Złoto — 30 ciekawostek

Ile karatów ma czyste złoto o próbie 1000?

Czyste złoto jest zbyt miękkie do biżuterii, dlatego jubilerzy stosują stopy z mniej szlachetnymi metalami, które zmieniają twardość i kolor wyrobu.

Jaką liczbę atomową ma złoto w układzie okresowym pierwiastków?

Jądro atomu złota zawiera 79 protonów i od 90 do 126 neutronów, a w stanie podstawowym krąży wokół niego 79 elektronów.

Jak brzmi łacińska nazwa złota, od której pochodzi jego symbol chemiczny Au?

Z wyjątkiem helowców, czyli gazów szlachetnych, złoto jest najmniej reaktywnym ze wszystkich pierwiastków chemicznych.

Który minerał z grupy siarczków bywa nazywany „złotem głupców”?

Rudy złota często występują razem z kwarcem lub siarczkami, a złoża zawierające takie rudy nazywane są złożami żyłowymi.

W którym polskim mieście tradycyjnie produkuje się Goldwasser, likier ziołowy z płatkami złota?

Metaliczne złoto jest obojętne chemicznie w organizmie człowieka: nie dodaje smaku ani wartości odżywczych i opuszcza ciało bez zmian.

Jak nazywa się mieszanina kwasów, w której roztwarza się złoto?

Łacińska nazwa aqua regia wzięła się stąd, że mieszanina ta rozpuszcza właśnie złoto – metal od wieków kojarzony z władzą monarchów.

Do której spółki należą kopalnie rud miedzi i huta, z których pochodzi całe polskie złoto?

W Polsce złoto pozyskuje się wyłącznie jako niewielką domieszkę rud miedzi wydobywanych w rejonie Lubina, Polkowic i Rudnej.

Transmutacja jakiego metalu w złoto była jednym z głównych celów alchemii?

Przemiana miała zachodzić w wyniku kontaktu danej substancji z kamieniem filozoficznym, którego alchemicy poszukiwali przez stulecia.

Na co zużyto największą część, bo aż 46%, całego wydobytego dotąd złota?

Kolejne 39% wydobytego kruszcu trafiło do różnych inwestycji, a 15% na inne cele, w tym do przemysłu i elektroniki.

Które dwa metale przewodzą prąd elektryczny lepiej niż złoto?

Mimo to w złączach droższych kabli audio czy USB stosuje się złoto, bo łączy dobrą przewodność z odpornością na utlenianie i korozję.

Jak nazywa się stop złota z rtęcią, dawniej wykorzystywany przy wydobyciu tego kruszcu?

Złoto roztwarza się również w zasadowych roztworach cyjanków, co do dziś wykorzystuje się przy pozyskiwaniu go ze złóż.

Który rzymski pisarz opisał metody wydobycia złota w encyklopedii „Historia Naturalis”?

Rzymianie prowadzili wydobycie na wielką skalę metodą urabiania hydraulicznego; w Las Médulas siedem długich akweduktów przemywało złoża aluwialne.

Który władca imperium Mali zasłynął w całym Starym Świecie hadżdżem do Mekki w 1324 roku?

Podczas przejazdu przez Kair wydał tyle złota, że jego cena w Egipcie spadła na ponad 10 lat; towarzyszyło mu ponoć ponad tysiąc ludzi.

Jaką gęstość ma złoto?

Dzięki bardzo dobrej przewodności cieplnej i elektrycznej złoto znajduje szerokie zastosowanie w elektronice i elektryce.

W leczeniu jakiej choroby stosuje się podawane domięśniowo związki złota?

Związki złota hamują m.in. proliferację limfocytów, ale skutkiem ubocznym mogą być wysypki, zaburzenia żołądkowe i uszkodzenie nerek.

Jaki międzynarodowy kod walutowy ISO 4217 nadano złotu?

Konserwatywni ekonomiści cenią złoto jako pieniądz, bo żadna władza nie może go dodrukować ani zmienić jego kursu naciskami politycznymi.

Jaki znak był alchemicznym symbolem złota, tożsamym z astrologicznym symbolem Słońca?

Ten sam znak był również starożytnym chińskim symbolem oznaczającym słońce.

W którym mieście działa huta miedzi, w której odbywa się cała polska produkcja złota?

Niewykorzystywane dziś wystąpienia złota znane są m.in. z okolic Złotego Stoku, Złotoryi i Lwówka Śląskiego.

Jakim numerem E oznaczane jest złoto używane jako dodatek do żywności?

Płatki i pył złota zdobią słodycze i napoje; w średniowieczu szlachta dodawała je do potraw, by zademonstrować bogactwo gospodarza.

Od którego roku światowe wydobycie złota co roku przekracza 3 tysiące ton?

Złoża pozostałe pod ziemią i opłacalne do wydobycia szacuje się na 52 tys. ton, co przy obecnym tempie wystarczy na kilkanaście lat.

Który izotop złota jest jedynym trwałym i jedynym występującym naturalnie?

Syntetycznie otrzymano kilkadziesiąt radioizotopów złota o masach atomowych od 126 do 205; najmniej stabilny 171Au rozpada się w 30 µs.

Przy którym bałkańskim mieście odkryto cmentarzysko ze złotem z IV tysiąclecia p.n.e.?

W Europie Środkowej złote artefakty, takie jak złote kapelusze czy dysk z Nebry, pojawiły się w epoce brązu od II tysiąclecia p.n.e.

W której hiszpańskiej prowincji leżały rzymskie kopalnie złota Las Médulas?

Duże kopalnie działały też w Roșia Montană w Siedmiogrodzie, a mniejsze złoża Rzymianie eksploatowali w Brytanii, np. w Dolaucothi.

Z jakim pierwiastkiem złoto tworzy minerały takie jak kalaweryt, krenneryt czy sylvanit?

Z bizmutem złoto tworzy maldonit (Au2Bi), a z miedzią – auricupryd (Cu3Au).

Ile ton złota, według szacunków, wydobyto w całej historii do końca 2022 roku?

Całe to złoto zmieściłoby się w sześcianie o krawędzi nieco ponad 22 m, czyli w objętości około 10 800 m³.

Jak nazywa się japońskie rzemiosło łączące kolorowe stopy złota w efekt słojów drewna?

Stopy 14- i 18-karatowe złota ze srebrem wydają się zielono-żółte, dlatego nazywane są zielonym złotem.

Jakie średnie stężenie złota w wodzie morskiej wykazała niemiecka analiza 4000 próbek?

Wcześniejsze publikacje mówiły o 2–64 ppb złota w wodzie morskiej; do dziś nie istnieje opłacalny sposób odzyskiwania go z oceanów.

Od którego roku Rzymianie stosowali urabianie hydrauliczne przy wydobyciu złota w Dacji?

W Hiszpanii tę samą technikę stosowano już od 25 roku p.n.e., a produkcja złota w imperium rzymskim sięgała 5–10 ton rocznie.

Ile wynosi pierwszy potencjał jonizacyjny złota?

Dla porównania pierwszy potencjał jonizacyjny srebra wynosi tylko 7,576 eV, dlatego srebro ciemnieje na powietrzu, a złoto nie.

Jak nazywała się moneta będąca w obiegu w państwie Chu od VI do V wieku p.n.e.?

Południowo-wschodnie wybrzeże Morza Czarnego słynęło ze złota, które wydobywano tam już od czasów króla Midasa.