Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een berg steekt duidelijk boven zijn omgeving uit, maar waar een heuvel ophoudt en een berg begint, ligt nergens vast. Deze quiz gaat over hoe bergen en gebergten ontstaan, hoe je hun hoogte meet en welke vaktermen daarbij horen. Daarna klim je naar het dak van de wereld: de Mount Everest. Wie stond er als eerste, welke Nederlanders en Belgen haalden de top en wat leeft er nog op bijna 7000 meter hoogte?
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet het laagste punt op de kam tussen twee bergen?
Bergpas
Het hoogste punt van een berg is de top; één berg kan meerdere toppen hebben, die door graten of kleine zadels met elkaar zijn verbonden.
Q 02Welke sherpa beklom samen met Edmund Hillary als eerste de Mount Everest en kwam levend terug?
Tenzing Norgay
Het tweetal bereikte de top op 29 mei 1953 met hulp van een zuurstofapparaat.
Q 03Hoe wordt elk gebied boven de 8000 meter vanwege het gebrek aan zuurstof aangeduid?
Zone des doods
Op de Mount Everest maken ook de zeer lage temperaturen en de sterke winden dit gebied extra gevaarlijk voor klimmers.
Q 04Hoe noemt men de verbinding tussen de verschillende bergen in een gebergte?
Bergkammen of graten
Een gebergte kan bestaan uit bergketens, aaneengesloten rijen van bergen, of uit bergmassieven, groepen aan elkaar vastzittende bergen.
Q 05Hoe heet de Mount Everest in het Nepalees?
Sagarmatha
De naam verwijst naar een hemelgodin; internationaal heeft de Engelse naam van de berg niettemin postgevat.
Q 06Hoe heet de laag van de aarde die uit tektonische platen bestaat?
Lithosfeer
De platen bewegen langs en over elkaar; dat proces heet platentektoniek en het heeft de grootste gebergten op aarde gevormd.
Q 07Wie beklom als eerste de Mount Everest solo?
Reinhold Messner
Dat gebeurde op 20 augustus 1980, en ook toen zonder extra zuurstof.
Q 08Welk gebied deelt de bijnaam ‘dak van de wereld’ met de Mount Everest?
Tibetaans plateau
Het is de hoogste hoogvlakte ter wereld en wordt begrensd door enkele van de hoogste bergen op aarde.
Q 09Wie bereikte als eerste vrouw de top van de Mount Everest?
Junko Tabei
Ze hoorde bij een groep van 15 vrouwelijke klimmers onder leiding van Eiko Hisano, die in 1975 via de zuidpas omhoogging.
Q 10In welk deel van de wereld ligt de Grote Slenk, een rift die uit een slenk is ontstaan?
Oost-Afrika
Bij zo'n rift wordt de korst dunner, waardoor magma uit de asthenosfeer omhoog kan komen en er vulkanisme ontstaat.
Q 11Welk deel van de luchtdruk op zeeniveau heerst er op de top van de Mount Everest?
Een derde
Daardoor is er maar 33% van de normale hoeveelheid zuurstof beschikbaar; de meeste expedities gebruiken zuurstof uit flessen.
Q 12Wat betekent Chomolungma, de Tibetaanse naam van de Mount Everest?
Moedergodin der Aarde
De Chinese naam Zhūmùlǎngmǎ Fēng is een transliteratie van de Tibetaanse naam.
Q 13Hoe heet de relatieve hoogte van een berg ten opzichte van het omliggende landschap?
Prominentie
Ze wordt gemeten als het hoogteverschil tussen de top en het hoogste zadel dat naar een hogere berg leidt.
Q 21Van welke berg ligt de top het verst van het middelpunt van de aarde?
Chimborazo
De berg ligt bijna op de evenaar, waar de aarde uitdijt: zijn top ligt 6384 km van het middelpunt, tegen 6382 km voor de Mount Everest.
Q 22Welke Oostenrijker stond in 1978 als een van de eersten zonder zuurstofapparaat op de Everest?
