Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Balkan is het meest oostelijke van de drie grote schiereilanden van Zuid-Europa: een bergachtig gebied tussen vier zeeën, van oudsher een etnische lappendeken. Deze quiz gaat over gebergten, rivieren en meren, over de volkeren en religies van het schiereiland en over eeuwen Ottomaanse overheersing. Ook de 20e eeuw komt aan bod: de Balkanoorlogen, het ontstaan en uiteenvallen van Joegoslavië en de jonge staten van nu.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welke stad was het internationale Joegoslavië-tribunaal gevestigd?
Den Haag
Voor een EU-lidmaatschap moest er bij de voormalige deelstaten nog veel gebeuren, onder meer bij het uitleveren van oorlogsmisdadigers.
Q 02Welke zeestraat scheidt de Balkan van Anatolië in Azië?
Bosporus
Aan de andere kanten wordt het schiereiland door zeeën omsloten; alleen de noordelijke landgrens is minder duidelijk af te bakenen.
Q 03Van welke oorlog gelden de twee Balkanoorlogen van 1912 en 1913 als voorspel?
Eerste Wereldoorlog
Beide Balkanoorlogen kwamen voort uit het verval van het Ottomaanse Rijk.
Q 04Welke plaats neemt de Balkan in onder de drie grote schiereilanden van Zuid-Europa?
Meest oostelijke
Het gebied wordt door vier zeeën omgeven, maar zit zo breed aan het vasteland vast dat het eigenlijk geen echt schiereiland is.
Q 05Welke religie is veruit de grootste op de Balkan?
Oosters-orthodoxe kerk
De religieuze voorkeur verschilt per etnische groep; op de tweede en derde plaats volgen de islam en het rooms-katholicisme.
Q 06Welke zee rond de Balkan is geen deel van de Middellandse Zee?
Zwarte Zee
Rivieren die in het zuiden van het Balkangebergte ontspringen, monden uit in de Egeïsche Zee; maar weinig rivieren bereiken de Adriatische Zee.
Q 07Welk Balkanland werd in 2009 NAVO-lid en trad in 2013 toe tot de Europese Unie?
Kroatië
Tegelijk met deze voormalige Joegoslavische deelstaat werd in 2009 ook Albanië lid van de NAVO.
Q 08Welke Joegoslavische deelstaat lag het noordelijkst en ontsnapte goeddeels aan de burgeroorlog?
Slovenië
Volgens een politiek-culturele definitie uit 1808 hoort dit land niet eens bij de Balkan, maar bij Midden-Europa.
Q 09In welk jaar ontstond Joegoslavië als geheel nieuw land op de Balkan?
1918
In het nieuwe land weerspiegelde zich de hele etnische en religieuze diversiteit van de Balkan, en dat bleef niet zonder gevolgen.
Q 10In welk jaar riep Kosovo op 17 februari eenzijdig de onafhankelijkheid uit?
2008
De Verenigde Staten en een meerderheid van de West-Europese landen steunden de stap; Servië en Rusland betwisten hem fel.
Q 11Welke door het Joegoslavië-tribunaal gezochte verdachte werd op 21 juli 2008 gearresteerd?
Radovan Karadzic
De arrestatie in de Servische hoofdstad gold als een belangrijk succes voor Servië bij het uitleveren van oorlogsmisdadigers.
Q 12Wat betekent het Turkse woord waaraan de Balkan zijn naam ontleent?
Bebost gebergte
De naam hoorde eerst alleen bij een bergketen in Bulgarije; de Bulgaren zelf gebruiken daarvoor een heel andere naam.
Q 13In welk land brak in 1944 een burgeroorlog uit toen communisten de macht wilden grijpen?
Griekenland
Na Amerikaanse en Britse interventie kwam het land in 1949 in het westerse kamp terecht en werd het zelfs NAVO-lid.
Q 21In welke eeuw arriveerden de Slavische volkeren op de Balkan?
7e eeuw
Tot die volkeren horen onder meer de Bosniakken, Macedoniërs en Montenegrijnen; ze vestigden zich er tijdens de grote volksverhuizing.
