Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Historia muzyki zaczyna się na długo przed pierwszym zapisem nutowym: najstarsze flety z Jury Szwabskiej mają około 40 tysięcy lat, a w grobowcach Mezopotamii i Chin zachowały się liry i całe zestawy brązowych dzwonów. Ten quiz prowadzi przez dzieje muzyki świata: od starożytnej Grecji i Indii, przez chorał, Guida z Arezzo, Hildegardę z Bingen i polską polifonię, po narodziny opery i osmańskie zapisy Wojciecha Bobowskiego. Na koniec skok do XX wieku – sprawdzisz, ile wiesz o korzeniach deep house’u i ludziach, którzy nadali muzyce house „głębokie” brzmienie.
Wszystkie 27 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywał się grecki podwójny instrument stroikowy używany w teatrze, kulcie i tańcu?
Aulos
Grecki termin mousikē obejmował śpiew, grę instrumentalną, poezję i taniec, nie odpowiadał więc dzisiejszemu pojęciu muzyki jako odrębnej sztuki.
Q 02Która kompozytorka z XII wieku pozostawiła moralitet „Ordo virtutum”?
Hildegarda z Bingen
Zachował się po niej wyjątkowo obszerny zbiór pieśni liturgicznych przypisany jednej autorce, osadzony w kulturze klasztornego śpiewu i kopiowania ksiąg.
Q 03Kto w XI wieku opisał naukę śpiewu z użyciem linii, sylab solmizacyjnych i heksachordów?
Guido z Arezzo
Od IX wieku śpiew zapisywano neumami, które początkowo wskazywały głównie kierunek melodii; dopiero linie i czterolinia pozwoliły dokładnie odczytać interwały.
Q 04Gdzie odkryto flety z kości ptaków i ciosów mamuta sprzed około 40 tysięcy lat?
W Jurze Szwabskiej
Wykonanie fletu z ciosu mamuta wymagało rozcięcia ciosu wzdłuż, wydrążenia obu części i ich szczelnego połączenia – to dowód ukształtowanej już tradycji.
Q 05Z którego wieku pochodzi hymn „Gaude Mater Polonia”?
XIII wieku
Przyjęcie chrześcijaństwa w obrządku łacińskim włączyło polskie klasztory, katedry i szkoły w europejską sieć śpiewu liturgicznego i obiegu ksiąg.
Q 06Z jaką paryską szkołą polifonii tradycyjnie łączy się Léonina i Pérotina?
Notre-Dame
Organizacja rytmu w dłuższych odcinkach i dopisywanie tekstów do głosów wyższych w tym repertuarze sprzyjały powstaniu motetu.
Q 07Kto w 1580 roku wydał „Melodie na psałterz polski” do przekładu psalmów Jana Kochanowskiego?
Mikołaj Gomółka
Zbiór ten połączył druk muzyczny, język narodowy i humanistyczną kulturę literacką w jednym dziele.
Q 08Które dzieło z 1778 roku uznaje się za pierwszą polską operę z zachowaną muzyką?
„Nędza uszczęśliwiona”
Publiczny teatr w Warszawie, otwarty w 1765 roku, stworzył nowe warunki dla opery, baletu i przedstawień w języku polskim.
Q 09Z kultem jakiej bogini silnie wiązano w starożytnym Egipcie sistrum?
Hathor
Z okresu faraońskiego nie zachował się żaden powszechnie uznany zapis pozwalający odtworzyć melodię – znamy teksty hymnów i pieśni miłosnych, ale nie ich muzykę.
Q 10Na dworach których włoskich miast powstały pierwsze zachowane opery?
Florencji i Mantui
Około 1600 roku rozpowszechniły się we Włoszech sposoby komponowania podkreślające głos solowy, deklamację tekstu i akompaniament basso continuo.
Q 11Który poeta i kompozytor XIV wieku stworzył jedno z pierwszych kompletnych opracowań mszy?
Guillaume de Machaut
Twórca ten sam redagował zbiory własnego dorobku, obejmującego zarówno muzykę świecką, jak i cykl ordinarium przypisywany jednemu autorowi.
Q 12Kiedy powstały najstarsze zachowane zapisy tekstu „Bogurodzicy” z melodią?
Na początku XV wieku
Sama pieśń może być starsza niż jej zapis, dlatego datowanie „Bogurodzicy” wciąż pozostaje przedmiotem sporu badaczy.
Q 13Gdzie odkryto słynne mezopotamskie liry z połowy III tysiąclecia p.n.e.?
Na Cmentarzu Królewskim w Ur
Q 21W czyim grobowcu z 433 p.n.e. odkryto wyjątkowo bogaty zespół chińskich instrumentów?
