Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Grammatica, ook spraakkunst of spraakleer genoemd, beschrijft de systematiek van een taal: hoe woorden worden gevormd, hoe zinnen in elkaar zitten en wat ze betekenen. Deze quiz begint bij de deelgebieden van de taalkunde, van fonetiek tot stilistiek, en duikt daarna in de wereld van het palindroom: woorden, zinnen, datums en zelfs muziekstukken die van achter naar voren hetzelfde blijven. Speel de vragen direct of print ze uit voor een taalquiz in de klas of op de quizavond.
Alle 28 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk kanaal wordt genoemd in het beroemde Engelse palindroom 'A man, a plan, a canal'?
Panama
In het Engels en Frans worden zelfs complete palindroomverhalen geschreven.
Q 02Welke twee andere namen heeft de grammatica in de theoretische taalkunde?
Spraakkunst en spraakleer
Die studie gaat over alles wat met de systematiek van een natuurlijke taal of een kunsttaal te maken heeft.
Q 03Welke telecomprovider heeft een naam die een palindroom is?
Odido
In de reclame en popcultuur worden vaker niet-bestaande palindromen bedacht, zoals de titel van een elpee van Grateful Dead.
Q 04Welk deelgebied van de grammatica is de leer van de woordstructuur en de woordvorming?
Morfologie
Ook een studiewerk waarin de grammatica van een taal wordt beschreven, wordt zelf een grammatica genoemd.
Q 05Welke wetenschap houdt zich bezig met de betekenis van symbolen, zoals de bouwstenen van taal?
Semantiek
Deze wetenschap, ook betekenisleer genoemd, wordt net als het begrip grammatica ook toegepast op formele talen en computertalen.
Q 06Welk deelgebied bestudeert de fysiologische, fysische en perceptieve aspecten van spraak?
Fonetiek
De verwante fonologie geldt vaak ook als onderdeel van de spraakkunst en vormt een grensgebied tussen de zinsleer en de klankleer.
Q 07Hoe heten de kleinste betekenisdragende eenheden in een woord?
Morfemen
Naast woorden kunnen ook deelzinnen een functie binnen de complete zin vervullen, als hoofd- of bijzin.
Q 08Welke dichter schreef volgens het Guinness Recordboek het kortste gedicht ter wereld, 'U, Nu!'?
Vondel
Het gedicht, waarmee hij in 1620 een dichtwedstrijd won, is tevens een palindroom.
Q 09Welke van deze jongensnamen is een palindroom?
Reinier
Andere palindroomnamen zijn Ada, Anna, Bob, Hannah, Onno en Otto, en zelfs de volledige naam Tim Smit.
Q 10Welk deelgebied van de grammatica is het meest uitgebreide, met twee vormen van zinsontleding?
Syntaxis
Die twee vormen zijn de taalkundige ontleding en de redekundige ontleding, die de woorden en zinsdelen binnen een zin onderscheidt.
Q 11Welk deelgebied bestudeert de stijl van geschreven of gesproken taal en het beoogde effect?
Stilistiek
De structuur van de woorden en zinnen van een taal wordt gedefinieerd aan de hand van grammaticale regels.
Q 12Met welke palindroomzin zou de eerste mens zich aan Eva hebben voorgesteld?
Madam, I'm Adam.
Haar antwoord luidde 'Sir, I'm Iris.'; de naam Eve is op zichzelf al een palindroom.
Q 13Welke van deze Nederlandse plaatsnamen is een palindroom?
Ellemelle
Ook Ede, Eke en Lemel lezen van achter naar voren hetzelfde; palindromen worden ook keerwoorden of spiegelwoorden genoemd.
Q 21Hoe wordt de taalkundige ontleding ook wel genoemd?
Woordontleding
De andere vorm, de redekundige ontleding, staat ook bekend als zinsontleding.
Q 22Welk woord van twaalf letters noemt Van Dale als palindroom waarvan de betekenis gelijk blijft?
parterretrap
Andere langere Nederlandse palindromen zijn 'droomoord', 'tarwewrat' en 'kaviaargraaivak'.
Q 23Welk woord van 23 letters was het langste palindroom in het Nederlandse Guinness Book of Records?
koortsmeetsysteemstrook
Nog langere, doelgericht verzonnen exemplaren bestaan ook, zoals 'deelkoortsmeetsysteemstrookleed'.
Q 14Welk nummer van Weird Al Yankovic bestaat volledig uit palindromen?
BoB
Het nummer is een remake van 'Subterranean Homesick Blues' van Bob Dylan.
Q 15Welke Ierse auteur gebruikte het palindroom 'tattarrattat' in Ulysses (1922)?
James Joyce
Het nonsenswoord betekent zoveel als rat-een-tat en is met 12 letters het langste palindroom in de Oxford English Dictionary.
Q 16Wiens werk wordt in de taalkunde baanbrekend genoemd voor het formeel beschrijven van talen?
Noam Chomsky
Een grammatica kan ook een volledig formeel-wiskundige beschrijving zijn van de systematiek van een specifieke taal.
Q 17Wie schuilt achter het pseudoniem Battus, bedenker van talloze palindroomzinnen?
Hugo Brandt Corstius
Lange palindromen zijn haast altijd zeer gekunstelde woorden of zinnen; bij uitbreiding geldt het begrip ook voor getallen en gensequenties.
Q 18Welk Engels palindroom is langer dan 'tattarrattat', maar nooit in een literair werk gebruikt?
partyboobytrap
Dit Engelse woord telt 14 letters, twee meer dan het langste palindroom in de Oxford English Dictionary.
Q 19Welke componist schreef de 47e symfonie in G-majeur, waarvan het menuet een muzikaal palindroom is?
Joseph Haydn
Ook Béla Bartók speelde met muzikale palindromen, in zijn 5e strijkkwartet, net als Anton Webern in het tweede deel van zijn symfonie opus 21.
Q 20Welke metataal wordt genoemd als voorbeeld om de spraakkunst van een taal formeel te beschrijven?
Backus-Naur form
Metatalen beschrijven de spraakkunst van zowel natuurlijke talen als computertalen op een formele manier.
Q 24In de derde akte van welke opera verwerkte Alban Berg een muzikaal palindroom?
Lulu
Paul Hindemith deed iets vergelijkbaars in 'Ludus Tonalis' en Igor Stravinsky in 'The Owl and the Pussycat'.
Q 25In welk boek van Battus staan hele fragmenten die ook omgekeerd gelezen kunnen worden?
Opperlandse taal- & letterkunde
Het langste fragment is van een boodschapper die zijn 'sire' komt vertellen wat er allemaal in voorraad is.
Q 26Hoe heet de derde elpee (1969) van Grateful Dead, waarvan de titel een palindroom is?
Aoxomoxoa
Ook in de popcultuur worden vaker palindromen bedacht, zoals Pokémonnamen en productnamen die van achter naar voren hetzelfde lezen.
Q 27Welke dichter uit de klassieke Chinese poëzie maakte naam met een gedicht dat als palindroom gelezen kan worden?
Su Hui
Het Engelse gedicht 'Dammit I'm mad' telt 224 woorden en is in zijn geheel een palindroom.
Q 28Op welk voorwerp werd het Oud-Griekse palindroom 'Nipson anomèmata mè monan opsin' aangetroffen?
Doopvont
De betekenis van de spreuk luidt: 'Was af de zonden, niet alleen het gezicht'.