Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Beton is een kunstmatig steenachtig bouwmateriaal van cement, water en toeslagmaterialen zoals zand en grind. De Romeinen bouwden er al mee, maar pas na de uitvinding van het portlandcement werd het materiaal herontdekt. Deze quizvragen gaan over de geschiedenis, de samenstelling en de eigenschappen van beton, over hulpstoffen, bekisting en verdichten, en over soorten als gewapend beton en ecobeton. Van makkelijk tot vakkennis: test wat je weet over het meest gebruikte bouwmateriaal.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Van welk metaal zijn de staven in gewapend beton gemaakt?
Staal
De staven worden ook betonijzer genoemd en vormen samen de wapening van het beton.
Q 02Welk bindmiddel wordt in plaats van cement gebruikt in beton voor wegen en parkeerplaatsen?
Asfalt
Vroeger werden ook pek en teer als bindmiddel gebruikt, maar die zijn verdwenen door hun vervuilende en slechtere mechanische eigenschappen.
Q 03Welk van deze antieke bouwwerken bouwden de Romeinen mede met beton?
Colosseum
Ook het Pantheon in Rome is met beton gebouwd. De Romeinen pasten het materiaal verder toe in kademuren, bruggen en aquaducten.
Q 04Wat wordt uit een betonmengsel verwijderd door het te verdichten?
Luchtbellen
Verdichten gebeurt vaak door te trillen; te lang trillen is echter af te raden, omdat het mengsel dan kan ontmengen.
Q 05Waaraan is betonrot aan de oppervlakte van het beton te herkennen?
Roestvlekken
De roestlaag op de wapening wordt steeds dikker en drukt uiteindelijk het omliggende beton weg, waardoor dit afbrokkelt.
Q 06Welk soort zand is door zijn gladgesleten korrels ongeschikt voor beton?
Woestijnzand
Zand is een essentieel basisingrediënt van beton: in een goed mengsel vullen de zandkorrels de holtes tussen het grind vrijwel geheel op.
Q 07Waartegen was het beton van de Romeinen beter bestand dan het huidige beton?
Zeewater
Dat verschil bestaat ondanks alle technische ontwikkelingen. De Romeinen gebruikten ongebluste kalk, terwijl modern beton gebluste kalk bevat.
Q 08Welke schade ontstaat er wanneer vers beton te snel uitdroogt?
Krimpscheuren
Uitdrogen is te voorkomen door het beton nat te houden, af te dekken met folie of zeil, of het in een ruimte met een zeer hoge luchtvochtigheid te plaatsen.
Q 09Wat verbetert er aan een betonmengsel als je meer aanmaakwater toevoegt?
Verwerkbaarheid
Het eindresultaat wordt er wel slechter van: het verharden van cement vraagt maar een beperkte hoeveelheid water, en een teveel levert zwakker beton op.
Q 10Hoeveel kilogram weegt een kubieke meter normaal beton ongeveer?
2400
Speciale betonsoorten kunnen sterk van dit gewicht afwijken; zo bestaan er zowel licht beton als zwaar beton.
Q 11Uit welk product komen vaak de chloorionen die betonrot veroorzaken?
Strooizout
Betonrot ontstaat vooral door carbonatatie en insijpeling van vocht, en komt veel voor bij gewapend beton van lage kwaliteit.
Q 12Welk bouwmateriaal lost in sommige soorten wél op in water, anders dan uitgehard beton?
Gips
Goed beton hardt uit tot een steenachtig en standvastig materiaal, mits de korrelgroottes van zand en grind elkaar in de juiste hoeveelheden aanvullen.
Q 13Wat voor oppervlak moeten zandkorrels hebben om geschikt te zijn voor sterk beton?
Hoekig en ruw
Geschikt zand wordt door steeds grotere bouwprojecten wereldwijd schaars, wat leidt tot internationale conflicten en inmenging van georganiseerde misdaad.
Q 21Welke vakterm wordt gebruikt voor het ontmengen van beton tijdens het storten?
Segregatie
Daarbij zakken de zwaardere granulaatkorrels naar beneden. Voldoende fijne deeltjes of een stabilisator helpen dat te voorkomen.
