Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het kanon veranderde de oorlogsvoering voorgoed: kasteelmuren boden geen bescherming meer en schepen kregen hele rijen geschut aan boord. Deze quiz loopt van het buskruit en de eerste belegeringsstukken via voorladers, achterladers en getrokken lopen naar de reuzenkanonnen van de twintigste eeuw. Test je kennis van de geschiedenis, de techniek en de bekendste stukken geschut, waaronder het kanon dat in 1918 Parijs beschoot.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk land werd het buskruit uitgevonden waaraan het kanon zijn ontstaan dankt?
China
Voor kanonnen was er in het land van oorsprong aanvankelijk weinig emplooi.
Q 02In welke stad staat nog een exemplaar uit 1450 van het belegeringskanon de Dulle Griet?
Gent
Grote belegeringskanonnen die maar enkele schoten per dag konden geven, kregen een eigen naam.
Q 03Welke fabrikant produceerde zowel het Parijs-Geschut als de Dikke Bertha?
Krupp
Dat is meteen de enige overeenkomst: de twee wapens worden vaak met elkaar verward, net als met de Lange Max.
Q 04Bij het begin van welke oorlog ontstond in de Nederlanden behoefte aan goedkoop geschut?
Tachtigjarige Oorlog
Het goedkope geschut was nodig voor de oorlogsvloot, het leger, steden en forten.
Q 05Hoe heet de bekende vroege raketwerper uit de Tweede Wereldoorlog?
Katjoesja
Raketten wonnen terrein omdat de brandstof van een raketmotor veel gemakkelijker te vergroten is dan de voortdrijvende lading van een granaat.
Q 06Voor wie waren kastelen na de komst van het kanon geen veilige schuilplaats meer?
Ridders en lokale heersers
Het kanon had daardoor grote gevolgen voor de Europese machtspolitiek.
Q 07Welk geschut met een relatief korte loop is bedoeld voor steilbaangebruik?
Mortier
Een echt kanon schiet juist in een vlakke baan en heeft daarvoor een lange schietbuis nodig.
Q 08Hoe heet het onderstel van een kanon?
Affuit
Naast het onderstel bestaat een kanon uit een of meerdere schietbuizen en richtmiddelen.
Q 09Bij welk Nederlands krijgsmachtdeel is ook de meervoudsvorm 'kanons' gangbaar?
Marine
Daarnaast wordt bij dit krijgsmachtdeel ook gewoon 'kanonnen' gezegd.
Q 10Hoe heet de vroege vorm van het kanon uit gesmeed ijzer die stenen kogels afschoot?
Bombarde
Met zo'n stuk konden maar enkele kogels per dag worden afgeschoten.
Q 11Welk Japans slagschip had kanonnen met een kaliber van 460 mm?
Yamato
Op slagschepen is een kaliber van circa 460 mm het maximum; zulke reuzen zijn nauwelijks meer in actieve dienst.
Q 12Welke luchtlaag bereikten de granaten van het Parijs-Geschut op 40 km hoogte?
Stratosfeer
Het waren de eerste door de mens gemaakte objecten op die hoogte; een groot deel van de vlucht verliep met geringe luchtweerstand.
Q 13Vanaf welke eeuw werden oorlogs- en handelsschepen met rijen kanonnen uitgerust?
16e eeuw
De kanonnen stonden over een groot deel van de scheepslengte opgesteld, soms op meerdere dekken.
Q 21Welk type drinkglas wordt ook wel een kanon genoemd?
Metselaartje
Het glas dankt die bijnaam aan zijn gelijkenis met een ouderwets kanon.
Q 22Welke vorm hadden de projectielen van twee aan elkaar bevestigde kanonskogels op zee?
Haltervormig
De vijand werd er tijdens het voorbijvaren mee beschoten.
Q 23Voor de verdediging van welke stad werden in 1326 bronzen kanonnen vervaardigd?
Florence
Het is de oudste betrouwbare vermelding van kanonnen; er werden ook ijzeren kogels bij gemaakt.
Q 24Hoe heet het onbruikbaar maken van een kanon met een loden kogel en een pen in het lontgat?
Q 14Wat dachten Parijzenaars in 1918 dat hun stad vanaf grote hoogte bestookte?
Zeppelin
Er werden namelijk noch vliegtuigen, noch kanonnen gehoord.
Q 15Tijdens welke middeleeuwse veldslag werden al kanonnen ingezet?
Crécy
Bij de invoering was het kanon het zwaarste wapen dat een leger tot zijn beschikking had.
Q 16Bij welke veldslag werd onder meer shrapnel tegen infanterie gebruikt?
Waterloo
Tegen een tank gebruikt men juist pantserdoorborende projectielen; de keuze hangt af van het doel dat wordt beschoten.
Q 17Welke vijanden maakten zware kanonnen voor de Chinezen lange tijd weinig zinvol?
Nomadische stammen te paard
De ruiters manoeuvreerden in brede zwermen, waardoor ze met log geschut niet effectief te bestrijden waren.
Q 18Na de uitvinding van welke installatie kon kleiner geschut van gietijzer worden gemaakt?
Hoogoven
De blaasbalgen voor de verhitting werden aangedreven door waterkracht, paarden of mensen.
Q 19Met welk land werden in 1988 contracten gesloten voor de levering van twee superkanonnen?
Irak
Naast de twee kanonnen stond ook een 'Baby Babylon' op de bestelling.
Q 20Wat wordt bij een voorlader tussen het kruit en het projectiel geladen?
Prop
Alles gaat naar binnen via dezelfde opening als waaruit het projectiel wordt afgevuurd.
Vernagelen
Het gebeurde na een bepaald aantal schoten, of wanneer een kanon bij een dreigende nederlaag in vijandelijke handen dreigde te vallen.
Q 25Welk projectiel maakte eind 19e eeuw vrijwel alle vestingwerken nutteloos?
Brisantgranaat
Het kwam beschikbaar door de ontwikkeling van moderne springstoffen en explodeerde met enorme kracht.
Q 26Welke Franse koning zette kanonnen in bij zijn veldtocht tegen het Koninkrijk Napels?
Karel VIII
Tijdens de campagne van 1494/1495 werden de hoge stadsmuren probleemloos neergeschoten.
Q 27Welk kaliber hadden de kanonnen waarmee de HMS Hood en de Bismarck elkaar beschoten?
380 mm
Tot in de Tweede Wereldoorlog was het kanon een belangrijk wapen, zowel te land als ter zee.
Q 28Met welk woord wordt de vuurloop van een kanon ook wel aangeduid?
Ziel
Na 1620 verschenen bronzen voorlaadkanonnen met een tapse kruitkamer aan het eind van de vuurloop.
Q 29Rond welk jaar begon men in Zuid-Engeland ijzeren voorladers te gieten?
1540
Dat gebeurde ook in het ijzerertsgebied Westfalen-Noord-Frankrijk.
Q 30Welke Canadees ontwikkelde na de Tweede Wereldoorlog reuzenkanonnen als Project Babylon?
Gerald Bull
Het kaliber liep op tot 1000 mm, met een schietbuis van 156 meter; de wapens zijn nooit ingezet.