Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De apartheid was het officiële systeem van rassenscheiding in Zuid-Afrika. Wetten bepaalden waar mensen mochten wonen, werken en trouwen, en miljoenen zwarte Zuid-Afrikanen verloren hun burgerschap aan zogenoemde thuislanden. Deze quizvragen gaan over de wetten en hun bedenkers, het verzet en de repressie, en de weg naar de eerste vrije verkiezingen. Ook het leven van Nelson Mandela komt aan bod, van zijn jeugd in de Oost-Kaap tot zijn presidentschap.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welk eiland zat Nelson Mandela van 1964 tot 1982 gevangen?
Robbeneiland
Hij sliep er op een mat in een cel van 2,4 bij 2,1 meter en moest zich met koud zeewater wassen.
Q 02Welke Nederlander landde in 1652 op Kaap de Goede Hoop?
Jan van Riebeeck
Onder het bewind van de VOC werden huwelijken tussen de lokale bewoners en de nieuwe immigranten nog getolereerd en gelegaliseerd.
Q 03In welk deel van Johannesburg braken op 16 juni 1976 rellen uit?
Soweto
De schoolopstand richtte zich tegen het Afrikaans als onderwijstaal op zwarte scholen; de politie zette traangas en honden in tegen scholieren.
Q 04Op verzoek van welke president werd Nelson Mandela in 1990 vrijgelaten?
Frederik de Klerk
In 1993 kregen beide mannen samen de Nobelprijs voor de Vrede voor hun inspanningen om het apartheidsregime vreedzaam te beëindigen.
Q 05Welk huidig land heette Zuidwest-Afrika toen Zuid-Afrika er de apartheid invoerde?
Namibië
Zuid-Afrika bestuurde het gebied tussen 1919 en 1966 officieel als mandaatgebied en voerde er zijn eigen rassenscheiding in.
Q 06Na hoeveel jaar gevangenschap werd Nelson Mandela in 1990 vrijgelaten?
27
Met zijn vrijlating begonnen de onderhandelingen die in 1994 uitmondden in de eerste multiraciale verkiezingen.
Q 07Welke activist werd op 12 september 1977 na zijn vierde arrestatie door agenten doodgeslagen?
Steve Biko
Journalist Donald Woods schreef een boek over hem, waarop de film „Cry Freedom” gedeeltelijk is gebaseerd.
Q 08Welke acteur speelde Nelson Mandela in de film „Invictus” uit 2009?
Morgan Freeman
Ook Dennis Haysbert en Idris Elba vertolkten hem, in „Goodbye Bafana” en „Mandela: Long Walk to Freedom”.
Q 09Hoe oud was Nelson Mandela toen hij op 5 december 2013 in Johannesburg overleed?
95
Er volgde een periode van nationale rouw; tien dagen later werd hij begraven in Qunu, het dorp waar hij opgroeide.
Q 10Hoe werd de verplichte identiteitspas voor niet-blanken in Zuid-Afrika genoemd?
Dompas
Het document bevatte vingerafdrukken en een foto en maakte het mogelijk de rassenwetten in de praktijk te handhaven.
Q 11Ten gunste van wie trad Nelson Mandela in december 1997 af als leider van het ANC?
Thabo Mbeki
Twee jaar later stelde hij zich niet opnieuw verkiesbaar als president, waarna dezelfde man hem ook in dat ambt opvolgde.
Q 12Welke wet uit 1950 deelde alle Zuid-Afrikanen in drie raciale categorieën in?
Wet op bevolkingsregistratie
Mensen werden ingedeeld op grond van uiterlijk, sociale aanvaarding en afkomst; het Department of Home Affairs besliste wie waar terechtkwam.
Q 13In welk proces kreeg Nelson Mandela in 1964 een levenslange gevangenisstraf?
Rivoniaproces
Q 21Welke wet uit 1950 maakte massale deportatie van niet-blanken naar townships mogelijk?
Groepsgebiedenwet
Ook de afbraak van oude gemengde wijken werd erdoor toegestaan; daarmee liep de regeling vooruit op de zogenoemde Grote apartheid.
Q 22Hoeveel procent van het Zuid-Afrikaanse landoppervlak omvatten de thuislanden samen?
13%
De gebieden met economisch potentieel, zoals landbouw- en mijnbouwgrond, had de regering aan de blanken toegewezen.
