Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Kaspische Zee is het grootste meer ter wereld: een zout binnenwater zonder afvoer, gedeeld door Rusland, Iran, Kazachstan, Azerbeidzjan en Turkmenistan. Deze quizvragen gaan over het water zelf (diepte, zoutgehalte, het dalende peil), over olie, kaviaar en verdragen, en over havenstad Bakoe aan de oever. Van makkelijke instappers tot vragen voor echte kenners van de regio.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op de grens van welke twee werelddelen ligt de Kaspische Zee?
Europa en Azië
Het is een door land omsloten zoutmeer; in het Perzisch heet het de Zee van Mazandaran.
Q 02Welke rivier levert het grootste deel van het zoete water van de Kaspische Zee?
Wolga
Die ene rivier is goed voor 80% van de aanvoer; ook de Oeral, de Terek en de Koera voeden het meer.
Q 03Hoeveel oeverstaten telt de Kaspische Zee?
Vijf
Rusland, Iran, Kazachstan, Azerbeidzjan en Turkmenistan spraken af geen militaire aanwezigheid van derde landen toe te laten.
Q 04Welke vis uit de Kaspische Zee levert kaviaar?
Steur
In hetzelfde water leeft ook nog de bedreigde Kaspische rob.
Q 05Welk evenement vond in mei 2012 plaats in Bakoe aan de Kaspische Zee?
Eurovisiesongfestival
Het was de 57e editie; speciaal daarvoor werd een nieuwe zaal gebouwd, de Crystal Hall.
Q 06Bakoe, de belangrijkste haven aan de Kaspische Zee, is de grootste stad van welke regio?
Kaukasus
De hoofdstad van Azerbeidzjan heeft de vorm van een amfitheater en telde in 2015 zo'n 2.374.000 inwoners.
Q 07Wat doet het noordelijke deel van de Kaspische Zee in de winter?
Dichtvriezen
De heersende noordenwind voert in winter en voorjaar ijs naar het zuiden; stormen zijn in dat seizoen niet ongebruikelijk.
Q 08Aan welke kust van de Kaspische Zee ligt Bakoe?
Westkust
Vlak bij de stad liggen moddervulkanen als Keyraki en Lokbatan en zoutmeren als Boyukshor.
Q 09Welke zee is in oppervlak maar net iets groter dan de Kaspische Zee?
Zwarte Zee
In diepte is het verschil groot: het noordelijke bekken van het Kaspische meer is op de meeste plaatsen maar 4 tot 25 meter diep.
Q 10Naar welk element verwijst de letterlijke betekenis van de naam Azerbeidzjan?
Vuur
Een mogelijke aanleiding voor die naam is de Yanar Dag, een heuvel met aardgas vlak bij Bakoe.
Q 11Hoe groot is de oppervlakte van de Kaspische Zee?
371.000 km²
Daarmee is ze het grootste meer van de wereld; vanwege die omvang en het zoute water wordt ze als zee getypeerd.
Q 12Welk klimaat heerst in het noorden van de Kaspische Zee?
Landklimaat
In het zuiden is het juist subtropisch met een mediterraan karakter: warme droge zomers en milde winters.
Q 13Als wat beschouwden de oude kustbewoners de Kaspische Zee?
Oceaan
Dat kwam mogelijk door het zoute water en de ogenschijnlijke grenzeloosheid van het meer.
Q 14Welke 12e-eeuwse wachttoren geldt als het symbool van Bakoe?
Q 21Welk deel van haar oppervlak verliest de Kaspische Zee als het peil 18 meter daalt?
Ruim een derde
Vooral het ondiepe noordelijke deel valt dan droog; wetenschappers verwachten tot 2100 een daling van 9 tot 18 meter.
Q 22Hoe noemden de oude Grieken de Kaspische Zee?
Hyrcanische Zee
De naam verwijst naar de historische regio Hyrcanië.
Q 23In welke Kazachse stad sloten de oeverstaten in 2018 een akkoord over de Kaspische Zee?
Aqtau
Het akkoord kwam er na een week overleg en werd op 12 augustus 2018 aangekondigd.
Welk groot olieveld ligt in het noorden van de Kaspische Zee bij Kazachstan?
Maagdentoren
De toren staat in de Oude stad, net als het Shirvanshahpaleis en de oude stadsmuren; samen zijn ze UNESCO-werelderfgoed.
Q 15Welk type bekken is de Kaspische Zee, omdat er geen water uit wegstroomt?
Endoreïsch
Omdat er wel veel water verdampt, stijgt het zoutgehalte van het meer geleidelijk.
Q 16Welk oliebedrijf kwam voort uit de Anglo-Persian Oil Company?
BP
De APOC kocht de rechten op een Perzische olieconcessie uit 1916 en kreeg concurrentie van Standard Oil en Sinclair Oil.
Q 17Hoe hoog is het zoutgehalte van de Kaspische Zee ongeveer?
1,2%
Dat is iets meer dan een derde van het gemiddelde zoutgehalte van de oceanen, dat 3,5% bedraagt.
Q 18Hoe ver onder de zeespiegel lag de Kaspische Zee in 2008?
28 meter
Daardoor ligt ook een groot deel van het kustgebied, waaronder de Kaspische Laagte, onder zeeniveau.
Q 19Hoe diep is de Kaspische Zee op haar diepste punt?
1000 meter
Dat diepste punt ligt in het zuidelijke deel; het noordelijke bekken is juist zeer ondiep.
Q 20Op welk schiereiland in de Kaspische Zee ligt Bakoe?
Absheron
Samen met de stad is het het droogste deel van Azerbeidzjan, met 200 mm neerslag per jaar of minder.
Kashagan
Het is nog groter dan het Azeri-Chirag-Guneshli-veld; de oliewinning geldt als een bedreiging voor het milieu.
Q 25Welk gechloreerd pesticide was het belangrijkste in het water van de Kaspische Zee?
DDT
De concentratie bedroeg 31 ng/l, nam daarna sterk af en was vanaf 1992 niet meer te meten.
Q 26Voor de productie van welk metaal dient carnalliet uit de Kaspische Zee?
Magnesium
Carnalliet is een grondstof die in het meer wordt gevonden, naast de bekendere olie en het aardgas.
Q 27Hoe heet de wind die Bakoe aan de Kaspische Zee in de zomer verkoeling brengt?
Khazri
De stad staat het hele jaar als zeer winderig bekend; overdag is het in juli en augustus gemiddeld zo'n 26,4 °C.
Q 28Hoeveel water bevat de Kaspische Zee ongeveer?
77.000 km³
Per jaar voeren de rivieren zo'n 350 km³ zoet water aan, maar er verdampt ook veel.
Q 29Hoe ver ten oosten van Bakoe ligt het olieveld Azeri-Chirag-Guneshli?
120 kilometer
Het veld behoort tot de grootste van Azerbeidzjan, waar de winning van olie en aardgas naar zee verschuift.
Q 30In welke eeuw stond het peil van de Kaspische Zee acht meter hoger dan rond 1975?
13e eeuw
Rond het begin van de christelijke jaartelling lag het peil juist ongeveer acht meter lager dan rond 1975.