Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Jura to drugi okres ery mezozoicznej – czas wielkich zauropodów, morskich gadów i lasów bez roślin kwiatowych. Wtedy też zaczął się rozpadać superkontynent Pangea. W quizie sprawdzisz wiedzę o klimacie, roślinach i zwierzętach jury, o jej podziale i tradycyjnych nazwach, a także o śladach tego okresu w Polsce: od skałek pod Krakowem po szczyt Giewontu. Kilka pytań dotyczy też słynnej formacji Morrison w Ameryce Północnej.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Drugim okresem której ery jest jura?
mezozoicznej
Jura trwała od 201 do 143 milionów lat temu.
Q 02Wraz z którym okresem jura uchodzi za „złoty wiek” gadów?
kredą
W morzach rozwijały się wtedy ichtiozaury i plezjozaury, a na lądach dominowały dinozaury.
Q 03Rozpad którego superkontynentu rozpoczął się w jurze?
Pangei
Pękanie lądu doprowadziło do powstania dwóch oceanów: Atlantyckiego i Indyjskiego.
Q 04Jakie skały, osadzone w płytkim morzu jury, budują Wyżynę Krakowsko-Częstochowską?
wapienie
W tym samym okresie powstały też skałki pienińskie.
Q 05Na ile epok dzieli się okres jurajski?
trzy
Są to jura wczesna, środkowa i późna; odpowiadające im oddziały skał to jura dolna, środkowa i górna.
Q 06Która grupa dinozaurów dominowała na lądach jury i osiągnęła wtedy maksymalne rozmiary?
zauropody
Pospolite były też dinozaury ptasiomiedniczne, które nie osiągnęły jednak jeszcze szczytu rozwoju.
Q 07Który dinozaur był największym drapieżnikiem okresu jurajskiego?
allozaur
Żył pod koniec tego okresu, a więc w epoce nazywanej późną jurą.
Q 08Jaki klimat zapanował w jurze po gorącym i suchym triasie?
ciepły i wilgotny
Zmiana następowała stopniowo i sprzyjała bujnej roślinności, także daleko od równika.
Q 09Od jakich zwierząt wywodził się pierwszy praptak, który pojawił się pod sam koniec jury?
małych drapieżnych dinozaurów
W powietrzu latały już wtedy gady, m.in. rybożerne pterodaktyle.
Q 10Które gady, dziś kojarzone z rzekami i bagnami, miały w jurze liczne formy morskie?
krokodyle
Jurajskie morza były pełne gadów: rozwój przechodziły w nich zwłaszcza ichtiozaury.
Q 11Której grupy roślin nie było jeszcze na Ziemi w jurze?
okrytonasiennych
Dominowały wówczas rośliny nagonasienne, a podstawową grupę drzewostanów stanowiły drzewa iglaste.
Q 12Co dzięki klimatowi jury pojawiało się nawet na większych szerokościach geograficznych?
dżungle
W ówczesnych lasach bujnie rozwijały się m.in. araukariowate, cisowate i sosnowate.
Q 13Które polskie góry kryją lądowe osady dolnej jury z zespołami tropów dinozaurów?
Góry Świętokrzyskie
Tropy zachowały się tam w odsłoniętych piaskowcach i mułowcach.
Q 21Czym były pierwotnie jurajskie skałki takie jak Maczuga Herkulesa?
budowlami gąbkowo-glonowymi
Dziś są ostańcami wypreparowanymi spośród bardziej miękkich wapieni płytowych, powstałych w wodach otwartych.
Q 22Z których oceanów znane są najstarsze fragmenty skorupy oceanicznej, pochodzące z jury?
Atlantyku i Pacyfiku
W jurze zaczęły się otwierać nowe baseny oceaniczne, a ruchy tektoniczne i wulkanizm były przy tym niezbyt intensywne.
Q 23W której grupie zwierząt formy bezłodygowe zaczęły w jurze przeważać nad łodygowymi?
liliowców
Q 14Jakie rośliny były w jurze głównymi roślinami zielnymi?
paprocie
Inne paprotniki, czyli widłaki i skrzypy, były od końca wczesnej jury rzadsze niż w triasie.
Q 15Co skłaniało drapieżne dinozaury jury do osiągania coraz większych rozmiarów?
gigantyzm ich ofiar
Jednocześnie duża grupa drapieżnych dinozaurów pozostawała niewielkich rozmiarów.
Q 16Który pliozaur jest przykładem największych plezjozaurów jury?
Liopleurodon
Obok plezjozaurów rozwój przechodziły wówczas także inne gady morskie – ichtiozaury.
Q 17Na jakich skamieniałościach opiera się stratygrafia jury?
amonitach
Skamieniałości te pozwalają wydzielić w skałach tego okresu ponad 100 poziomów.
Q 18Które zwierzęta płytszych obszarów mórz jury przechodziły wtedy optimum rozwoju?
gąbki
Wraz z masowo występującymi sinicami i glonami budowały liczne struktury podobne do raf.
Q 19Co zabarwiło na rudo-brązowo skały jury środkowej, zwanej brunatną?
związki żelaza
Tradycyjna nazwa tego oddziału, używana czasem w Europie północno-zachodniej, to dogger.
Q 20Co powstawało w skałach wapiennych jury z igieł gąbek krzemionkowych?
krzemienie
Budulca dostarczała także krzemionka pochodząca z rozpuszczonych gąbek.
Formy bezłodygowe bywały planktoniczne, a z ich masowych nagromadzeń powstawały całe warstwy skał.
Q 24Jak tradycyjnie nazywa się jurę górną, określaną też jako jura biała?
malm
Biel w nazwie pochodzi od jasnych skał wapiennych i margli typowych dla tego oddziału.
Q 25Które słabo latające gady stopniowo podupadały w jurze?
ramforynchy
Ich miejsce zajmowały rozwijające się pterodaktyle; obie grupy były rybożerne.
Q 26Ile metrów długości osiągały jurajskie okazy rodzaju Seirocrinus?
20
Rodzaj ten jest przykładem gigantyzmu, jaki zdarzał się w jurze wśród morskich bezkręgowców.
Q 27Która grupa roślin nagonasiennych przeżywała w jurze swoje optimum?
benetyty
Obok nich rosły liściaste drzewa nagonasienne: sagowcowe i miłorzęby, a także przedstawiciele wymarłych już paproci nasiennych.
Q 28Które roślinożerne ssaki należały w jurze do najliczniejszych?
wieloguzkowce
Wśród drapieżnych ssaków najliczniejsze były wówczas trykonodonty.
Q 29Który wiek jury przyniósł maksimum jednej z największych transgresji morskich?
oksford
Zalew zaczął się w środkowej jurze, a na zatopionych kontynentach rozwinęły się rozległe płytkie morza.
Q 30Z którego rzędu paproci pochodziły zarodnikowe formy drzewiaste rosnące w lasach jury?
olbrzymkowców
Łacińska nazwa tego rzędu to Cyatheales; udział form drzewiastych był jednak mniejszy niż w poprzednich okresach.