Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Van de tweezitters met schutter uit de Eerste Wereldoorlog tot stealthjagers van de vijfde generatie: het jachtvliegtuig heeft in ruim honderd jaar een razendsnelle ontwikkeling doorgemaakt. Deze quiz gaat over bewapening en luchtgevechten, g-krachten en het G-pak, de Spitfire en de Messerschmitt, de eerste straaljagers en de generaties die volgden, plus de Grumman F-14 Tomcat die dankzij Top Gun wereldberoemd werd. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Door welke film werd de F-14 Tomcat bij het grote publiek bekend?
Top Gun
Van 1972 tot 2006 vormde het toestel de ruggengraat van de luchtverdediging van alle Carrier Task Forces van de US Navy.
Q 02Wat is het hoofddoel van een jachtvliegtuig in een gewapend conflict?
Luchtoverwicht bereiken
Jachtvliegtuigen kunnen zowel offensief als defensief worden ingezet.
Q 03Welke trend laat jachtvliegtuigen langer en verder vechten?
Bijtanken in de lucht
Samen met network centric warfare is dit een van de grote trends in de moderne luchtoorlog.
Q 04Hoe noemt men een jachtvliegtuig dat ook doelen op land of op zee kan aanvallen?
Multirolegevechtsvliegtuig
Door de stijgende kosten per toestel werd die brede inzetbaarheid vanaf de vierde generatie straaljagers de standaard.
Q 05Welk Duits jachtvliegtuig stond tijdens de Slag om Engeland tegenover de Spitfire?
Messerschmitt Bf 109
Aan beide zijden vochten toen al geheel metalen eendekkers.
Q 06Hoe heet een lucht-grondraket die speciaal bedoeld is om vijandelijke radar uit te schakelen?
Antiradarraket
Tegen schepen bestaat een aparte variant, en in luchtgevechten worden vooral lucht-luchtraketten gebruikt.
Q 07Wat kan een piloot overkomen als bij positieve g-krachten het bloed uit zijn hoofd wegzakt?
Black-out
De piloot verliest dan tijdelijk het bewustzijn, totdat de g-krachten weer zijn afgenomen.
Q 08Op welke warmtebron richt een raket met infraroodsensor zich doorgaans?
Uitlaat van de straalmotor
Andere raketten worden niet door warmte maar door radar naar hun doel geleid.
Q 09Onder wiens leiding werd het gesynchroniseerde machinegeweer op de neus van een jager uitgevonden?
Anthony Fokker
De vinding verhoogde de richtnauwkeurigheid voor de schutter aanzienlijk.
Q 10Hoe heet munitie waarbij een grote bom kleinere bommen boven het doelgebied loslaat?
Clustermunitie
Gewone bommen vallen door de zwaartekracht, zweven met vleugels of zijn aangedreven als kruisvluchtwapen.
Q 11Waarom bergen de nieuwste jagers hun bommen en raketten in een inwendig wapenruim op?
Betere stealtheigenschappen
Traditioneel hangen bommen en raketten onder de vleugels van het toestel.
Q 12Met welk type toestel begon ruim honderd jaar geleden de ontwikkeling van het jachtvliegtuig?
Tweezitter met schutter
Om de snelheidsbeperking daarvan te ontlopen stapte men al snel over op een eenzitter waarin de piloot zelf de wapens bediende.
Q 13Met welk toestel herstelden de VS in de Koreaanse Oorlog min of meer het luchtevenwicht?
F-86 Sabre
Q 21Tot welk gespecialiseerd type jager behoorde de F-104 Starfighter?
Interceptor
Bij dit type gingen snelheid en klimvermogen ten koste van wendbaarheid, omdat geleide raketten het boordgeschut overbodig zouden maken.
Q 22Welk verschijnsel ontstaat als negatieve g-krachten te veel bloed naar het hoofd stuwen?
Red-out
Duurt het verschijnsel te lang, dan heeft het de dood tot gevolg; een G-pak moet dit helpen voorkomen.
