Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De fabels van Aesopus zijn korte verhalen waarin dieren zich als mensen gedragen en die steevast uitlopen op een moraal. Ze worden toegeschreven aan een Griekse dichter uit de zesde eeuw voor Christus. Deze quiz gaat over de bekendste verhalen, zoals de schildpad en de haas, de leeuw en de muis en de jongen die wolf riep, maar ook over minder bekende fabels. Daarnaast komen het legendarische leven van Aesopus en de latere navolgers van zijn werk aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waaraan ging de hele zomer van de krekel op in de fabel van de krekel en de mier?
Zingen
De mier, die net zijn natgeworden graanvoorraad droogde, lachte hem uit. De les: wees ook in goede tijden voorbereid op slechtere tijden.
Q 02Wat doet de haas onderweg tijdens zijn wedloop tegen de schildpad in de fabel van Aesopus?
Een dutje doen
Als hij wakker wordt, heeft zijn trage tegenstander de finish al bereikt. Hoogmoed en het onderschatten van anderen kosten hem de zege.
Q 03Hoe noemt de vos in de fabel van Aesopus de druiven waar hij niet bij kan?
Zuur
Hij ging op twee poten staan en nam zelfs een aanloop, maar de tros hing te ver. De fabel leverde een bekend gezegde op over wat buiten bereik is.
Q 04Wat overkomt de kikker die in de fabel van Aesopus net zo groot als een os wil zijn?
Uit elkaar knallen
Hij blies zichzelf steeds verder op. De moraal: wie zich beter wil voordoen dan hij is, krijgt altijd problemen.
Q 05Hoe redt de muis de gevangen leeuw in de fabel van Aesopus over de leeuw en de muis?
Net stukbijten
Eerder had de leeuw het diertje nog uitgelachen toen het beloofde ooit zijn leven te redden, nadat het hem tijdens een middagdutje had gestoord.
Q 06Wat serveert de vos de ooievaar in heel lage borden in de fabel van Aesopus?
Soep
De ooievaar nam een maand later wraak met groenten in flessen met een heel dunne hals, waar haar gastheer van toen niet uit kon eten.
Q 07Wat willen de muizen in de fabel van Aesopus om de nek van de kat doen?
Halsband met belletjes
Het plan strandt zodra een van hen vraagt wie dat dan moet doen. Ideeën uitvoeren is soms moeilijker dan ze bedenken.
Q 08Hoe loopt de jonge krab tot ergernis van zijn deftige moeder in de fabel van Aesopus?
Zijwaarts
Toen de moeder zelf wilde voordoen hoe het wel moest, struikelde ze. Geef dus geen kritiek op anderen als je het zelf niet beter kunt.
Q 09Hoe overleeft de reiziger die niet in de boom klimt de komst van de beer in Aesopus' fabel?
Zich dood houden
De beer kwam met zijn snuit bij het oor van de man en ging na een minuut weer weg. De moraal: in nood leert men vrienden kennen.
Q 10Hoe heet de stijlfiguur waarbij dieren zich als mensen gedragen, zoals bij Aesopus?
Personificatie
De sprekende dieren zijn het bekendste kenmerk van deze verhalen. Mogelijk zijn veel van de dierfabels van Thracische herkomst.
Q 11Welke dieren weigeren partij te kiezen in Aesopus' oorlog tussen vogels en zoogdieren?
Vleermuizen
Ze schaarden zich telkens bij de winnende kant. Na de vrede werden ze verdreven, waarna ze zich verscholen in een donkere grot en alleen nog 's nachts vlogen.
Q 12Wat doet de ezel in de leeuwenhuid waardoor de mensen doorhebben wie hij is?
Balken
Hij hoopte een groep zwaar gewapende mannen op de vlucht te jagen door te brullen. De moraal: maak jezelf niet belachelijk door je anders voor te doen.
Q 13Welke reden geeft de schorpioen voor de fatale steek in de fabel ‘De pad en de schorpioen’?
Steken zit in zijn aard
Q 21In welke boekenreeks trekt een ezel, net als in een fabel van Aesopus, een leeuwenhuid aan?
De Kronieken van Narnia
Het gebeurt in het deel ‘Het laatste gevecht’, waar het dier er andere dieren mee voor de gek houdt.
Q 22Hoe komt de koppige ezel aan zijn einde in de fabel ‘De ezel en zijn meester’?
Sprong van een klif
Zijn baas trok eerst nog aan de teugels, maar besefte dat hij de verstandigste moest zijn en liet los. Wie liever eigenwijs dan wijs is, gaat ten onder.
