Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Hagia Sophia in Istanbul was bijna duizend jaar de grootste kathedraal ter wereld, werd na 1453 een moskee, in de jaren dertig een museum en sinds 2020 opnieuw een moskee. Weinig gebouwen dragen zoveel geschiedenis. Deze quiz gaat over de bouw onder de Byzantijnse keizers, de beroemde koepel, de kruisvaarders van 1204, de Ottomaanse verovering en de restauraties onder Atatürk. Ook de omstreden herbestemming tot moskee in 2020 en de reacties daarop komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke status had de Hagia Sophia eeuwenlang, tot de val van Constantinopel?
Grootste kathedraal ter wereld
Istanbul heette in die tijd nog Constantinopel en was de hoofdstad van een keizerrijk.
Q 02Wat betekent de Griekse naam Hagia Sophia letterlijk?
Heilige Wijsheid
De officiële Turkse naam luidt tegenwoordig Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, de Hagia Sophia Heilige Grote Moskee.
Q 03Waardoor werd het kruis op de centrale koepel na de Ottomaanse verovering vervangen?
halve maan
Het gebouw kreeg toen ook minaretten.
Q 04Welke keizer gaf in 532 opdracht tot de bouw van de huidige Hagia Sophia?
Justinianus I
Het gebouw combineert centraalbouw met axiaalbouw.
Q 05Welk kenmerk van de Hagia Sophia vind je ook terug bij latere Turkse moskeeën in Nederland?
dominante koepelvorm
De architectuur van het gebouw werd de basis voor alle moskeeën die daarna in het Ottomaanse Rijk werden gebouwd.
Q 06Welke sultan begon op 10 november 1452 de blokkade van Constantinopel?
Mehmet II
De stad viel uiteindelijk in mei van het jaar daarop.
Q 07Waarmee werden de Byzantijnse mozaïeken na de omvorming tot moskee bedekt?
witte pleisterlaag
Ook de Byzantijnse muurschilderingen verdwenen zo uit het zicht, tot de restauraties van de 20e eeuw.
Q 08Welke Bijbelse koning meende de bouwheer van de Hagia Sophia te hebben overtroffen?
Salomon
De kathedraal verwees bewust naar de joodse tempel in Jeruzalem.
Q 09Aan welke eigenschap van Christus was de kathedraal van Constantinopel gewijd?
Goddelijke Wijsheid
De kerk was dus niet, zoals gebruikelijk, aan een christelijke heilige gewijd.
Q 10Hoeveel kerken stonden er vóór 532 al op de plek van de huidige Hagia Sophia?
twee
Constantinopel was toen de zetel van de belangrijkste aartsbisschop van het Oosters christendom.
Q 11Hoeveel zware bogen dragen de gemetselde koepel van de Hagia Sophia?
vier
De bogen worden op hun beurt gesteund door contreforten of steunberen.
Q 12Hoe heet de wijk van Istanbul waar de Hagia Sophia ligt?
Sultanahmet
Het gebouw staat in het oude stadscentrum op het Europese deel, vlak bij de Hippodroom en het Sarnici-waterreservoir.
Q 13Tot welke titel werd de graaf van Vlaanderen op 16 mei 1204 in de Hagia Sophia gekroond?
Latijnse keizer
De kroning vond plaats precies een week na zijn verkiezing door de kruisvaarders.
In welk jaar werd de Hagia Sophia als kerk ingewijd?
Q 21Uit welk antiek heiligdom kwamen tien donkergroene pilaren van de Hagia Sophia?
Tempel van Artemis in Efeze
De pilaren zijn circa 18 meter hoog.
Q 22Hoe heten de hoekzwikken die de druk van de koepel van de Hagia Sophia op de bogen overbrengen?
pendentieven
Deze bouwwijze, een koepel op hoekzwikken, is later vele malen herhaald.
Q 23In welk jaar heroverden de Byzantijnen Constantinopel op de kruisvaarders?
1261
Ze maakten toen het graf van de kruisvaardersleider leeg en gooiden zijn gebeente voor de honden.
537
De bouw was toen in amper vijf jaar voltooid.
Q 15Wie kozen de kruisvaarders op 9 mei 1204 tot keizer nadat hun leider de kroon had geweigerd?
Boudewijn IX van Vlaanderen
De kruisvaarders hadden Constantinopel kort daarvoor ingenomen.
Q 16Bij welke opstand werd de kerk van Theodosius II in 532 verwoest?
Nika-oproer
Theodosius II had die kerk in 415 laten bouwen, nadat haar voorganger in 404 door brand en rellen was beschadigd.
Q 17Welke leider van de kruisvaarders werd kort na 1204 in de Hagia Sophia begraven?
Enrico Dandolo
Hij had eerder zelf de keizerskroon van Constantinopel geweigerd.
Q 18Hoe hoog is de koepelzaal van de Hagia Sophia?
55 meter
Om het gewicht van het plafond te beperken werden holle bakstenen gebruikt.
Q 19Wie leidde samen met Anthemios van Tralles de bouw van de Hagia Sophia?
Isidorus van Milete
Geen van beide bouwmeesters had eerdere bouwervaring, en toch stond de kathedraal er in slechts vijf jaar.
Q 20Hoe groot is de diameter van de huidige koepel van de Hagia Sophia?
33 meter
De herbouwde koepel kreeg een iets kleinere diameter dan de oorspronkelijke.
Q 24Op welke datum baden de verdedigers van Constantinopel een laatste keer in de Hagia Sophia?
28 mei 1453
Ze baden tot God en schonken elkaar vergeving; een dag later viel de stad.
Q 25Op welk eiland werden de holle bakstenen voor de koepel van de Hagia Sophia gebakken?
Rodos
Holle stenen hielden het gewicht van het plafond van de koepelzaal beperkt.
Q 26In welk jaar stortte de eerste koepel van de Hagia Sophia in?
558
Waarschijnlijk was een aardbeving van een jaar eerder de oorzaak van de instorting op 7 mei.
Q 27Welke keizer liet in 360 de eerste kerk op de plek van de Hagia Sophia bouwen?
Constantius II
Die eerste kerk heette Megale Ekklesia, wat ‘Grote Kerk’ betekent.
Q 28Hoeveel platen met de namen van Allah, Mohammed en de kaliefen werden binnen aangebracht?
zes
Het gaat om de namen van de rechtgeleide kaliefen, de eerste opvolgers van Mohammed.
Q 29Vanaf welk jaar was de Hagia Sophia wegens restauratie voor het publiek gesloten?
1930
De restauratie gebeurde in opdracht van Mustafa Kemal Atatürk en duurde tot 1935.
Q 30In welke galerij van de Hagia Sophia markeert een steen het vermoedelijke graf van Dandolo?
oostgalerij
De merksteen werd in de 19e eeuw door Italiaanse restauratoren aangebracht, nadat de Ottomanen het graf hadden verwijderd.