Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Bordspellen zijn zo oud als de beschaving zelf. In Egyptische graven van 5500 jaar oud lagen al spelborden, in Iran werden de eerste dobbelstenen gevonden en het schaakspel reisde vanuit India via Perzië naar Europa. De twintigste eeuw bracht de klassiekers die nu in elke kast liggen: Scrabble, Risk en vooral Monopoly, met zijn Kalverstraat, Kanskaarten en een geschiedenis vol patentaanvragen en spelfouten. Deze quiz test wat je weet over oude spellen, designer games en de fijne kneepjes van het beroemdste vastgoedspel ter wereld.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke Amsterdamse winkelstraat is de duurste straat op het Nederlandse Monopolybord?
Kalverstraat
In de Nederlandse versie liggen de straten in verschillende steden, wat de indeling in kleurgroepen logischer maakt.
Q 02Hoeveel gewone huizen moet een speler bouwen voordat hij bij Monopoly een hotel mag plaatsen?
4
Een hotel levert de maximale huur op; de bebouwing moet wel gelijkmatig over de kleurgroep verdeeld worden.
Q 03Welk bordspel geldt als puur kansspel, waarbij geluk het verloop volledig bepaalt?
Ganzenbord
Bij backgammon en Monopoly is zowel geluk als inzicht nodig; schaken en Go zijn tactisch of strategisch.
Q 04Wat is de 'tegenstander' bij coöperatieve bordspellen zoals Pandemie en Hanabi?
Het spel zelf
De spelers moeten samen een gemeenschappelijk doel bereiken; Arkham Horror, Legenden van Andor en Max de Kat zijn andere voorbeelden.
Q 05Hoeveel geldeenheden ontvangt iedere speler bij Monopoly als startbedrag?
1500
Afhankelijk van het land zijn dat guldens, euro's, ponden, franken of dollars; sommige versies spelen met een betaalkaart in plaats van contant geld.
Q 06Welk Egyptisch bordspel is het oudste waarvan het bestaan bekend is?
Senet
Het spel staat onder meer afgebeeld op een fresco in het graf van Merknera, uit de periode 3300–2700 voor de christelijke jaartelling.
Q 07Welk bordspel uit 1957 draait om het veroveren van landen?
Risk
Het is een spel voor meerdere spelers; sommige bordspellen worden zelfs per post of e-mail gespeeld, zoals correspondentieschaak.
Q 08Hoe worden designer games ook wel genoemd?
German games of Euro Games
Tot dit genre horen titels als El Grande, Eufraat & Tigris, Caylus, Tikal en Union Pacific.
Q 09In welk jaar bracht Parker Brothers Monopoly op de markt?
1935
Een jaar eerder had de fabrikant het spel van Charles Darrow nog afgewezen; pas toen zijn eigen oplage razendsnel uitverkocht, toonde men interesse.
Q 10Welke Brusselse straat is de duurste op het Belgische Monopolybord?
Nieuwstraat
De straten van elke landenversie weerspiegelen iets van het land waarin het spel wordt verkocht, vaak de hoofdstad.
Q 11Hoeveel kost het bij Monopoly om de gevangenis te verlaten door een boete te betalen?
50 eenheden
Wie drie beurten vastzit zonder dubbel te gooien, moet betalen of de kaart 'Verlaat de gevangenis zonder betalen' inleveren.
Q 12Welke totalen gooi je met twee dobbelstenen relatief het vaakst?
6, 7 of 8
Velden die zoveel plaatsen verwijderd liggen van een veld met hoge waarschijnlijkheid, zoals de gevangenis, worden daardoor zelf ook vaker bezocht.
Q 13Wat gebeurt er volgens de officiële regels als een speler op 'Vrij parkeren' landt?
Niets, de speler is veilig
Q 21Welke vrouw vroeg in 1904 patent aan op de voorloper van Monopoly?
Elizabeth Magie
Ze stapte met haar spel naar spellenfabrikant Parker Brothers, maar werd afgewezen; dertig jaar later verging het Charles Darrow aanvankelijk net zo.
