Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Dammen keren water, wekken stroom op en beschermen laaggelegen land. Nederland dankt er zelfs tientallen plaatsnamen aan, terwijl Egypte met de Hoge Aswandam een van de beroemdste stuwdammen ter wereld bouwde. Deze quiz gaat over de techniek en geschiedenis van dammen: van de oudste bij naam bekende dam van de Romeinen tot de bouw van de Aswandam, het Nassermeer en de gevolgen voor de Nijldelta. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk dier bouwt van nature dammen in beken en rivieren?
Bever
Wereldwijd hebben mensen tienduizenden dammen aangelegd, waarvan zo'n 5000 in Europa.
Q 02Van welk waterbouwkundig project maken de bekendste dammen van Nederland deel uit?
Deltawerken
Nederland kent vrijwel geen stuwdammen; de bekende Nederlandse dammen zijn bedoeld om het waterpeil te reguleren, niet om energie te produceren.
Q 03Wat is meestal de belangrijkste functie van een stuwdam?
Stroom opwekken
Vanwege de negatieve gevolgen voor de natuur worden dammen tegenwoordig ook weer afgebroken.
Q 04Welke dam is met 30 kilometer de langste van Nederland?
Afsluitdijk
Zulke afsluitdammen reguleren het waterpeil van grote binnenwateren en beschermen het laaggelegen land eromheen.
Q 05Wat lieten de jaarlijkse overstromingen van de Nijl achter op de oevers?
Vruchtbaar slib
Sinds de dam blijft die aanvoer uit, waardoor de delta het grootste deel van haar vruchtbaarheid al heeft verloren.
Q 06Hoe werden tempels gered die door het stuwmeer bij Aswan onder water dreigden te raken?
Verplaatsen
Eén van die tempels belandde zelfs in Nederland, in het Rijksmuseum van Oudheden.
Q 07Waarom worden er tegenwoordig ook weer dammen afgebroken?
Ecologische schade
Dammen en stuwmeren dienen onder meer voor irrigatie, drinkwater, het regelen van de waterstand en recreatie.
Q 08In welk seizoen trad de jaarlijkse Nijlvloed vroeger op?
Zomer
De overstromingen waren onvoorspelbaar en richtten vaak schade aan, wat de roep om een dam deed groeien.
Q 09Welke beroemde tempelsite moest worden verplaatst voor het Nassermeer?
Aboe Simbel
Het vullen van het stuwmeer begon al na de eerste bouwfase, jaren voordat de dam helemaal klaar was.
Q 10Wat nationaliseerde Egypte om de bouw van de Hoge Aswandam te financieren?
Het Suezkanaal
Het ontwerp van de enorme zwaartekrachtdam kwam van het Russische Zuk Hydroprojectinstituut.
Q 11In welk land komt de plaatsnaam Damme voor?
België
Plaatsen als Amsterdam, Rotterdam, Schiedam en Zaandam danken hun naam aan een dam in de Amstel, de Rotte, de Schie en de Zaan.
Q 12Wanneer nam het aantal dammen in Europa snel toe?
In de jaren zeventig en tachtig
Van de dammen in Europa wordt bijna driekwart gebruikt om energie op te wekken, veel meer dan elders in de wereld.
Q 13Waarom bood de Sovjet-Unie hulp aan bij de bouw van de Hoge Aswandam?
Invloed verwerven in Afrika
Egypte ontving behalve geld ook zware machinerie en technici uit de Sovjet-Unie.
Q 21Waarom trokken de VS en het VK in 1956 hun steun voor de Hoge Aswandam in?
Weigering van het Bagdad-pact
Ook de Wereldbank trok zich terug; Egypte had daarnaast de Volksrepubliek China officieel erkend.
Q 22Hoe ver stroomopwaarts van de Lage Aswandam werd de Hoge Aswandam gebouwd?
8 km
Aanleiding was een bijna-overstroming van de oude dam in 1946, enkele jaren voor de machtsgreep van Nasser.
Q 23In welk jaar begon de planning van de Hoge Aswandam, kort na de machtsgreep van Nasser?
1952
De dam groeide uit tot een prestigeproject van het regime van Nasser.
Q 14Hoeveel dammen hebben mensen wereldwijd ongeveer aangelegd?
45.000
Europa telt er zo'n 5000, vooral in de rivieren van de Alpenlanden, het noordwesten van het Verenigd Koninkrijk en het noorden van Spanje.
Q 15Welk volk legde omstreeks 12 v.Chr. de Drususdam aan, de oudste bij naam bekende dam?
Romeinen
De eerste moderne dammen van Europa kwamen pas begin twintigste eeuw; daarna volgde een snelle groei van het aantal.
Q 16Hoe lang is het Nassermeer, het stuwmeer achter de Hoge Aswandam?
550 km
Het stuwmeer ligt voor een deel in Sudan en dwong duizenden mensen om te verhuizen.
Q 17Welk aandeel van de Europese dammen wordt gebruikt voor energieopwekking?
70%
Buiten Europa ligt dat aandeel veel lager: daar dient maar een op de vijf dammen voor het opwekken van stroom.
Q 18Welk land kent, anders dan Nederland, wel enkele stuwdammen?
Suriname
Bij zo'n stuwdam hoort meestal een waterkrachtcentrale, zodat energie de belangrijkste opbrengst is.
Q 19In welke Nederlandse stad staat het Egyptische Taffeh-tempeltje?
Leiden
Het tempeltje staat in het Rijksmuseum van Oudheden en hoort bij de monumenten die voor het stuwmeer moesten wijken.
Q 20In welk jaar werd de Lage Aswandam voltooid?
1902
Al snel bleek het ontwerp te bescheiden: de dam werd in de decennia erna tweemaal verhoogd.
Q 24Welke Britse civiel ingenieur ontwierp de Lage Aswandam?
William Willcocks
De Britten begonnen in 1899 met de bouw van deze lage dam, die later nog twee keer verhoogd werd.
Q 25Hoe hoog was de Lage Aswandam bij oplevering?
54 m
De dam was bovendien 1900 meter lang, ruim de helft van de lengte van de latere Hoge Aswandam.
Q 26Hoe heet een dam in een watergang in het noorden van Nederland ook wel?
Pendam
Het woord is afgeleid van 'pennen', een oud werkwoord uit de Noord-Nederlandse waterbouw.
Q 27Wat betekent het oude woord 'pennen' in de Noord-Nederlandse waterbouw?
Water tegenhouden
Veel Nederlandse plaatsnamen eindigen op -dam omdat er bebouwing ontstond waar het verkeer naar zo'n afsluiting werd geleid.
Q 28Met welk meer ten westen staat het Nassermeer in verbinding?
Toshkameer
Een van de gemeenschappen die bij de voltooiing van de dam verplicht moest wijken, gaf later haar naam aan dit meer.
Q 29Welke naam dragen kades langs watergangen in het noorden van Nederland ook wel?
Penning
Omdat de oude betekenis vergeten raakte, werd de naam soms verlengd met -dijk, wat feitelijk een tautologie oplevert.
Q 30In welke periode werd de Lage Aswandam voor de tweede keer verhoogd?
1929-1933
Toen de dam in 1946 bijna overstroomde, besloot men tot een geheel nieuwe dam stroomopwaarts.