Q 22In welke Nederlandse plaats werd in 1870 een van de eerste portlandcementfabrieken opgericht?
Delfzijl
De fabriek kwam er 46 jaar na de uitvinding van het portlandcement, dat de industriële productie van betonproducten sterk stimuleerde.
Q 23Hoe heet de metalen vorm waarmee de zetmaat van een betonmengsel wordt bepaald?
Kegel van Abrams
De vorm wordt op een tafel met betonmengsel gevuld en omhooggetrokken, waarna het beton uitzakt; de gemeten inzakking is de zetmaat.
Q 14Welk keukenproduct werkt in beton als bindingsvertrager?
Suiker
Door een bindingsvertrager blijft het betonmengsel langere tijd verwerkbaar; bindingsversnellers doen het omgekeerde en leveren snelbeton op.
Q 15Welk type chemische reactie is het verharden van beton?
Exotherm
De vrijkomende warmte maakt het soms onmogelijk grote hoeveelheden in één keer te storten; dan voeren buizen met koud water de warmte af.
Q 16Welk deel van de druksterkte van beton bedraagt de treksterkte ongeveer?
Een tiende
Beton is een relatief bros materiaal met een hoge druksterkte; daarom wordt wapening aangebracht op de plekken waar trekspanning zal optreden.
Q 17Welke Engelsman kreeg in 1824 patent op het portlandcement?
Joseph Aspdin
Het cement dankt zijn naam aan het Engelse Isle of Portland. Na deze uitvinding werd het gebruik van beton herontdekt.
Q 18Voor welke eigenschap van een betonmengsel is de zetmaat een maat?
Plasticiteit
Een tweede maat voor dezelfde eigenschap is de schudmaat, bepaald door het tafelblad met het beton enkele keren op te tillen en te laten vallen.
Q 19Welke Fransman kreeg in 1867 patent op gewapend beton?
Joseph Monier
Het procedé combineert beton met een wapening van betonijzer, precies op de plekken waar het beton op trek wordt belast.
Q 20Welk instituut ontdekte dat de Romeinen ongebluste kalk in hun beton gebruikten?
Massachusetts Institute of Technology
Ongebluste kalk heet scheikundig calciumoxide. Modern beton bevat daarentegen gebluste kalk.
Q 24Welke eigenschap deelt beton met zijn wapening, waardoor de combinatie mogelijk is?
Thermische uitzetting
Beide materialen hebben dezelfde uitzettingscoëfficiënt, zodat ze bij temperatuurwisselingen even sterk van lengte veranderen.
Q 25In welk jaar gebruikte de Brit John Smeaton een mengsel van kalk en klei voor een vuurtoren?
1756
Smeaton herbouwde de vuurtoren met dit mengsel nadat de betontechniek uit de oudheid eeuwenlang in onbruik was geweest.
Q 26Rond welk jaar werden de eerste experimenten met gewapend beton uitgevoerd?
1845
Gewapend beton combineert beton met een wapening van staven, die worden aangebracht op de plekken waar trekspanning optreedt.
Q 27Naar welk land is de splijtproef voor de sterkte van beton ook genoemd?
Brazilië
De sterkte van beton is ook te meten met onder meer een trek- en drukproef, een betonproefhamer of ultrageluid.
Q 28Hoeveel millimeter hoog is de metalen vorm waarmee de zetmaat van beton wordt gemeten?
300
Na het omhoogtrekken van de vorm zakt het beton uit; die inzakking, bijvoorbeeld 80 mm, is de zetmaat.
Q 29Wat geeft het tweede getal in een betonsterkteklasse zoals C20/25 aan?
Kubusdruksterkte
Het eerste getal staat voor de karakteristieke cilinderdruksterkte; beide waarden zijn uitgedrukt in N/mm2.
Q 30Onder welke Franse naam is calcium-aluminaatcement beter bekend?
Ciment Fondu
Andere alternatieven voor de gangbare calcium-silicaat-cementen zijn alkali-geactiveerde slakken, geopolymeren en calcium-aluminaat-fosfaat.