Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Batterijen zetten opgeslagen chemische energie om in elektriciteit. Van de afstandsbediening tot de elektrische auto: zonder batterij of accu staat er veel stil. Deze quiz loopt langs de geschiedenis, van Galvani en Volta tot de alkalinebatterij, en langs begrippen als serieschakeling, capaciteit en energiedichtheid. Ook de lithium-ion-accu komt aan bod: de opbouw, de levensduur en de recycling.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat kan een wegwerpbatterij doen als je haar toch probeert op te laden?
Ontploffen
Wegwerpbatterijen zitten vooral in kleine draagbare apparaten die weinig energie verbruiken, zoals afstandsbedieningen en horloges.
Q 02Wat kunnen batterijen gaan doen als ze lang in een ongebruikt apparaat blijven zitten?
Lekken
Het gevolg kan onherstelbare corrosie van metalen en van de elektronica zijn; haal de batterijen er daarom op tijd uit.
Q 03Met spieren van welke dieren deed Luigi Galvani tussen 1780 en 1786 zijn beroemde proeven?
Kikkers
De spieren trokken samen zodra hij er pennen van verschillende soorten metaal in stak.
Q 04Wie gebruikte in 1748 als eerste de term 'batterij' voor een rij geladen glasplaten?
Benjamin Franklin
Het Engelse woord battery was een militaire term voor in een rij opgestelde artillerie; destijds had zo'n opstelling vooral amusementswaarde.
Q 05Van welk materiaal moeten de twee pinnen in een citroenbatterij zijn gemaakt?
Twee verschillende metalen
Ook met een appel of een aardappel lukt het; op zo'n zwakke batterij kan bijvoorbeeld een lcd-klokje werken.
Q 06Welk nadelig effect van voortijdig opladen kent de lithium-ion-accu niet?
Geheugeneffect
Het gaat om capaciteitsverlies doordat een accu steeds wordt geladen voordat ze leeg is.
Q 07Hoe heet een batterij waarvan de reagerende bestanddelen tijdens de werking worden aangevoerd?
Brandstofcel
Een gewone batterij bestaat uit een of meer elektrochemische cellen, die parallel, in serie of in een combinatie daarvan geschakeld zijn.
Q 08Welk soort stroombron is een niet-oplaadbare batterij?
Primair
Zo'n batterij heet ook wel wegwerpbatterij; de oplaadbare tegenhanger wordt accu genoemd.
Q 09Welke schakeling van cellen levert een hogere spanning dan een enkele cel?
Serieschakeling
De 9 voltbatterij in consumentenelektronica en de 12 voltaccu in auto's zijn op die manier opgebouwd.
Q 10Waardoor kan een knoopcel slechter contact maken als je de platte kanten vastpakt?
Vetten en oliën van de huid
Vaak wordt gedacht dat de batterij door het vastpakken ontlaadt, maar dat heeft er niets mee te maken.
Q 11Waarvoor staat de afkorting BMS bij een lithium-ion-accu?
Battery management system
Het regelsysteem voorkomt te diepe ontlading en overladen; daarom is zo'n accu vaak specifiek voor één apparaat gemaakt.
Q 12Hoe heet de spanning tussen de klemmen van een accu in onbelaste toestand?
Bronspanning
Ze wordt uitgedrukt in volt. Zodra de accu stroom levert, zakt het voltage door de spanningsval over de inwendige weerstand.
Q 13Welke Franse uitvinder ontwikkelde in 1859 de eerste praktisch bruikbare loodaccu?
Gaston Planté
Het principe van lood en zuur wordt nog altijd toegepast in autoaccu's.
Q 21Welke Fransman patenteerde in 1866 de natte koolstof-zinkbatterij?
Georges Leclanché
Batterijen op basis van zink en koolstof worden nog steeds gebruikt, al zijn ze grotendeels vervangen door alkalinebatterijen, die meer energie leveren.
Q 22Hoeveel miljoen batterijen werden er in 2011 in Nederland verkocht?
393
Volgens een schatting van de Stichting Batterijen liggen er daarnaast ruim 85 miljoen lege exemplaren in laatjes, doosjes en kasten.
Q 23Hoeveel ampère is een laadstroom van 2 C voor een accu van 18 Ah?
36
De C-rate geeft de stroom aan ten opzichte van de capaciteit; 1 C voor een accu van 100 Ah is 100 A.
Q 14In welke tak van de communicatie vond de natte koolstof-zinkbatterij van 1866 snel ingang?
Telegrafie
De batterij bevatte een koolstofstaaf, ingebed in mangaandioxide en gedrenkt in een ammoniumchloride-oplossing.
Q 15Van welke parallel geschakelde voorwerpen maakten vroege onderzoekers batterijen?
Leidse flessen
In die tijd werd veel onderzoek gedaan naar de geneeskrachtige werking van elektriciteit, maar dat leverde weinig op.
Q 16In welk jaar vond de Engelsman John Daniell het daniell-element uit?
1836
Het element gebruikte twee elektrolyten, kopersulfaat en zinksulfaat, en was veiliger in gebruik dan de zuil van Volta.
Q 17Hoe meten goede batterijtesters de spanning van een batterij?
Onder belasting
Door kristalvorming kan een lang ongebruikte batterij nog het volle voltage geven en toch nauwelijks stroom leveren.
Q 18Met hoeveel procent lading leveren fabrikanten hun Li-ion-accu's meestal af?
40
Bij die lading blijft de accu het langst goed; bewaren gaat het best koel, onder de 25 °C.
Q 19In welke eenheid wordt de vermogensdichtheid van accu's en batterijen weergegeven?
Watt per kilogram
Het getal geeft het maximale vermogen aan dat een accu per kilo kan leveren.
Q 20Welk onderdeel isoleert de twee elektroden van een Li-ion-accu maar laat ionen door?
Separator
Het onderdeel is gemaakt van polyethyleen of polypropyleen.
Q 24Op welk type batterij kreeg Thomas Edison in 1901 patent?
Nikkel-ijzerbatterij
In datzelfde jaar werd ook patent verleend op de eerste herlaadbare batterij met nikkel en cadmium.
Q 25Aan de universiteit van welke stad was Alessandro Volta professor?
Pavia
Volta bouwde voort op het werk van een bevriende onderzoeker en stelde vast dat twee metalen samen ook zonder spierweefsel elektriciteit konden produceren.
Q 26Hoe heet het inbrengen van ionen in een materiaal met een gelaagde structuur?
Intercalatie
De structuur van het gastmateriaal blijft daarbij gelijk, terwijl de lithium-ionen er vrij doorheen kunnen bewegen.
Q 27Welke structuur vormt zuiver lithium tijdens het opladen, met kans op kortsluiting?
Dendriet
Zuiver lithium is bovendien zeer reactief en daardoor ontvlambaar, een tweede nadeel bij commercieel gebruik.
Q 28Wie vond in 1899 de eerste herlaadbare nikkel-cadmiumbatterij uit?
Waldemar Jungner
Het patent op de uitvinding volgde pas twee jaar later, in 1901.
Q 29Via welk proces worden plastics, aluminium en koper uit oude Li-ion-accu's gescheiden?
Pyrolyse
Daarna wordt het materiaal vermalen en gezeefd, en haalt magnetische separatie de ijzerhoudende metalen eruit.
Q 30Uit welk land komt de firma achter de Macbat-regenerator voor loodaccu's?
Zweden
Het apparaat zet met hoge stroompulsen de kristallen op de elektroden weer om in zuur.