Żywność i szafran — 28 ciekawostek

W jakiej części organizmu środki spożywcze ulegają strawieniu po przyjęciu doustnym?

Po strawieniu składniki odżywcze są wchłaniane do wnętrza organizmu; ten etap nazywa się odżywianiem i dostarcza składników budulcowych, energetycznych i regulujących.

Który z produktów jest typowym przykładem żywności przetworzonej?

Żywność nieprzetworzona to produkty w postaci naturalnej, przeznaczone do bezpośredniego spożycia, jak warzywa, owoce i zioła.

Która przyprawa jest najdroższa wagowo na świecie?

Wysoką cenę tłumaczy ręczny zbiór drobnych słupków kwiatowych, jedynej części rośliny o pożądanym smaku i zapachu.

Który z wymienionych produktów nie jest żywnością w rozumieniu prawa unijnego?

Poza wyrobami tytoniowymi z definicji wyłączono również pasze, produkty lecznicze, kosmetyki i środki odurzające.

Który kraj jest dziś największym producentem szafranu na świecie?

Niemal cała światowa produkcja mieści się w pasie od Morza Śródziemnego po Kaszmir; na pozostałych kontynentach uprawy są śladowe.

Jaka część światowej produkcji żywności kończy na śmietnisku?

Straty liczone w pieniądzach sięgają setek miliardów dolarów rocznie, a w samej Polsce marnuje się kilka milionów ton zdatnego do spożycia jedzenia.

Z której części szafranu uprawnego wytwarza się przyprawę?

Po zbiorze surowiec trzeba natychmiast wysuszyć, bo rozkład i pleśń błyskawicznie niszczą wartość produktu.

Od jak dawna szafran służy jako składnik przypraw, kosmetyków, leków i pigmentów?

Roślina pochodzi prawdopodobnie z Azji południowo-zachodniej, lecz dziś znana jest wyłącznie z upraw i nie występuje już dziko.

Do czego porównuje się zapach wysuszonego szafranu?

Wysuszone znamiona mają cierpki smak i delikatnie metaliczny połysk, a w kuchni ich aromat bywa też opisywany jako miodowy z nutą siana.

Do czego porównano powierzchnię uprawy potrzebną na 45 dekagramów szafranu?

Dodatkowym kłopotem plantatorów jest to, że wszystkie rośliny kwitną jednocześnie, a kwitnienie mija bardzo szybko.

Który termin jest szerszy od „żywności”, bo obejmuje także paszę dla zwierząt?

Żywność to wyłącznie to, co trafia na stół człowieka; pasza to osobna kategoria, choć oba pojęcia mieszczą się w jednym, szerszym słowie.

Ile jedzenia zdatnego do spożycia zmarnowano w Polsce w 2020 roku?

Dla porównania cała Europa utylizuje rocznie około 100 milionów ton żywności.

Mnisi jakich dwóch religii noszą szaty w kolorze szafranowym, cynobrowym i ochrowym?

Tradycyjnie ubrania w szafranowych barwach były zarezerwowane dla szlachetnie urodzonych i podkreślały zróżnicowanie warstw społecznych.

Ile żywności w skali globalnej wywozi się na śmietniska?

Sama Europa utylizuje 100 milionów ton żywności, podczas gdy setki milionów ludzi na świecie cierpią głód.

W którym kraju powstały pierwsze uprawy szafranu?

Dziko roślina rosła prawdopodobnie w Azji południowo-zachodniej; dziś występuje wyłącznie w uprawie.

Które dwa kraje wytwarzają łącznie około 80% światowej produkcji szafranu?

Mimo prób uprawy w Austrii, Anglii, Niemczech czy Szwajcarii w środkowej i północnej Europie przetrwały tylko pojedyncze plantacje.

Ile godzin intensywnej pracy potrzeba, by wyprodukować kilogram szafranu?

Przez krótki okres kwitnienia zbiór staje się walką z czasem, dlatego zbieracze pracują na zmiany także nocą.

W którym roku Parlament Europejski i Rada wydały rozporządzenie z unijną definicją żywności?

Definicja znalazła się w artykule 2 rozporządzenia z 28 stycznia i obejmuje także napoje, gumę do żucia oraz substancje świadomie dodawane podczas wytwarzania.

Ilu ludzi na świecie głoduje, podczas gdy Europa utylizuje 100 milionów ton żywności?

Ta dysproporcja jest jednym z głównych argumentów w debacie o ograniczaniu marnotrawstwa żywności w krajach rozwiniętych.

Ile wynosi całkowita światowa produkcja szafranu, licząc znamiona i formę sproszkowaną?

Dla porównania najwyższej jakości szafranu typu „coupe” wyprodukowano w 1991 roku zaledwie 50 ton.

Ile wynosi średnia cena kilograma szafranu w krajach zachodnich?

Ceny hurtowe sięgają 3000 zł za kilogram, ale zapotrzebowanie jest znikome: w kuchni używa się zaledwie kilku znamion naraz.

Ile wynoszą roczne globalne straty finansowe z tytułu marnotrawienia żywności?

Na świecie wyrzuca się około 1,3 mld ton żywności, czyli mniej więcej jedną trzecią tego, co zostaje wyprodukowane.

Który kraj w ostatnich latach rozpoczął uprawę szafranu?

Niewielkie uprawy istnieją też w tak odległych miejscach jak Tasmania, Nowa Zelandia, Meksyk czy Kalifornia.

W jakiej temperaturze tradycyjnie suszy się świeże znamiona szafranu?

Suszenie na delikatnych siatkach nad małym ogniem węglowym lub drzewnym trwa 10–12 godzin, a gotową przyprawę zamyka się w szczelnych szklanych pojemnikach.

W którym regionie tysiące zbieraczy szafranu pracuje na zmiany dzień i noc przez tydzień lub dwa?

Pas upraw ciągnie się od Morza Śródziemnego właśnie po ten himalajski region, a poza nim produkcja jest znikoma.

Ile znamion szafranu mieści się w jednym kilogramie przyprawy?

Do celów medycznych używa się jednorazowo zaledwie paru gramów, więc kilogram przyprawy starcza na bardzo długo.

W którym szwajcarskim kantonie leży wioska Mund, gdzie wciąż uprawia się szafran?

Cała produkcja tej alpejskiej wioski to zaledwie kilka kilogramów przyprawy rocznie.

Jak nazywa się szafran najwyższej jakości, którego w 1991 roku wyprodukowano 50 ton?

Szanujący się handlarze oznaczają na opakowaniach rok zbioru, np. „2002/2003”, bo używać powinno się tylko znamion z tegorocznych zbiorów.