Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Atacama in het noorden van Chili staat bekend als een van de droogste woestijnen ter wereld. Toch viel er sneeuw, kwamen er overstromingen en stond de zandvlakte na zeldzame regen in bloei. Deze quizvragen gaan over het klimaat, de salpeter- en mijnbouwgeschiedenis, de Salpeteroorlog en de grote sterrenwachten op de bergtoppen. Speel de quiz direct of print de vragen met antwoorden uit voor een quizavond of in de klas.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat heeft Bolivia sinds de Salpeteroorlog niet meer?
Kustlijn
Daarmee verdween ook de open verbinding met de Grote Oceaan.
Q 02Voor de winning van welk metaal was de Atacama anno 2020 een belangrijk mijngebied?
Koper
Chuquicamata is een bekende naam in dit mijngebied in het noorden van Chili.
Q 03Waarmee raakte de landbouwgrond in de Atacama na de regen van maart 2015 bedekt?
Modder
Het ging om een dikke laag; ook huizen en infrastructuur liepen zware schade op.
Q 04Wat overviel de Atacamawoestijn in de eerste week van juli 2011?
Sneeuwval
Het pak werd tot wel 80 cm dik, in een van de droogste woestijnen ter wereld.
Q 05Welke koude zeestroom draagt bij aan de droogte van de Atacamawoestijn?
Humboldtstroom
Door het koude water verdampt er weinig zeewater; ook de hoge ligging en de aflandige wind houden de regen weg.
Q 06Welke grondstof wordt veel gewonnen in het Salar de Atacama?
Lithium
Het Salar de Atacama is het grootste zoutmeer van Chili.
Q 07Welk buurland van Chili heeft, net als Peru en Bolivia, een klein deel van de Atacama?
Argentinië
Het overgrote deel van de woestijn ligt in het noorden van Chili, tussen het kustgebergte en de Andes.
Q 08Van welke industrie stond chilisalpeter uit de Atacama aan de basis?
Kunstmestindustrie
Snelle zeilschepen, de windjammers, brachten de lading vanuit Iquique naar Europese havens.
Q 09In welk meer ligt de Boliviaanse vloot sinds het verlies van de zeehavens?
Titicacameer
De zeehavens gingen verloren toen Chili na de Salpeteroorlog het kustgebied in handen kreeg.
Q 10In welke periode zorgde de salpeterwinning in de Atacama voor een hausse in Chili?
Eind 19e, begin 20e eeuw
De delfstof was de grondstof voor meststoffen en ging met zeilschepen naar Europa.
Q 11Welke organisatie beheert het Paranal-observatorium in de Atacama?
Europese Zuidelijke Sterrenwacht
Het observatorium staat op de top van de berg Cerro Paranal.
Q 12Welke verbindingen naar de kusthavens werden in maart 2015 in de Atacama vernield?
Spoorwegen
Over die lijnen ging de productie van de mijnen naar de havens; de mijnen zelf lagen stil door wateroverlast.
Q 13Tot in welke oorlog bleef de salpeterexport Chili's belangrijkste bron van inkomsten?
Eerste Wereldoorlog
Het mineraalrijke gebied waar de delfstof vandaan kwam, had Chili op zijn noorderburen veroverd.
Q 21Hoeveel jaar stond de rivier de Copiapó droog voordat het in maart 2015 ging regenen?
17
Door de plotselinge neerslag veranderde de drooggevallen bedding in een kolkende stroom van water en slib.
Q 22Welk gebied is nog droger dan de Atacama en geldt als allerdroogste woestijn ter wereld?
Valleien van McMurdo
De Atacama dankt haar eigen droogte onder meer aan de hoge ligging en de aflandige wind.
Q 23Ongeveer hoeveel verlaten salpetermijnen liggen er in de Atacamawoestijn?
170
Bekende voorbeelden van zulke verlaten mijnen zijn Humberstone en Santa Laura.
Welke plaats gold als droogste ter wereld omdat er sinds 1919 geen regen was gevallen?
Q 14Naar welke Nederlandse haven ging veel salpeter uit de Atacama per zeilschip?
Delfzijl
De andere grote bestemming was Hamburg; de snelle zeilschepen op deze route heetten windjammers.
Q 15Welk weerverschijnsel doorbrak in juli 2011 de luchtstromen boven de Atacama?
Koufront
Normaal houden die stromingen vrijwel alle neerslag tegen; nu lag er ineens een dik wit pak.
Q 16Welk onderdeel van de Chileense krijgsmacht besliste de Salpeteroorlog?
Marine
De oorlog ging onder meer om de rechten op het winnen van zout in het kustgebied.
Q 17Hoeveel neerslag viel er op 25 maart 2015 in één dag op sommige plaatsen in de Atacama?
60 mm
De kurkdroge grond kon al dat water niet opnemen, waardoor het wegstroomde en grote schade aanrichtte.
Q 18In welk jaar brak de Salpeteroorlog tussen Chili, Bolivia en Peru uit?
1879
Het conflict heet ook de Oorlog van de Grote Oceaan, in het Spaans Guerra del Pacífico.
Q 19Hoeveel mensen kwamen om bij de overstromingen in de Atacama in maart 2015?
31
Daarnaast werden 2000 huizen volledig vernietigd en raakten er ruim 6000 zwaar beschadigd.
Q 20Welk deel van zijn oppervlakte raakte Bolivia sinds de onafhankelijkheid in 1825 kwijt?
Ongeveer de helft
Het land verloor in de loop van zijn geschiedenis veel grondgebied aan de buurlanden.
Quillagua
Bij de uitzonderlijke regenval van maart 2015 kreeg zelfs dit dorp 4 mm water.
Q 25Naar welke havenplaats mocht Bolivia na de Salpeteroorlog een spoorlijn uit La Paz aanleggen?
Arica
Voor het gebruik van de haven moest het land wel betalen.
Q 26Op hoeveel miljard dollar werd de schade van de overstromingen in de Atacama in 2015 geraamd?
1,5
Het bedrag is een raming van de totale schade aan huizen, mijnen, akkers en infrastructuur.
Q 27Hoe hoog ligt de hoogvlakte van Chajnantor, waar het ALMA-complex staat?
5.059 m
ALMA, het Atacama Large Millimeter Array, geldt als het meest ambitieuze radiotelescopencomplex op aarde.
Q 28Van de universiteit van welke stad is het Atacama-observatorium op 5.640 meter hoogte?
Tokio
Die hoogte maakt het tot het hoogstgelegen aardgebonden astronomische observatorium ter wereld.
Q 29Welke Boliviaanse provincie aan de Stille Oceaan ging na de Salpeteroorlog verloren?
Litoral
De toegang tot zee was precies wat dit stuk land voor het bergland zo belangrijk maakte.
Q 30Hoe heet de periode die in Peru op de Salpeteroorlog volgde?
Reconstrucción Nacional
De naam betekent Nationale Wederopbouw: het land had de strijd en een mineraalrijk gebied verloren.