Zapory wodne — 26 ciekawostek

Na jakiej rzece zbudowano Wysoką Tamę w pobliżu Asuanu?

Wysoka Tama jest jedną z dwóch tam w pobliżu Asuanu; starszą wybudowano na początku XX wieku.

W jakim celu zapora wodna przegradza dolinę rzeki?

Zapory buduje się zwykle z betonu, żelbetu lub ziemi.

W jakim kraju zapory od wieków powstrzymują morze przed wdarciem się na tereny depresyjne?

Zapory blokowały tam także rzeki, by regulować poziom ich wody, i często dawały początek miastom.

Co elektrownie wodne przy zaporach wykorzystują do wytwarzania energii elektrycznej?

Zapory stawia się też dla ochrony przeciwpowodziowej, gromadzenia wody i rekreacji.

Który zabytek jest najbardziej znanym obiektem przeniesionym znad Jeziora Nasera?

W operacji ratunkowej UNESCO przeniesiono wyżej lub oddano krajom biorącym w niej udział 24 większe obiekty, m.in. Świątynię Debod.

Z zysków jakiego kanału rząd Egiptu zamierzał sfinansować budowę Wysokiej Tamy?

Plan ten pojawił się, gdy zawiodło obiecane wcześniej finansowanie zagraniczne.

Które państwo zaoferowało Egiptowi inżynierów, maszyny i część kosztów Wysokiej Tamy?

Pomoc tę upamiętnia wieża wzniesiona przy samej tamie.

Czyje przemieszczanie się ma utrudniać zapora wodna w postaci zatopionego terenu?

Taką przeszkodę tworzy się przez niszczenie zapór, grobli czy śluz, co zamienia okolicę w zalany lub zabagniony teren.

O rozbiórce zapory w której polskiej miejscowości dyskutuje się od lat?

Duże zapory rozbiera się bardzo rzadko, a ogólna liczba rozebranych zapór na świecie jest mała.

W pobliżu jakiego miasta leży antyczna zapora Sadd Al-Kafara?

Konstrukcję wzniesioną około 2800 lub 2600 roku p.n.e. zniszczyły silne opady deszczu tuż przed ukończeniem budowy lub tuż po nim.

Jak nazywa się powodowane przez zapory zaburzenie ciągłości podłużnej rzeki?

Zapory uniemożliwiają rybom i innym organizmom migrację w górę i w dół rzeki oraz blokują transport osadów w korycie.

Kształt jakiego kwiatu ma wieża stojąca przy zachodnim końcu Wysokiej Tamy?

Wieżę wzniesiono jako pomnik upamiętniający zagraniczną pomoc przy budowie tamy.

Czym egipscy rolnicy muszą zastępować namuły zatrzymywane przez Wysoką Tamę?

Brak namułów uderzył też w tradycyjne budownictwo oparte na wypalaniu cegieł.

Jak nazywa się główny plac Amsterdamu, rzekome miejsce dawnej zapory?

Po niderlandzku nazwa ta znaczy po prostu „zapora”.

W jakiej strefie emisje hydroelektrowni mogą przewyższać emisje ze spalania paliw kopalnych?

Zapory przyczyniają się też do pustynnienia obszarów położonych poniżej zbiorników zaporowych.

Którą rybę z Jangcy uznano w 2020 r. za wymarłą, m.in. z powodu budowy zapór?

Gatunek przeławiano przez kilkadziesiąt lat, a zapory ostatecznie uniemożliwiły mu dotarcie do tarlisk.

W jakim kraju znajduje się najstarsza znana zapora wodna, datowana na 3000 rok p.n.e.?

Kamienny mur typu grawitacyjnego, wysoki na 9 m i szeroki na 1 m, wspierał tam wał ziemny o szerokości 50 m.

Co w fachowym słownictwie hydrotechnicznym oznacza słowo „tama”?

Dlatego nazywanie zapory wodnej tamą, choć powszechne w mowie potocznej, specjaliści uznają za niewłaściwe.

Przy jakich obiektach muzułmańscy inżynierowie budowali zapory Pul-i-Bulaiti?

Pierwszą wzniesiono w Szustar na rzece Karun, a wiele kolejnych powstało później w całym świecie muzułmańskim.

Na jakiej rzece w USA planowano na lata 2022–2023 początek rozbiórki czterech zapór?

Zapory rozbiera się m.in. z powodu starzenia się obiektów, nieopłacalności i dla przywrócenia ciągłości ekologicznej rzek.

Ile metrów wysokości ma Wysoka Tama w Asuanie?

Budowla ma 3600 m długości, a jej szerokość maleje z 980 m u podstawy do 40 m u szczytu.

Jaki procent energii elektrycznej Egiptu dawała elektrownia Wysokiej Tamy w 1998 roku?

Gdy ruszała w 1967 roku, odpowiadała za około połowę całej produkcji energii elektrycznej kraju.

Ile generatorów ma elektrownia wodna Wysokiej Tamy w Asuanie?

Każdy z nich ma moc 175 megawatów, co daje łącznie około 2,1 gigawata.

Na jakiej rzece stała 37-metrowa zapora Vezins, rozebrana w 2019 roku?

Była to najwyższa zapora rozebrana do tego czasu w Europie.

Kto zaprojektował ziemną zaporę w państwie Chu za panowania króla Dinga?

Zapora zalała płaską dolinę w dzisiejszej prowincji Anhui, tworząc zbiornik irygacyjny o obwodzie 100 km, który dzięki remontom działa do dziś.

Którego dnia 1970 roku ukończono budowę Wysokiej Tamy w Asuanie?

Budowa trwała dekadę – rozpoczęto ją w roku 1960.