Peter Habeler
De prestatie verbaasde veel fysiologen: tot dan gold een beklimming zonder extra zuurstof als onmogelijk.
Q 23Welke vakterm gebruiken geologen voor gebergtevorming?
Orogenese
Ze kan het gevolg zijn van compressie, die optreedt wanneer twee tektonische platen naar elkaar toe bewegen.
Q 14Uit welk dorp op een kleine 3000 meter hoogte vertrekken de meeste beklimmers van de Everest?
Lukla
Het dorp heeft sinds 1964 een vliegveldje, dat door zijn extreem korte en steile startbaan als een van de gevaarlijkste ter wereld geldt.
Q 15Wie zette op 7 oktober 1990 als eerste Nederlander voet op de top van de Mount Everest?
René de Bos
Een eerdere claim van een andere Nederlandse klimmer uit 1984 wordt betwijfeld, omdat bewijzen ontbreken.
Q 16Hoe oud was de Japanner die in 2013 het record van oudste Everestbeklimmer verbrak?
80
Yuichiro Miura stond die 23e mei voor de derde keer op de top.
Q 17Welk gebergte vormt met het Zwarte Woud de horsten aan weerszijden van de Boven-Rijnslenk?
Vogezen
De Rijn stroomt hier door het lage middendeel; de twee hoge randen worden ook riftschouders genoemd.
Q 18Wie was de eerste Nederlandse vrouw die de top van de Mount Everest bereikte?
Katja Staartjes
De eerste Belgische vrouw ging haar voor: Ingrid Baeyens stond al op 12 mei 1992 op de top.
Q 19Hoe heten de laaggelegen blokken tussen de horsten in een breuklandschap?
Slenken
Ze kunnen klein zijn, maar ook de vorm hebben van reusachtige riftvalleien.
Q 20In welk jaar werd het lichaam van de in 1924 verdwenen George Mallory gevonden?
1999
Mallory en Andrew Irvine werden nog enkele honderden meters onder de top van de Mount Everest gezien, maar keerden nooit terug.
Q 24Welke Franse fabrikant bereikte op 14 mei 2005 als eerste met een helikopter de Everesttop?
Eurocopter
De FAI bevestigde het record; op de terugweg pikten de piloten vanuit het basiskamp enkele klimmers in nood op.
Q 25In welk jaar stelde de Great Trigonometrical Survey de hoogte van de Mount Everest vast?
1856
De Britten konden niet bij de berg komen en rekenden met driehoeksmeting vanaf 150 kilometer afstand; ze zaten er maar acht meter naast.
Q 26Hoe heten de brokstukken van vast gesteente die een vulkaan uitstoot?
Tefra
Gesmolten gesteente heet magma; bij een vulkaan heeft het zich rond de opening in het aardoppervlak tot een berg opgestapeld.
Q 27Hoeveel kilometer is de straal van de aarde op de evenaar groter dan aan de polen?
21
De aarde is aan de polen afgeplat en dijt bij de evenaar uit; daardoor zegt de hoogte boven zeeniveau niet alles over de afstand tot de kern.
Q 28Via welke route bereikte Frits Vrijlandt op 17 mei 2000 als eerste Nederlander de Everesttop?
Noordgraat
Vanaf de Tibetaanse kant haalde in 1999 Pascal Debrouwer als eerste Belg de top; hij verongelukte tijdens de afdaling.
Q 29Wie presenteerde in 1857 de naam Mount Everest, toen nog als Mont Everest?
Andrew Scott Waugh
Hij vernoemde de berg naar zijn voorganger George Everest, die zelf bezwaar maakte omdat de naam niet in het Hindi te schrijven was.
Q 30Welk nummer droeg de Mount Everest als ‘Peak’ bij de landmeters van de Survey of India?
XV
De naam Everest was aanvankelijk bedoeld als voorlopige naam, in afwachting van een kans om de berg vanuit Nepal te benaderen.