Q 23Welk Brits straaljachtvliegtuig werd in de Tweede Wereldoorlog ingezet om de V1 te bestrijden?
Gloster Meteor
De V1 was een ongeleide raket, waardoor hij met een snelle jager kon worden onderschept.
De tegenstander was de MiG-15, met pijlvleugel en bewapend met twee 23 mm-kanonnen en een 37 mm-kanon.
Q 14Welk type toestel geleidt bij network centric warfare de jachtvliegtuigen vanaf grote hoogte?
AWACS
Zo'n vliegend commandocentrum beschikt over een krachtige radar en stuurt de jagers naar hun doelen.
Q 15Hoe heet de geautomatiseerde vluchtcontrole die bij vierde generatie straaljagers werd ingevoerd?
Fly-by-wire
Het systeem was nodig omdat de grotere wendbaarheid van die toestellen ten koste ging van hun stabiliteit.
Q 16Welk toestel was het eerste jachtvliegtuig met straalaandrijving dat in de luchtoorlog werd ingezet?
Messerschmitt Me 262
In handen van een competente piloot was het toestel voor propellerjagers moeilijk te verslaan, maar er waren er te weinig om de luchtoorlog te keren.
Q 17Welke vernieuwing vergrootte in de Tweede Wereldoorlog het bereik van eenmotorige jagers aanzienlijk?
Afwerpbare brandstoftanks
Daardoor konden geallieerde bommenwerpers tot ver boven Duitsland en Japan worden begeleid.
Q 18Waarmee waren de metaalbuisframes van de meeste jachtvliegtuigen tot midden jaren dertig overtrokken?
Doek
Die bouwwijze stamde nog uit de Eerste Wereldoorlog; pas daarna werden geheel metalen eendekkers de norm.
Q 19Welke vleugelvorm liet het eerste productietoestel door de geluidsbarrière gaan?
Pijlvleugel
Ontwerpers van de tweede generatie experimenteerden ook met de deltavleugel en de area rule, een insnoering van de romp bij de vleugel.
Q 20Welk motto vat samen wie een hedendaags luchtgevecht met radar en lucht-luchtraketten wint?
First look, first shoot, first kill
Wie zijn tegenstander als eerste op de radar vastzet, kan als eerste lanceren en wint doorgaans het gevecht.
Q 24Welk jachtvliegtuig was als enige bij de Amerikaanse marine, luchtmacht én mariniers in gebruik?
F-4 Phantom II
Het toestel is een typisch voorbeeld van de derde generatie, waarin steeds meer taken in één type werden samengebracht.
Q 25Welke aandrijving had de Messerschmitt Me 163 uit het einde van de Tweede Wereldoorlog?
Raketmotor
Het toestel werd ingezet als afweer tegen geallieerde bommenwerpers.
Q 26Welke Amerikaanse nachtjager uit de Tweede Wereldoorlog was met radar uitgerust?
P-61 Black Widow
Ook de Messerschmitt Bf 110 en de De Havilland Mosquito kregen radar aan boord.
Q 27Welke Britse straalmotor diende als krachtbron van de Sovjet-jager MiG-15?
Rolls Royce Nene
De Sovjet-Unie bouwde na de oorlog voort op door de Britten geleverde technologie.
Q 28Op meer dan welke afstand kon de F-14 met de AIM-54 Phoenix luchtdoelen opsporen en afschieten?
150 km
Het AWG-9-radargeleidingssysteem uit de jaren zestig was zijn tijd ver vooruit en bleef tot 2015 operationeel.
Q 29Hoeveel F-14A Tomcats zijn er in totaal voor de US Navy gebouwd?
556
De sterk verbeterde B- en D-versies werden later nog in kleine aantallen aan de marine geleverd.
Q 30Hoe zwaar was de marineversie van de F-111, die als te zwaar werd afgekeurd?
42.000 kg
Het hoge gewicht kwam mede door het zware AWG-9-radarsysteem voor de nieuwe AIM-54 Phoenix-raket.