Q 23Hoe heette het stelsel van blanke superioriteit waarmee de apartheid samenhing?
Baasskap
Het woord apartheid zelf betekende in het Afrikaans oorspronkelijk alleen 'het afgezonderd leven' en kreeg pas later zijn raciale, politieke lading.
Met andere ANC-leiders werd hij veroordeeld voor het voorbereiden van een guerrillaoorlog om het regime met geweld omver te werpen.
Q 14Uit welke gevangenis bij Paarl kwam Nelson Mandela op 11 februari 1990 vrij?
Victor Verster
Hij woonde daar de laatste jaren in een vrijstaande cipierswoning met een eigen kok en mocht veel bezoekers ontvangen.
Q 15Na welke oorlog werd in Zuid-Afrika feitelijk al de basis voor de apartheid gelegd?
Tweede Boerenoorlog
De Unie van Zuid-Afrika werd daarna als zelfregerend dominion van het Britse Rijk bestuurd door een blanke minderheidsregering.
Q 16Wie geldt naast Hendrik Verwoerd als architect van de officiële apartheid vanaf 1948?
D.F. Malan
Deze Nederduits Gereformeerde theoloog leidde de regeringen na de verkiezingswinst van de Nasionale Party en maakte haast met vrijwel onomkeerbare wetten.
Q 17Hoeveel thuislanden werden er in Zuid-Afrika voor de zwarte bevolking ingesteld?
10
De meeste waren dorre, heuvelachtige stukken land die territoriaal vaak geen eenheid vormden en nauwelijks eigen industrie hadden.
Q 18Met welke vriend opende Nelson Mandela in augustus 1953 een advocatenkantoor?
Oliver Tambo
Het was indertijd het enige door zwarten geleide advocatenkantoor van Zuid-Afrika en trok veel cliënten die klaagden over politiegeweld.
Q 19Van welk departement was Hendrik Verwoerd minister toen hij de eerste rassenwetten invoerde?
Naturellen Zaken
Na acht jaar op die post mocht hij van 1958 tot 1966 als premier verder uitvoering geven aan zijn ideeën.
Q 20Welke beweging werd op 8 april 1960 tegelijk met het ANC verboden?
Pan-Afrikaans Congres
Het verbod leidde tot de opsluiting van naar schatting 2000 mensen en was voor beide organisaties aanleiding om geweld als strijdmiddel te aanvaarden.
Q 24In welk verdrag over het Internationaal Strafhof is de misdaad van apartheid opgenomen?
Statuut van Rome
Dat gebeurde op aandringen van Zuid-Afrika zelf; al in 1973 hadden de Verenigde Naties een afzonderlijk verdrag tegen deze misdaad aangenomen.
Q 25Welke status kregen immigranten uit Japan en Taiwan onder de Zuid-Afrikaanse apartheid?
Ereblanken
Chinese Zuid-Afrikanen, nakomelingen van arbeiders in de goudmijnen van Johannesburg, werden daarentegen bij de niet-blanken ingedeeld.
Q 26Van welk deel van het land sloot de Wet op Naturellengrond van 1913 inheemsen uit?
93%
De wet beperkte landeigendom en pachtrechten tot bepaalde niet-blanke gebieden en bereidde zo de latere thuislanden voor.
Q 27Hoeveel dagen mocht de politie in Zuid-Afrika vanaf 1963 mensen zonder rechter opsluiten?
90
Het ging om eenzame opsluiting; twee jaar later mochten de media bovendien niet meer over politiewerkzaamheden berichten.
Q 28Op de ideeën van welke Nederlander baseerde Totius (J.D. du Toit) zijn apartheidsleer vooral?
Abraham Kuyper
De Nederduitse Gereformeerde Kerk ging uit van zijn idee van soevereiniteit in eigen kring en verdedigde daarmee gescheiden kerken en volken.
Q 29In welke stad ontmoetten gematigde Afrikaanssprekenden in 1987 leiders van het ANC?
Dakar
De beweging was in eigen land toen nog verboden; pas drie jaar later werd ze weer gelegaliseerd.
Q 30Welke commissie beval in 1954 aan afzonderlijke ontwikkeling tot nationaal beleid te maken?
Tomlinson
Het rapport adviseerde ook om in tien jaar meer dan R200 miljoen te investeren in de ontwikkeling van zwarte gebieden.