Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wieloryby to największe zwierzęta, jakie kiedykolwiek żyły na Ziemi, a przez stulecia były też najbardziej pożądaną zdobyczą na morzach – dla tranu, spermacetu i fiszbinów. Ten quiz sprawdza, co wiesz o wielorybach w ogóle: skąd wzięła się ich nazwa, co łączy je z „Moby Dickiem” i dlaczego ich odchody karmią ocean. Druga część poświęcona jest płetwalowi błękitnemu: jego rozmiarom, podgatunkom, wędrówkom, śpiewom i historii, która omal nie skończyła się wytępieniem gatunku.
Wszystkie 26 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Kto napisał powieść „Moby Dick” o olbrzymim białym wielorybie?
Herman Melville
Rozmiary wielorybów od wieków budziły lęk i inspirowały do snucia niesamowitych opowieści.
Q 02Jak ułożone są płetwy ogonowe wielorybów, w odróżnieniu od płetw ryb?
poziomo
To jedna z cech, które zdradzają, że mimo kształtu ciała wieloryby nie mają z rybami nic wspólnego poza środowiskiem życia.
Q 03Do jakiego rzędu ssaków należą zwierzęta potocznie nazywane wielorybami?
waleni
Od wieków poławiano je dla mięsa, a przede wszystkim dla tłuszczu i spermacetu.
Q 04Do jakiej rodziny ssaków morskich należy płetwal błękitny?
płetwalowatych
Płetwal błękitny to największe znane zwierzę w historii Ziemi.
Q 05Skąd wzięła się nazwa „wieloryb”?
z dawnego przekonania, że walenie to gigantyczne ryby
Mimo zewnętrznego podobieństwa do olbrzymich ryb, takich jak rekin wielorybi, wieloryby są ssakami i mają wszystkie ich najważniejsze cechy.
Q 06Które zwierzę jest jedynym naturalnym wrogiem płetwala błękitnego?
orka oceaniczna
Znacznie groźniejszy okazał się człowiek: masowe polowania w XX stuleciu wielokrotnie zmniejszyły populację gatunku.
Q 07Jakie organizmy bujnie rozwijały się dzięki żelazu z odchodów wielorybów?
fitoplankton
Organizmy te pochłaniają dwutlenek węgla, więc wieloryby pośrednio wpływają na klimat.
Q 08Ile otworów nosowych ma płetwal błękitny?
dwa
Płetwal błękitny ma też dużą płetwę ogonową z wyraźnym wcięciem pośrodku.
Q 09Do jakiej kategorii zagrożenia w Czerwonej księdze IUCN zaliczono płetwala błękitnego?
EN – zagrożony
Jeden z podgatunków, płetwal z Oceanu Południowego, ma status jeszcze poważniejszy i uchodzi za krytycznie zagrożony.
Q 10Co po łacinie oznacza nazwa podgatunku „brevicauda” płetwala błękitnego?
krótki ogon
Podgatunek ten jest wyraźnie mniejszy od nominatywnego: dorasta do 2300 cm i 69 000 kg.
Q 11Na której wyspie co roku odbywają się obchody Światowego Dnia Wieloryba?
Maui
Obchody przypadają w drugą lub trzecią sobotę lutego, a tradycja ta sięga początku lat 80. XX wieku.
Q 12W którym roku Karol Linneusz opisał płetwala błękitnego zgodnie z nazewnictwem binominalnym?
1758
Linneusz nadał gatunkowi nazwę Balæna Musculus, nie wskazując okazu typowego – oparł się na starszych opracowaniach.
Q 13Co oznacza łacińskie słowo „musculus” w nazwie gatunkowej płetwala błękitnego?
mięsień
Nazwy podgatunków też mają łacińskie źródła: „indica” pochodzi od Indii, a „intermedia” od słowa „pośredni”.
Q 21Jaka część żelaza w Oceanie Południowym pochodziła niegdyś z odchodów wielorybów?
12%
Tak było przed rozpoczęciem przemysłowych połowów; żelazo to napędzało rozwój organizmów pochłaniających dwutlenek węgla.
Q 22Który podgatunek płetwala błękitnego zamieszkuje Ocean Południowy?
płetwal pośredni
Ten podgatunek jest klasyfikowany jako krytycznie zagrożony – surowiej niż gatunek jako całość.
Q 23Gdzie występuje płetwal indyjski, podgatunek Balaenoptera musculus indica?
w północnym Oceanie Indyjskim od Somalii po Malediwy
Q 14Ile płetwali błękitnych zabito łącznie do połowy XX wieku?
300 000
Gdy wprowadzano ścisłą ochronę, gatunek był już niemal całkowicie wytępiony; dziś jego liczebność powoli rośnie.
Q 15Wokół jakiego kontynentu występuje płetwal krótkoogonowy?
Australii
Jego zasięg obejmuje Ocean Indyjski i południowo-zachodnią część Oceanu Spokojnego.
Q 16Które zwierzęta przewyższają wieloryby pod względem długości ciała?
wstężnice
Pod każdym innym względem wieloryby pozostają największymi zwierzętami zamieszkującymi Ziemię.
Q 17Jakie greckie słowo oznaczające płetwę kryje się w nazwie rodzaju Balaenoptera?
pteron
Pierwszy człon nazwy pochodzi od rodzaju Balaena, opisanego przez Linneusza i oznaczającego wala.
Q 18W którym polskim muzeum można zobaczyć szkielet młodego płetwala błękitnego o długości 14,6 m?
w Muzeum Przyrodniczym we Wrocławiu
Dorosłe osobniki dorastają do ponad 30 m, więc eksponat przedstawia zwierzę w mniej niż połowie docelowej długości.
Q 19Od którego roku obchodzony jest Światowy Dzień Wieloryba?
1980
Święto narodziło się na Hawajach, gdzie co roku w lutym świętuje się je na jednej z wysp archipelagu.
Q 20Jakie wody zamieszkuje nominatywny podgatunek Balaenoptera musculus musculus?
północny Ocean Atlantycki i północny Ocean Spokojny
Dla tego podgatunku szacuje się całkowitą długość ciała na 3260 cm i masę 113 000 kg.
Płetwal błękitny jako gatunek występuje w wodach całego świata, a poszczególne podgatunki dzielą między siebie oceany.
Q 24Gdzie może żyć nieopisany dotąd piąty podgatunek płetwala błękitnego?
w tropikalnym wschodnim Oceanie Spokojnym
Jego zasięg miałby rozciągać się od archipelagu Galapagos na południe wzdłuż wybrzeża Chile; genetyczne wsparcie dla odrębności podgatunków jest wciąż słabe.
Q 25Kto w 1697 roku jako pierwszy opisał płetwala błękitnego?
Robert Sibbald
Autor pierwszego opisu był szkockim lekarzem; naukową nazwę binominalną gatunek otrzymał dopiero ponad pół wieku później.
Q 26Jaka szkocka zatoka jest miejscem typowym płetwala błękitnego?
Firth of Forth
Miejsce typowe wskazano mimo braku okazu typowego, bo opis gatunku oparto na wcześniejszych pracach.