Q 23Welke Griekse filosoof bericht dat Aesopus een slaaf van Thracische oorsprong was?
Aristoteles
De pad raakte verlamd en begreep niet hoe zijn passagier zo dom kon zijn, want die zou nu zelf verdrinken. Sommige dingen veranderen nooit.
Q 14Wat krijgen de kikkers als eerste koning in de fabel ‘De kikkers en hun koning’?
Blok hout
Omdat die koning niet hard genoeg optrad, vroegen ze om een strengere. Daarop kwam er een reiger, die de ongehoorzame kikkers opat.
Q 15Welke vogel haalt in een fabel van Aesopus een botje uit de keel van een wolf?
Kraanvogel
Een beloning kwam er niet: volgens de wolf mocht de helper al blij zijn dat hij zijn kop weer veilig uit een wolvenmuil had gekregen.
Q 16Waarmee vult de molenaar de zak om zijn ezel te straffen voor het expres struikelen?
Sponzen
Eerder was het meel door een scheur in het meer verdwenen, wat de last lichter maakte. Nu werd de zak in het water juist twee keer zo zwaar.
Q 17Waarover klaagt de huismuis als hij bij de bosmuis logeert in de fabel van Aesopus?
Kou en weinig eten
Bij hem thuis was het warm en was er eten in overvloed, maar ook een kat en muizenvallen. Zijn gast vond dat veel te gevaarlijk en ging terug naar het bos.
Q 18Wat zou het lammetje volgens het eerste smoesje van de wolf met modder hebben bevuild?
Beekje
Elke beschuldiging wordt weerlegd, maar de wolf verzint steeds een nieuwe en eet het dier toch op. Het recht van de sterkste geldt altijd.
Q 19Hoe heet de middeleeuwse Nederlandstalige fabelbundel die op Aesopus is geïnspireerd?
Esopet
De schrijver van deze bundel is anoniem gebleven. Mede dankzij hem zijn enkele van de oude dierverhalen, zij het in enigszins aangepaste vorm, nog algemeen bekend.
Q 20Waaraan ziet de vos dat de grot van de zogenaamd zieke leeuw een valstrik is?
Sporen die er alleen in gaan
De leeuw was te oud om nog te jagen en deed alsof hij op sterven lag. Nieuwsgierige dieren die kwamen kijken, werden verslonden.
Zeker is het niet: de geboorteplaats van de fabeldichter is onbekend en de gegevens over zijn leven zijn fragmentarisch en omstreden.
Q 24Welke Romeinse dichter baseerde zijn fabels voor een groot deel op die van Aesopus?
Phaedrus
Dankzij zulke navolgers zijn verhalen als dat van de krekel en de mieren en dat van de schildpad en de haas nog altijd algemeen bekend.
Q 25Hoe zouden priesters Aesopus volgens de overlevering hebben gestraft voor tempelroof?
Van de rotsen gegooid
Volgens de legende wreekten de goden zijn onschuld met een pestepidemie, die pas verdween nadat er zoengeld was betaald.
Q 26Wat zwoer de dronken meester van Aesopus volgens een bekend verhaal te zullen doen?
De zee leegdrinken
Aesopus redde hem met een list: het stadsbestuur moest eerst garanderen dat er tijdens het drinken geen druppel water bij kwam.
Q 27Welke Griekse komedieschrijver noemt Aesopus meerdere malen, onder meer in ‘Wespen’?
Aristophanes
Dat hij in zulke blijspelen opduikt, laat zien hoeveel roem de figuur van de fabeldichter in het klassieke Athene genoot.
Q 28Welke filosoof zou Aesopus hebben vrijgelaten vanwege zijn slimme raadgevingen?
Xanthos
Sommige geleerden betwijfelen overigens of de fabeldichter echt heeft bestaan; over zijn levensverhaal circuleerde in de oudheid zelfs een roman.
Q 29Wat betekent ‘euretes’, de rol die de Griekse traditie aan Aesopus gaf voor de fabel?
Uitvinder
Elk literair genre moest er volgens de Grieken een hebben, of die persoon nu echt had bestaan of niet.
Q 30Uit welk jaar stamt ‘Dye hystorien ende fabulen van Esopus’ van Gheraert Leeu?
1485
In 2016 verscheen er een tweetalige editie van, Middelnederlands naast modern Nederlands, vertaald en van commentaar voorzien door Hans Rijns en Willem van Bentum.