednie wielkiego postu?

Na sześć tygodni z polskich stołów znikały mięso, tłuszcze zwierzęce, miód, cukier, a nawet nabiał.

Co opowiadano dzieciom zamiast baśni w czasie wielkiego postu na ziemiach polskich?

Na czas postu rezygnowano też z tytoniu, alkoholu, gry na instrumentach i śpiewu, a hałasujące dzieci karcono.

Od jakiego dnia rozpoczyna się wielki post u prawosławnych i grekokatolików?

W prawosławiu nie ma obrzędu posypywania głów popiołem; tradycja wiąże ten dzień z kąpielą w łaźni i sprzątaniem domu.

Jak brzmi łacińska nazwa wielkiego postu?

Nazwa oznacza dosłownie „czterdziestnicę”; w języku cerkiewnosłowiańskim okres ten nazywa się czetyriediesiatnica.

Z której księgi biblijnej pochodzi formuła „Pamiętaj, człowiecze, że jesteś prochem”?

Słowa te wypowiadano od połowy V wieku nad publicznymi pokutnikami, którym biskup i prezbiterzy posypywali głowy popiołem.

Ile dni przed Niedzielą Wielkanocną przypada Środa Popielcowa?

Do czasu postu nie wlicza się sześciu niedziel przypadających w tym okresie, dlatego sam post liczy 40 dni.

Jaki sobór zniósł liturgiczny okres przedpościa?

Na części ziem polskich praktyki ascetyczne przedpościa, trwającego razem z postem 70 dni, zachowywano jeszcze w XVIII i XIX wieku.

Jak nazywa się w protestantyzmie okres odpowiadający wielkiemu postowi?

Nazwa nawiązuje do pasji, czyli męki Jezusa; okres ten zasadniczo nie wiąże się ze wstrzemięźliwością od jedzenia.

Który prorok wędrował 40 dni na górę Horeb na spotkanie z Bogiem?

Na tej samej górze, zwanej też Synaj, Mojżesz spędził 40 dni w obecności Boga i otrzymał Dekalog.

W którym wieku po raz pierwszy odprawiono Gorzkie żale?

Nabożeństwo składa się z „zachęty” i trzech części, a jego struktura opiera się na konstrukcji dawnej Jutrzni.

Od jakiego wieku katolików obowiązuje nakaz wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych?

Nakaz postu ścisłego dotyczy natomiast osób pełnoletnich do 60. roku życia.

W jaki dzień pokutnicy wygnani z kościoła w Popielec byli do niego uroczyście wprowadzani?

Podczas rekoncyliacji pokutnicy czekali boso przed bramą, a biskup brał ich pod rękę, tworząc jeden łańcuch prowadzony do wnętrza.

Jaką potrawę z mąki owsianej spożywano w wielkim poście na Lubelszczyźnie?

Przygotowywano go z dodatkiem wody, soli, cukru i drożdży; nieco lepsze potrawy mogły gościć na stołach tylko w niedziele.

Który papież wprowadził w 1091 roku obowiązujący w liturgii ryt posypywania głów popiołem?

W tym samym roku synod w Benewencie zalecał wiernym udział w obrzędzie na znak rozpoczęcia postu.

Pod koniec pontyfikatu którego papieża dodano cztery brakujące dni do wielkiego postu?

Post liczony bez niedziel trwał wcześniej 36 dni; jego początek przesunięto wtedy na środę przed pierwszą niedzielą postu.

Który papież zakazał w 1349 roku praktyk biczowników?

Grupy biczowników przemierzały drogi średniowiecznej Europy, biczując się do krwi i wzywając chrześcijan do pokuty.

Który łaciński teolog z Afryki Północnej jako pierwszy użył liczby „40” dla czasu postu?

Ten sam autor jako pierwszy określił post jako 40-godzinny i uzasadniał go słowami Jezusa z Ewangelii Łukasza o zabraniu pana młodego.

Który biskup w liście do papieża Wiktora I wyjaśniał sens 40-godzinnego postu?

Czterdzieści godzin postu miało nawiązywać do czasu, jaki Chrystus spędził w grobie; ścisły post w te dni zachowywano już w II wieku.

Kanon 5 którego soboru stanowił, że post rozpoczyna się w szóstą niedzielę przed Wielkanocą?

Sobór ten obradował w 325 roku; post miał wówczas kończyć się w Wielki Czwartek, co potwierdzali Euzebiusz z Cezarei i św. Atanazy.

Ile skrutiniów obejmował do VI wieku rzymski cykl przygotowania katechumenów do chrztu?

Odbywały się one w trzecią, czwartą i piątą niedzielę postu, a katechumeni słuchali wtedy ewangelii o Samarytance i uzdrowieniu niewidomego.

W którym roku rozpoczynanie wielkiego postu w środę na stałe weszło do tradycji rzymskiej?

Zwyczaj funkcjonował już od VI wieku i został potwierdzony za papieża Innocentego IV; zastąpił wcześniejsze pełne dziewięć tygodni postu.

W których Kościołach wielki post kończy się w Wielką Sobotę uroczystą aklamacją „Alleluja”?

U mariawitów post poprzedza przedpoście, a mimo pokutnego charakteru jest to czas pełen nadziei na zmartwychwstanie.

Do jakiej starotestamentalnej praktyki nawiązuje, według publikacji prawosławnej, długość postu?

Po odliczeniu sobót i niedziel z siedmiu tygodni i dodaniu Wielkiej Soboty post sumuje się w 36 i pół dnia, czyli jedną dziesiątą roku.

Zgodnie z jaką tradycją, wedle Dionizego Wielkiego, post kończono w porze piania koguta w niedzielę?

W północnej Afryce post kończono już w Wielką Sobotę wieczorem; Dionizy opisał to w liście do Bazylidesa, biskupa z libijskiego Pentapolis.

Z którego roku pochodzi list okólny «Paschalis sollemnitatis» określający czas wielkiego postu?

Dokument wydała Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów; aktualny Kodeks prawa kanonicznego nie precyzuje dnia zakończenia postu.

Do czego Amalariusz z Metzu odnosił 46 dni od Środy Popielcowej do Wielkanocy?

Ten sam liturgista z IX wieku łączył 42 dni od pierwszej niedzieli postu z liczbą obozowisk Izraelitów po przejściu Morza Czerwonego.