Markiza Yi z państwa Zeng
Wiele dzwonów z tego grobowca wydawało dwa różne dźwięki zależnie od miejsca uderzenia, a inskrypcje podawały nazwy wysokości w terminologii różnych państw.
Q 22Jaki system ośmiu tonów porządkował repertuar bizantyjskiej hymnografii?
Oktōēchos
Twórcami bizantyjskich hymnów byli m.in. Roman Melodos, Andrzej z Krety, Jan z Damaszku i działająca w IX wieku Kasja.
Q 23Jaki staroindyjski traktat ujmował śpiew, grę i taniec jako części jednej sztuki widowiskowej?
Natjaśastra
Konstrukcja i dekoracja lir oraz użycie sprowadzanych z daleka materiałów świadczą o wysokiej randze instrumentów i wyspecjalizowanym rzemiośle.
Q 14Który polski kompozytor z pierwszej połowy XV wieku pisał utwory w notacji menzuralnej?
Mikołaj z Radomia
Jego utwory religijne i okolicznościowe świadczą o udziale polskich ośrodków w międzynarodowym obiegu, a nie o istnieniu odrębnej „szkoły narodowej”.
Q 15Z kości jakiego ptaka wykonano neolityczne flety odkryte na stanowisku Jiahu w Chinach?
Żurawia mandżurskiego
Sześć instrumentów z Jiahu zachowało się w całości, a jeden z najlepiej zachowanych egzemplarzy nadal nadaje się do gry i został poddany analizie akustycznej.
Q 16Ile brązowych dzwonów obejmował słynny zespół instrumentów z chińskiego grobowca z 433 p.n.e.?
65
Obok dzwonów w grobowcu leżały kamienne płyty dźwiękowe, bębny, organki ustne, flety i instrumenty strunowe – świadectwo rozwiniętej wiedzy akustycznej.
Q 17Z kości jakiego ptaka wykonano niemal kompletny flet paleolityczny znaleziony w Niemczech?
Sępa płowego
Instrument wyposażono w pięć otworów palcowych; ich rozmieszczenie świadczy o świadomym kształtowaniu brzmienia, ale nie dowodzi istnienia określonej skali.
Q 18Jak nazywano członków kapeli założonej na Wawelu w XVI wieku do śpiewu wielogłosowego?
Rorantyści
W XVI wieku ważnymi ośrodkami muzycznymi Rzeczypospolitej były dwór królewski, katedry, kolegiaty, klasztory, szkoły i rezydencje magnackie.
Q 19Kto na początku XVI wieku zapoczątkował na szeroką skalę druk wielogłosowych zbiorów nutowych?
Ottaviano Petrucci
Druk nie zastąpił rękopisu ani gry z pamięci, ale pozwolił porównywać repertuary, utrwalać autorstwo i sprzedawać muzykę jako towar.
Q 20Który zbiór wedyjski przystosował hymny Rygwedy do śpiewu w czasie obrzędów?
Samaweda
Hymny wedyjskie komponowano i przekazywano ustnie, z wielką dbałością o brzmienie tekstu, akcent, iloczas i sposób recytacji.
Dzieło redagowano przez kilka stuleci, prawdopodobnie od ostatnich wieków p.n.e. do pierwszych wieków n.e.; omawia m.in. głos, rytm, interwały i stany estetyczne.
Q 24Który grecki teoretyk ujmował relacje melodyczne z perspektywy słuchu, nie liczb?
Arystoksenos
Pitagorejczycy opisywali interwały za pomocą proporcji i łączyli porządek dźwięków z budową kosmosu, a Platon rozważał wpływ muzyki na wychowanie i państwo.
Q 25Jakim terminem określa się dziś wyjątkowo złożoną rytmicznie dworską twórczość końca XIV wieku?
Ars subtilior
W tym samym stuleciu notacja menzuralna pozwoliła precyzyjniej określać względne długości dźwięków i bardziej złożone zestawianie głosów.
Q 26W kręgu jakiej kultury paleolitycznej powstały najstarsze flety z ciosów mamuta?
Oryniackiej
Flety pochodzą z tego samego kontekstu archeologicznego co figurki i ozdoby osobiste; żadne znalezisko łączone z neandertalczykami nie jest uznanym dowodem na wytwarzanie instrumentów.
Q 27W jakim języku spisano hymn na najlepiej zachowanej tabliczce muzycznej z Ugarit?
Huryckim
Tabliczki z Ugarit na wybrzeżu dzisiejszej Syrii datuje się na XIV wiek p.n.e.; liczne, bardzo różne rekonstrukcje hymnu pokazują, że sens terminów nie został wyjaśniony.