Q 22Tegen welk volk vochten de Grieken in de Tweede Wereldoorlog aanvankelijk met succes?
Italianen
Vanaf 1941 kwamen de Duitsers, die in enkele weken tijd de hele Balkan onder de voet liepen of tot bondgenoot maakten.
Q 23Hoe noemen de Bulgaren het gebergte dat bijna alle andere volken Balkan noemen?
Stara Planina
De Bulgaarse naam betekent letterlijk ‘oude berg’; het gebergte loopt door Bulgarije en het oostelijke deel van Servië.
Q 14Welk gebergte begint voorbij de IJzeren Poort, ten noorden van de Donau?
Karpaten
Geologisch vormt het één geheel met het Balkangebergte, dat aan de overkant van de rivier ligt.
Q 15Ongeveer hoeveel procent van de inwoners van Kosovo is etnisch Albanees?
90
Kosovo was lange tijd een provincie van Servië; de status ervan geldt nog altijd als een onopgelost conflict op de Balkan.
Q 16Welk volk geldt naast de Grieken en de Roemenen als inheems op de Balkan?
Albanezen
De andere volkeren vestigden zich pas later op het schiereiland; sinds de Ottomaanse expansie woont er ook een kleine Turkse gemeenschap.
Q 17Bij welke grootmacht zocht het kleine communistische Albanië eerst aansluiting?
Sovjet-Unie
Na de dood van Stalin zocht het land steun bij de Volksrepubliek China; tot in de jaren 80 hield het vast aan een stalinistische koers.
Q 18In welk jaar verdeelde het Oosters Schisma de Balkan in twee kerkelijke invloedssferen?
1054
Vanaf de 15e eeuw kwam daar door de expansie van het Ottomaanse Rijk nog een derde godsdienst bij: de islam.
Q 19Wie verdreven de Ottomanen in 1877 uit Bulgarije?
Russen
Een jaar later ontstond voor het eerst sinds eeuwen weer een enigszins zelfstandig Bulgarije.
Q 20Welke bergtop is de hoogste van de Balkan?
Moesala
De top ligt in het Rilagebergte, in het zuidwesten van Bulgarije.
Q 24Welk ondiep meer in Albanië en Montenegro is het grootste van de Balkan?
Shkodër
Het schiereiland is rijk aan water: vooral in het hooggebergte regent het veel, en het noordelijke, continentale deel is opvallend groen.
Q 25Welk stuwingsgebergte ligt op de oostelijke Bulgaars-Griekse grens?
Rodopegebergte
Het is minder steil dan de plooiingsgebergten van de Balkan, net als een tweede stuwingsgebergte in het zuidwesten van Bulgarije.
Q 26Welk deel van de Ottomaanse belastingopbrengsten kwam in de 18e en 19e eeuw van de Balkan?
Twee derde
In de 19e eeuw beschermden Engeland, Frankrijk en het Habsburgse rijk de Ottomaanse Balkanbezittingen tegen Russische pogingen om delen ervan te bevrijden.
Q 27Onder welk Ottomaans systeem moesten provincies christelijke kinderen aan de sultan leveren?
Devşirme
Deze ‘bloedbelasting’ bleef driehonderd jaar bestaan; de kinderen werden onder meer opgeleid tot janitsaar of hoveling.
Q 28Hoeveel jaar Griekse aanwezigheid aan de Anatolische kust eindigde in de jaren twintig?
3000
Meer dan een miljoen etnische Grieken moesten toen van de zuid- en westkust van Anatolië vluchten naar hun land van oorsprong.
Q 29Welke rivier vormt met de Sava en de Donau de fysische noordgrens van het Balkanschiereiland?
Kupa
De noordelijke landgrens is lastig af te bakenen: het gebied ten zuiden van deze rivieren hoort gewoon bij het Europese vasteland.
Q 30Hoe heetten de Ottomaanse wetten die joden en christenen ‘beschermden’ maar ook achterstelden?
Dhimmi-wetten
De Ottomaanse sultans bestuurden hun Balkanprovincies via gouverneurs, die mudir of pasja werden genoemd.