Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Noordpool is het noordelijkste punt van de aarde: een plek midden in de oceaan, bedekt met drijvend ijs, waar de zon maar één keer per jaar opkomt en alle richtingen naar het zuiden wijzen. Deze quiz test wat je weet over de geografie en het klimaat van het poolgebied, de race om de pool tussen Peary, Cook en Amundsen, en de onderzeeboten, ijsbrekers en luchtschepen die er als eerste aankwamen. Ook het smeltende zee-ijs en de metingen van NASA komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welke oceaan ligt de geografische noordpool van de Aarde?
Noordelijke IJszee
Vanuit dit punt bestaat er geen noord, oost of west meer; elke stap is er een in dezelfde richting.
Q 02Welke windrichting is de enige die vanaf de geografische noordpool nog bestaat?
Zuiden
De geomagnetische noordpool verschuift in de loop van de tijd, net als de aardas zelf.
Q 03Uit welk soort ijs bestaat de ijskap op de Noordpool?
Zee-ijs
Op Antarctica en Groenland ligt juist landijs, dat op een landmassa rust.
Q 04Hoeveel maanden per jaar staat de zon op de Noordpool onafgebroken boven de horizon?
Zes
De hoogte van de zon verandert daar niet door de draaiing van de aarde, maar enkel door de precessie van de aardas.
Q 05Op welke breedtegraad ligt de noordpoolcirkel?
66°33' NB
Het hele gebied ten noorden van deze cirkel wordt de Arctis genoemd.
Q 06Waarom is het op de Noordpool gemiddeld veel warmer dan op de Zuidpool?
Drijfijs op zee in plaats van hoog land
De Zuidpool rust op een landmassa en ligt veel hoger boven zeeniveau, wat het daar extra koud maakt.
Q 07Hoe heette het luchtschip waarmee Amundsen en Nobile in 1926 de Noordpool bereikten?
Norge
Aan boord was ook de Amerikaan Lincoln Ellsworth, met wie Amundsen een jaar eerder al per vliegtuig tot 87°44' NB was gevlogen.
Q 08Welke tijdzone geldt officieel op de Noordpool?
Geen, expedities kiezen zelf
Omdat alle lengtecirkels op de pool samenkomen en er niemand woont, is er nooit een afspraak over gemaakt.
Q 09In welk jaar claimde Robert Peary als eerste de geografische noordpool te hebben bereikt?
1909
Peary reisde met Matthew Henson en vier Inuit: Ootah, Seegloo, Egingway en Ooqueah.
Q 10Welke Amerikaanse onderzeeboot voer in 1958 onder het ijs door langs de Noordpool?
Nautilus
Het schip droeg het rompnummer SSN-571; een schip aan de oppervlakte zou de pool pas bijna twintig jaar later halen.
Q 11Hoe dik is het drijfijs op de Noordpool gemiddeld?
1 tot 4 meter
De dikte hangt af van de luchttemperatuur en van de temperatuur van het water direct onder het ijs.
Q 12In welke periode bereikt het ijs rond de Noordpool elk jaar zijn grootste omvang?
Februari tot april
NASA houdt deze jaarlijkse cyclus sinds 1979 systematisch bij.
Q 13Rond welk jaar verwacht NASA dat het noordpoolijs volledig verdwenen zal zijn?
2100
Donker zeewater absorbeert de zonnewarmte, wat de opwarming van de aarde verder kan versterken.
Welk verdrag tegen ozonaantastende gassen werd in 1989 van kracht?
Q 21Hoeveel graden lag de gemiddelde temperatuur in november 2016 op de Noordpool boven normaal?
20 graden
Die maand was het gemiddeld −5 °C in plaats van de gebruikelijke −25 °C.
Q 22Hoe hoog staat de zon op de Noordpool boven de horizon bij de zomerzonnewende?
23 graden
De zon komt op de pool maar één keer per jaar op, rond 20 maart, en blijft daarna maandenlang zichtbaar.
Q 23In welk jaar bereikte voor het eerst een schip aan de oppervlakte de Noordpool?
1977
De expeditie stond onder leiding van Joeri Koetsjiev en kwam op 17 augustus op de pool aan.
Hoelang geleden keerde het aardmagnetisch veld voor het laatst om?
Montrealprotocol
Onderzoek uit 2020 schat dat deze gassen tussen 1995 en 2005 bijna de helft van de opwarming van het noordpoolgebied veroorzaakten.
Q 15Wat is de Noordelijke Pool van Ontoegankelijkheid?
Punt het verst van elke kustlijn
Dit punt ligt op 84°03′ NB en 174°51′ WL; vergelijkbare polen bestaan ook in de Grote Oceaan en de Indische Oceaan.
Q 16Waarom is jong ijs op de Noordpool kwetsbaarder dan oud ijs?
Brosser en gevoeliger voor smelten
Minder ijs betekent minder weerkaatsing van zonlicht, zodat het zeewater meer warmte opneemt.
Q 17Wat is de gemiddelde maximumtemperatuur op de Noordpool?
−16 °C
Op de Zuidpool, die hoger en op land ligt, is de gemiddelde maximumtemperatuur liefst −52 °C.
Q 18In welk jaar werd poolreiziger Roald Amundsen geboren?
1872
Hij kwam uit een familie van Noorse scheepseigenaars en kapiteins uit Borge, even buiten Sarpsborg.
Q 19Hoe heet de hoek tussen een kompasnaald en de plaatselijke meridiaan?
Declinatie
In de scheepvaart gebruikt men voor dezelfde hoek liever het woord variatie.
Q 20Welke Russische ijsbreker bereikte als eerste oppervlakteschip de Noordpool?
Arktika
Onderzeeboten waren al in 1958 onder en door het ijs op de pool geweest; een schip aan het oppervlak volgde pas bijna twee decennia later.
780.000 jaar
Gemiddeld keert het magnetisch veld van de aarde ongeveer eens in de 450.000 jaar om.
Q 25Vanuit welke nederzetting op Spitsbergen vertrok Amundsens luchtschip op 11 mei 1926?
Ny-Ålesund
Een dag na vertrek hing het luchtschip al boven de pool; de oversteek eindigde in Alaska.
Q 26Welke Amerikaanse onderzeeboot brak in 1958 door het ijs op de Noordpool zelf?
Skate
Het rompnummer was SSN-578; de boot kwam enkele maanden na de eerste reis onder het ijs boven water op de pool.
Q 27Hoe groot was het maximale ijsoppervlak in de recordwinter van 2016?
14,52 miljoen km²
Dat maximum, gemeten op 24 maart, lag 1% onder het vorige laagterecord.
Q 28Bij welke plaats in Alaska landde het luchtschip van Amundsen na de poolvlucht van 1926?
Teller
De hele oversteek vanaf Spitsbergen naar Alaska duurde maar drie dagen.
Q 29Hoeveel kleiner was het ijsoppervlak rond de Noordpool in 2016 dan bij de start van de metingen?
1,6 miljoen km²
Als oorzaken worden klimaatverandering, El Niño en het verdwijnen van oud, stevig ijs genoemd.
Q 30Welk rapport uit 2016 waarschuwde voor kantelpunten in het noordpoolgebied?
Arctic Resilience Report
Een klein ijsoppervlak in de winter betekent overigens niet dat het ijs de volgende zomer ook kleiner is.