Żydzi: dzieje i tradycja — 30 ciekawostek

Po których urodzinach żydowski chłopiec zostaje uznany za dorosłego w sensie religijnym?

Dorosłość oznacza tu zdolność do przestrzegania przykazań Prawa Mojżeszowego i pełny udział w uroczystościach w synagodze.

W którym kraju według badań z 2018 roku mieszkała największa diaspora żydowska?

Szacowano ją na 5,7 mln osób. Kolejne miejsca zajmowały Francja z 453 tys. i Kanada z 390,5 tys. Żydów.

Jak nazywa się ruch dążący do odrodzenia więzi narodowych Żydów i utworzenia ich państwa?

Przeciwstawną koncepcją była asymilacja w miejscu zamieszkania. Rosnący antysemityzm skłonił kolejne grupy do emigracji do Palestyny.

Którego biblijnego patriarchy synem był Juda, od którego imienia pochodzi słowo „Żyd”?

Juda był jednym z dwunastu braci, a jego imię nosiło później jedno z dwunastu pokoleń Izraela.

Co dosłownie znaczy hebrajskie określenie „bar micwa”?

Uroczystość obchodzi się od XIV w. Chłopiec staje się wtedy odpowiedzialny za własne czyny.

Czyje żydowskie pochodzenie decyduje o byciu Żydem według żydów ortodoksyjnych?

Drugą drogą jest konwersja. Żydzi reformowani bywają przez ortodoksyjnych nieuznawani nawet mimo żydowskich korzeni.

Kogo w polszczyźnie oznacza słowo „żyd” pisane małą literą?

Nazwy narodowości zapisuje się po polsku wielką literą, dlatego członek narodu to Żyd – bez względu na wyznanie.

Jak nazywa się wszystkich obywateli państwa Izrael, także Arabów?

Tym samym słowem określa się Żydów mieszkających w tym kraju, a czasem po prostu wszystkich jego mieszkańców.

Która dynastia rządziła Królestwem Judy przez całe cztery wieki jego istnienia?

W sąsiednim Królestwie Izraela o sukcesji często decydowały wojskowe zamachy stanu i dynastie zmieniały się kilkakrotnie.

Jakim innym słowem określa się Holocaust, czyli wymordowanie ok. 6 mln Żydów?

Mordowano w niemieckich obozach koncentracyjnych, obozach zagłady i po prostu na ulicach. Wydarzenia te nasiliły żydowską emigrację do Palestyny.

Które powstanie z 167 r. p.n.e. dało Żydom niezależne królestwo?

Wcześniej krajem władali kolejno Persowie, Aleksander Wielki, egipscy Ptolemeusze i syryjscy Seleucydzi.

Co po hebrajsku znaczy słowo „aszkenazim”, którym określa się Żydów z Nadrenii?

Duże skupiska Żydów pojawiły się nad Renem za rządów Karola Wielkiego; z kolei Żydów z Andaluzji nazwano sefardim.

Kto pod koniec VIII wieku p.n.e. rozbił północne Królestwo Izraela i uprowadził jego ludność?

Na miejsce uprowadzonych sprowadzono inne narody, a Judejczycy zostali jedynym pokoleniem Izraela z własnym państwem.

Który babiloński król obległ i zniszczył Jerozolimę wraz z Pierwszą Świątynią?

Stało się to po buncie w Judzie. Większość mieszkańców miasta, w tym elitę królestwa, zesłano do Babilonii.

Który władca perski w 538 r. p.n.e. położył kres wygnaniu Żydów w Babilonii?

Nastąpiło to rok po zdobyciu Babilonu. Część dawnego Królestwa Judy stała się potem prowincją imperium perskiego.

Od którego wieku Żydzi masowo osiedlali się w Polsce?

W średniowieczu najliczniejsza była diaspora europejska, a ziemie polskie stały się z czasem jej największym skupiskiem.

Które miasto było główną stolicą północnego Królestwa Izraela?

Państwo północne było większe i bogatsze od południowego sąsiada i szybko wyrosło na potęgę regionalną.

Jak nazywają się skórzane pudełeczka z wersetami na pergaminie, zakładane w dniu bar micwy?

Inaczej zwie się je filakteriami. Jedno nosi się na czole, drugie praworęczni mocują do lewego ramienia.

W którym roku p.n.e. Babilończycy zburzyli Jerozolimę wraz ze świątynią?

Przesiedlenia ludności judejskiej na tereny Babilonu zaczęły się już pod koniec VII wieku p.n.e.

Kogo, zgodnie ze znaczeniem imienia Juda, oznacza słowo „Żyd”?

Samo imię tłumaczy się z hebrajskiego jako chwała, wychwalony, wysławiony.

Jakiego pochodzenia ludem byli Chazarowie, których państwo przyjęło religię żydowską?

Ich państwo istniało od VI do X wieku na stepach między Morzem Czarnym a Kaspijskim.

Od której postaci przekaz biblijny wywodzi nazwę „Hebrajczycy”?

Mianem Hebrajczyków albo Izraelitów określano Żydów zamieszkujących w starożytności Palestynę.

Z którego pokolenia Izraela pochodził apostoł Paweł, nazywający siebie Judejczykiem?

To znak, że już w I wieku n.e. sami Izraelici nazywali tak każdego Hebrajczyka, nie tylko potomków Judy.

Na jakim zabytku z ok. 1200 r. p.n.e. zapisano najstarszą wzmiankę o narodzie izraelskim?

Zdaniem większości naukowców tekst odnosi się do Izraelitów z centralnych wyżyn Kanaanu, gdzie odkryto setki małych osad.

Który autor popierał kontrowersyjną tezę o chazarskim rodowodzie Żydów aszkenazyjskich?

Teza zakłada, że po upadku swojego państwa uchodźcy ze stepów przybyli do Europy i dali początek tej grupie.

Do jakiego zakonu należał ksiądz Daniel Rufeisen, Żyd, który został katolickim duchownym?

Z powodu swojego wyznania miał problemy z uzyskaniem obywatelstwa izraelskiego.

Które plemię obok plemienia Judy zamieszkało w południowej części Palestyny?

W tej części kraju leżała Jerozolima – późniejsza stolica całego Izraela, a po podziale państwa Salomona stolica południa.

Który nowoasyryjski król spustoszył Królestwo Judy w odpowiedzi na bunt jego mieszkańców?

Wcześniej Juda, już jako terytorium zależne od Asyrii, przeżywała okres dobrobytu i znacznego wzrostu populacji.

Z jakim miastem wiąże się sprawa Szymona, przykład oskarżenia Żydów o mord rytualny?

W okresach klęsk żywiołowych winą obarczano Żydów, a wrogość przybierała zwykle formę pogromów.

W annałach którego władcy pojawiają się najstarsze wzmianki o Judzie i jej królach?

Wzmianki te pochodzą z VIII wieku p.n.e.; o królestwie Judy mówią też późniejsze dokumenty asyryjskie i babilońskie.