Q 22In welk land zijn in de 'verbrande stad' Sjar-i-sukhte de eerste dobbelstenen gevonden?
Iran
Op dezelfde plek trof men een backgammonspel aan uit 3000 voor de christelijke jaartelling.
Q 23In welk decennium verschenen de eerste designer games, waarvan Carcassonne een voorbeeld is?
Jaren tachtig
Het zijn strategische bordspelen voor volwassenen en kinderen; Kolonisten van Catan, Puerto Rico en Ticket to Ride horen er ook bij.
In een populaire huisregel gaan belastingen en kaartbetalingen naar een pot, die wie op dit vak belandt in zijn geheel opstrijkt.
Q 14Uit welk spel ontstond het schaakspel omstreeks de zesde eeuw in India?
Chaturanga
Schaken bereikte Europa pas in de late middeleeuwen, maar was via Perzië al veel eerder over de hele islamitische wereld verspreid.
Q 15In welk jaar verscheen Scrabble, het spel met letterstenen?
1938
Veel bekende bordspelen dateren uit de twintigste eeuw: Zeeslag is van 1931 en Monopoly kreeg rond 1930 zijn huidige vorm.
Q 16Voor welk deel van de aankoopprijs koopt de bank huizen en hotels bij Monopoly terug?
De helft
Bij verkoop van een hotel betaalt de bank de prijs van tweeënhalf huis; op bebouwde straten is geen hypotheek toegestaan.
Q 17Hoe oud zijn de vroegste bordspelen, aangetroffen in graven van het pre-dynastieke Egypte?
5500 jaar
Naast het bekendste Egyptische spel werd daar ook Mehen gespeeld; op Kreta zijn in Knossos eveneens schilderingen met bordspelen gevonden.
Q 18Van wie stamt een van de eerste geschreven verwijzingen naar het spel Go?
Confucius
Die verwijzing dateert van circa 400 tot 500 jaar voor Christus; zo'n 200 jaar later dook ook backgammon in China op.
Q 19In hoeveel talen is Monopoly verkrijgbaar?
26
Het is een van de bestverkochte bordspellen ter wereld; er verschijnen ook regelmatig bijzondere edities.
Q 20Hoeveel rente moet bij Monopoly worden bijbetaald bij het aflossen van een hypotheek?
10%
Een straat met hypotheek blijft eigendom van de speler, maar levert geen huur meer op als een medespeler erop landt.
Q 24Welke kleur hebben de Kanskaarten vaak in Nederlandse versies van Monopoly?
Blauw
Beide stapels tellen 16 kaarten en liggen midden op het bord; drie kaarten komen in allebei de stapels voor.
Q 25Hoe heette het bordspel uit 1904 dat als voorbeeld diende voor Monopoly?
The Landlord's Game
In het Nederlands heet het 'Het Spel van de Huisbaas'; Charles Darrow gebruikte het als basis voor het spel dat hij in 1934 presenteerde.
Q 26Wat zijn klassieke bordspellen volgens de speltheorie voor het grootste deel?
Nulsomspellen met volledige informatie
Tot die klassiekers horen onder meer dammen, go, halma, hnefatafl, mankala, molenspel, reversi, shogi en het Koninklijk Spel van Ur.
Q 27Uit welke tijd dateren de schilderingen met bordspelen die in Knossos zijn gevonden?
1500 v.Chr.
Zo'n duizend jaar later zou Gautama Boeddha een lijst spellen hebben genoemd die hij niet wilde spelen, waaronder enkele bordspelen.
Q 28Bij welke oude Indiase schaakvariant wijzen opgegooide balkjes het te spelen stuk aan?
Chaturaji
De balkjes mogen opgegooid en in een gunstige positie gevangen worden, zodat behendigheid een rol speelt, zoals kennis dat doet bij Trivial Pursuit.
Q 29Welk wiskundig model beschrijft het kansproces van worpen en kaarten in Monopoly?
Markovketen
Uit de stationaire verdeling volgt de langetermijnkans per veld; daaruit blijkt dat het effect van de gevangenis zeer groot is.