Wieloryby i płetwal błękitny — 26 ciekawostek

Kto napisał powieść „Moby Dick” o olbrzymim białym wielorybie?

Rozmiary wielorybów od wieków budziły lęk i inspirowały do snucia niesamowitych opowieści.

Jak ułożone są płetwy ogonowe wielorybów, w odróżnieniu od płetw ryb?

To jedna z cech, które zdradzają, że mimo kształtu ciała wieloryby nie mają z rybami nic wspólnego poza środowiskiem życia.

Do jakiego rzędu ssaków należą zwierzęta potocznie nazywane wielorybami?

Od wieków poławiano je dla mięsa, a przede wszystkim dla tłuszczu i spermacetu.

Do jakiej rodziny ssaków morskich należy płetwal błękitny?

Płetwal błękitny to największe znane zwierzę w historii Ziemi.

Skąd wzięła się nazwa „wieloryb”?

Mimo zewnętrznego podobieństwa do olbrzymich ryb, takich jak rekin wielorybi, wieloryby są ssakami i mają wszystkie ich najważniejsze cechy.

Które zwierzę jest jedynym naturalnym wrogiem płetwala błękitnego?

Znacznie groźniejszy okazał się człowiek: masowe polowania w XX stuleciu wielokrotnie zmniejszyły populację gatunku.

Jakie organizmy bujnie rozwijały się dzięki żelazu z odchodów wielorybów?

Organizmy te pochłaniają dwutlenek węgla, więc wieloryby pośrednio wpływają na klimat.

Ile otworów nosowych ma płetwal błękitny?

Płetwal błękitny ma też dużą płetwę ogonową z wyraźnym wcięciem pośrodku.

Do jakiej kategorii zagrożenia w Czerwonej księdze IUCN zaliczono płetwala błękitnego?

Jeden z podgatunków, płetwal z Oceanu Południowego, ma status jeszcze poważniejszy i uchodzi za krytycznie zagrożony.

Co po łacinie oznacza nazwa podgatunku „brevicauda” płetwala błękitnego?

Podgatunek ten jest wyraźnie mniejszy od nominatywnego: dorasta do 2300 cm i 69 000 kg.

Na której wyspie co roku odbywają się obchody Światowego Dnia Wieloryba?

Obchody przypadają w drugą lub trzecią sobotę lutego, a tradycja ta sięga początku lat 80. XX wieku.

W którym roku Karol Linneusz opisał płetwala błękitnego zgodnie z nazewnictwem binominalnym?

Linneusz nadał gatunkowi nazwę Balæna Musculus, nie wskazując okazu typowego – oparł się na starszych opracowaniach.

Co oznacza łacińskie słowo „musculus” w nazwie gatunkowej płetwala błękitnego?

Nazwy podgatunków też mają łacińskie źródła: „indica” pochodzi od Indii, a „intermedia” od słowa „pośredni”.

Ile płetwali błękitnych zabito łącznie do połowy XX wieku?

Gdy wprowadzano ścisłą ochronę, gatunek był już niemal całkowicie wytępiony; dziś jego liczebność powoli rośnie.

Wokół jakiego kontynentu występuje płetwal krótkoogonowy?

Jego zasięg obejmuje Ocean Indyjski i południowo-zachodnią część Oceanu Spokojnego.

Które zwierzęta przewyższają wieloryby pod względem długości ciała?

Pod każdym innym względem wieloryby pozostają największymi zwierzętami zamieszkującymi Ziemię.

Jakie greckie słowo oznaczające płetwę kryje się w nazwie rodzaju Balaenoptera?

Pierwszy człon nazwy pochodzi od rodzaju Balaena, opisanego przez Linneusza i oznaczającego wala.

W którym polskim muzeum można zobaczyć szkielet młodego płetwala błękitnego o długości 14,6 m?

Dorosłe osobniki dorastają do ponad 30 m, więc eksponat przedstawia zwierzę w mniej niż połowie docelowej długości.

Od którego roku obchodzony jest Światowy Dzień Wieloryba?

Święto narodziło się na Hawajach, gdzie co roku w lutym świętuje się je na jednej z wysp archipelagu.

Jakie wody zamieszkuje nominatywny podgatunek Balaenoptera musculus musculus?

Dla tego podgatunku szacuje się całkowitą długość ciała na 3260 cm i masę 113 000 kg.

Jaka część żelaza w Oceanie Południowym pochodziła niegdyś z odchodów wielorybów?

Tak było przed rozpoczęciem przemysłowych połowów; żelazo to napędzało rozwój organizmów pochłaniających dwutlenek węgla.

Który podgatunek płetwala błękitnego zamieszkuje Ocean Południowy?

Ten podgatunek jest klasyfikowany jako krytycznie zagrożony – surowiej niż gatunek jako całość.

Gdzie występuje płetwal indyjski, podgatunek Balaenoptera musculus indica?

Płetwal błękitny jako gatunek występuje w wodach całego świata, a poszczególne podgatunki dzielą między siebie oceany.

Gdzie może żyć nieopisany dotąd piąty podgatunek płetwala błękitnego?

Jego zasięg miałby rozciągać się od archipelagu Galapagos na południe wzdłuż wybrzeża Chile; genetyczne wsparcie dla odrębności podgatunków jest wciąż słabe.

Kto w 1697 roku jako pierwszy opisał płetwala błękitnego?

Autor pierwszego opisu był szkockim lekarzem; naukową nazwę binominalną gatunek otrzymał dopiero ponad pół wieku później.

Jaka szkocka zatoka jest miejscem typowym płetwala błękitnego?

Miejsce typowe wskazano mimo braku okazu typowego, bo opis gatunku oparto na wcześniejszych pracach.