Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een computer verwerkt gegevens volgens algoritmen, en het woord sloeg ooit op een zaal vol menselijke rekenaars. Via Babbages nooit gebouwde analytische machine, Zuses Z1 en de Colossus groeide het apparaat uit tot de pc, de smartphone en het ingebedde systeem in je wasmachine. Deze quiz vraagt naar die geschiedenis, naar de opbouw van hardware, firmware en besturingssysteem, en naar de eerste computers van Nederland. Het tweede deel draait om Alan Turing: de turingmachine, Bletchley Park, de bombe en zijn late eerherstel.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk talstelsel werken de huidige computers altijd?
Binaire stelsel
Naast elektronische digitale computers bestaan er ook mechanische en analoge computers, en in principe kan een computer ook tientallig werken.
Q 02Welke wetenschap ontstond tegelijk met de ontwikkeling van de computer?
Informatica
Computers worden ingedeeld in types als supercomputers, mainframes, minicomputers, desktops, laptops en mobiele apparaten.
Q 03Welke applicatie wordt genoemd als veelgebruikt programma om via internet te telefoneren?
Skype
Thuis dient de computer verder voor spelletjes, e-mail, chatten, fotobewerking en als mediacenter.
Q 04Welk bedrijf is de bekendste bouwer van mainframes?
IBM
Hetzelfde bedrijf bracht ook de eerste computer die expliciet als personal computer op de markt kwam.
Q 05Hoe staat de firmware die een pc bij het opstarten laadt in de pc-wereld bekend?
BIOS
Die basale software bepaalt onder meer de schijfconfiguratie en van welke schijf het besturingssysteem geladen wordt; op Intelmacs is EFI de opvolger.
Q 06Wat is de Duitse term voor computer?
Rechner
Het Afrikaans gebruikt het vergelijkbare ‘rekenaar’, een term die in het Nederlands nooit is ingeburgerd.
Q 07Hoe heet een computer die in een wasmachine of digitale camera allerlei zaken regelt?
Ingebed systeem
In het Engels spreekt men van een embedded system; ook auto's zitten er vol mee.
Q 08Aan welke universiteit studeerde Alan Turing vanaf 1931 wiskunde?
Cambridge
Daar maakte hij in 1935 kennis met het Entscheidungsproblem, waarover hij zijn beroemde artikel ‘On Computable Numbers’ schreef.
Q 09Hoe heette de eerste computer in de Verenigde Staten, die enkele klaslokalen in beslag nam?
ENIAC
Gegevens invoeren ging in die tijd moeizaam: eerst met schakelaartjes en ponsband, later met ponskaarten en magneetbanden.
Q 10Welke bedrijven gebruikten in de jaren 1950–1980 op grote schaal mainframes?
Banken en verzekeraars
Op zo'n mainframe konden honderden tot duizenden gebruikers tegelijk werken; professionele instellingen gebruiken ze nog steeds.
Q 11Welke computer werd in het Verenigd Koninkrijk gebruikt om Duitse geheime codes te kraken?
Colossus
Het was de eerste elektronische computer, gebouwd met elektronenbuizen; de Tweede Wereldoorlog gaf de computerontwikkeling een snelle vlucht.
Q 12Op welke poort werd de muis van een pc in de jaren 80 meestal aangesloten?
Seriële poort
De printer hing aan de parallelle poort; later kwam de PS/2-interface en tegen het einde van de jaren 90 kregen muizen een USB-verbinding.
Q 13Wie ontwierp in 1645 een van de eerste mechanische rekenmachines?
Blaise Pascal
Zulke mechanische rekenmachines werden tot in de tweede helft van de twintigste eeuw gebruikt, maar gelden niet als computer omdat ze niet programmeerbaar zijn.
Q 21Hoe heet Babbages nooit gebouwde machine uit 1833 die ponskaarten als invoer zou gebruiken?
Analytische machine
Het ontwerp wordt algemeen gezien als het concept van de computer, ruim een eeuw voordat de eerste echte computer werd gebouwd.
Q 22Waar staat de afkorting PLC voor, het apparaat dat in fabrieken machines aanstuurt?
Programmable logic controller
Zulke apparaten besturen bijvoorbeeld de robots die auto's assembleren.
Q 23Welke machine bedacht Charles Babbage in 1822 om tabellen van veeltermen uit te schrijven?
Differentiemachine
Q 14Welke server filtert in een groot computernetwerk vaak de gegevens van het internet?
Proxyserver
De internetverbinding zelf loopt meestal via een router met breedband, zoals DSL, kabel of glasvezel; inbellen komt nog maar zelden voor.
Q 15Welk Frans woord voor computer betekent letterlijk ‘iets wat ordent en regelmaat aanbrengt’?
Ordinateur
Het Franse woord was aanvankelijk calculateur, omdat computers oorspronkelijk vooral voor wiskundige berekeningen werden gebruikt.
Q 16Hoe heette het simpele apparaat waarmee gebruikers vroeger met een mainframe verbonden waren?
Domme terminal
Later liep de verbinding via een simpele applicatie op een bureaucomputer.
Q 17Welk bedrijf vindt dat een webbrowser in het besturingssysteem ingebakken moet zijn?
Microsoft
Sun vond juist een JVM onontbeerlijk en IBM wilde een ingebouwde database in OS/400; de grens met applicatiesoftware is dus vaag.
Q 18Welke Duitse fysicus bouwde in 1938 de eerste computer, de Z1?
Konrad Zuse
Zijn machine werkte nog mechanisch, maar door het binaire stelsel te gebruiken had hij het zichzelf een stuk eenvoudiger gemaakt.
Q 19In welk jaar kwam voor het eerst een Apple Macintosh met Intel x86-architectuur op de markt?
2006
Het overwicht van Intel maakte die architectuur de de facto-standaard, ook bij SUN, HP en IBM.
Q 20Hoe noemt men een apparaat waarvan de programma's niet verwisselbaar zijn?
Controller
Pas als de gebruiker de software kan wisselen, spreekt men van een computer; anders is het een controller of processor.
De tandwieltechniek was nog niet geavanceerd genoeg voor een goed resultaat, en Babbage bleef bovendien het ontwerp veranderen.
Q 24Hoe heette Zuses eerste volledig functionele elektromechanische computer?
Z3
De machine volgde enkele jaren na de Z1 uit 1938, die nog volledig mechanisch werkte.
Q 25In welk jaar introduceerde Iomega de ZIP drive voor verwisselbare schijven?
1994
Net als de diskette is de ZIP drive een voorbeeld van verouderde hardware die door nieuwere standaarden werd verdrongen.
Q 26Waar staat PET voor in de naam van de Commodore PET?
Personal Electronic Transactor
Deze microprocessorcomputer deed samen met de Apple II al vanaf het midden van de jaren zeventig opgang.
Q 27Hoe heet de firmwarelaag op de Apple Macintosh?
MacROM
Op een IBM System i heet dezelfde laag microcode, en latere Macs gebruikten Open Firmware.
Q 28Hoe heette de eerste computer in Nederland, gebouwd bij het Mathematisch Centrum?
ARRA
De eerste computer in een Nederlandse commerciële omgeving stond bij het Shell-laboratorium in Amsterdam.
Q 29In welke Londense wijk werd Alan Turing in 1912 geboren?
Maida Vale
Omdat zijn vader voor de Indian Civil Service in Brits-Indië werkte, groeiden Alan en zijn broer John op in pleeghuizen.
Q 30Welke naam droeg de Ferranti Mark I van het Shell-laboratorium in Amsterdam?
Miracle
Het was de eerste computer in een commerciële omgeving in Nederland.