Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De luchtvaart omvat alles wat door de atmosfeer vliegt: vliegtuigen, helikopters, heteluchtballonnen en luchtschepen, plus de maatschappijen, vliegvelden en regels eromheen. Deze quiz loopt van de pioniers en de eerste straalvliegtuigen tot KLM, Fokker en de Nederlandse registratieletters. Ook veiligheid, vliegrampen en de gevolgen van vliegen voor het milieu komen aan bod. De vragen lopen op van makkelijk tot pittig, met bij elk antwoord een korte toelichting.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke Amerikaanse broers maakten als eersten een gecontroleerde vlucht?
Wright
Hun Flyer, een gemotoriseerd vliegtuig, maakte die vlucht in december 1903.
Q 02Welke fossiele brandstof verbruiken de motoren van straalvliegtuigen?
kerosine
Vliegtuigen met zuigermotoren vliegen juist op benzine. Bij de verbranding komen onder meer CO2, waterdamp en roetdeeltjes vrij.
Q 03Welke kunstenaar ontwierp al in de 15e eeuw iets dat op een luchtvaartuig lijkt?
Leonardo da Vinci
Omdat hij niets over zijn ontwerp publiceerde, had het geen invloed op de latere ontwikkeling van het vliegen.
Q 04Met welke buitenlandse luchtvaartmaatschappij is KLM gefuseerd?
Air France
Door de fusie verloor KLM zijn status van 's werelds oudste zelfstandige maatschappij.
Q 05Hoe heet een vliegveld dat voor militaire vliegoperaties wordt gebruikt?
vliegbasis
Nederland telde er in 2019 nog vijf die operationeel waren, waaronder Gilze-Rijen, Volkel en Woensdrecht.
Q 06Wie vloog in 1927 als eerste piloot solo en non-stop over de Atlantische Oceaan?
Charles Lindbergh
De Amerikaan volbracht zijn tocht achttien jaar nadat voor het eerst iemand het Kanaal was overgevlogen.
Q 07Uit hoeveel letters bestaat de IATA-code van een luchthaven?
drie
Luchtvaartmaatschappijen kregen van dezelfde organisatie een nog kortere code, van twee letters.
Q 08Welk luchtschip verongelukte op 6 mei 1937 bij het aanleggen in Lakehurst?
Hindenburg
Bij de landingsmast brak brand uit; binnen een minuut was het luchtschip volledig vernietigd.
Q 09Welke kleur heeft de lijst waarop de EU sinds 2006 onveilige luchtvaartmaatschappijen zet?
zwart
Maatschappijen op die lijst mogen niet opereren binnen het Europese luchtruim.
Q 10Met welke twee letters begint de registratie van een Nederlands burgervliegtuig?
PH
De letters PA waren gereserveerd voor de Marine en PB voor de Landmacht, later de Luchtmacht.
Q 11Welke Engelse naam hebben de condenssporen die vliegtuigen soms achterlaten?
contrails
Ze ontstaan meestal rond 10 kilometer hoogte, waar het meer dan 40 graden vriest, en groeien soms uit tot cirruswolken.
Q 12Van welke internationale organisatie is de burgerluchtvaartorganisatie ICAO een onderdeel?
Verenigde Naties
De in 1947 opgerichte organisatie stelt principes en standaarden op, zodat het internationale luchtverkeer zich veilig en ordelijk kan ontwikkelen.
Q 13In welk jaar maakten de gebroeders Montgolfier de eerste ballonvlucht met een heteluchtballon?
1783
Net als het latere luchtschip hoort de heteluchtballon bij de luchtvaartuigen die lichter zijn dan lucht.
Q 21De uitstoot van NOx door vliegtuigen stimuleert de vorming van welk broeikasgas?
ozon
NOx en fijnstof dragen daarnaast bij aan luchtvervuiling: op en rond luchthavens zijn verhoogde concentraties ultrafijnstof aangetroffen.
Q 22In welk jaar vond de eerste vlucht met een vliegtuig boven Nederland plaats?
1909
Al in oktober 1911 lag er een voorlopige regeling voor het verkeer met vliegtuigen en luchtschepen bij de Tweede Kamer.
Q 23Welk toestel uit 1939 was 's werelds eerste vliegtuig met een turbojetmotor?
Heinkel He 178
Het geldt als het eerste praktische straalvliegtuig en was een zelfstandig project van de Duitse fabrikant.
Q 14Zweefvliegers winnen na de start hoogte met hellingstijgwind, golf en welk derde verschijnsel?
thermiek
Zonder zulke stijgwind duurt een vlucht na een lierstart maar 4 à 13 minuten.
Q 15In welk jaar werden zowel de KLM als vliegtuigenfabriek Fokker opgericht?
1919
In hetzelfde jaar ontstond de Rijksstudiedienst voor de Luchtvaart, de voorloper van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium.
Q 16In welke Amerikaanse stad werd vliegtuigbouwer Boeing in 1916 opgericht?
Seattle
Oprichter William Edward Boeing kwam uit de houtverwerking. Het bedrijf heette eerst Pacific Aero Products Company.
Q 17In de nasleep van welke ramp werd in 2000 de Nederlandse Luchtvaart Autoriteit opgericht?
Bijlmerramp
De nieuwe autoriteit bestond maar kort: op 1 juli 2001 ging ze al op in de Inspectie Verkeer en Waterstaat.
Q 18Welk voormalig land had zelfs twee luchtmachten, waaronder één puur voor de luchtverdediging?
Sovjet-Unie
De tweede was een tactische luchtmacht voor aanvalstaken. In de meeste legers is de luchtmacht één onderdeel naast landmacht en zeemacht.
Q 19Welk land behield na de onafhankelijkheid het prefix PK van Nederlands-Indië?
Indonesië
Nederlands-Nieuw-Guinea voerde tussen 1954 en 1963 enige tijd een eigen prefix: JZ.
Q 20Welk prefix dragen Belgische vliegtuigen sinds 1929?
OO
Het Belgische register wordt bijgehouden door het Directoraat-generaal Luchtvaart. Suriname kreeg in hetzelfde jaar het prefix PZ.
Q 24Welke bijnaam droeg de Messerschmitt Me 262, het eerste operationele straaljachtvliegtuig?
Schwalbe
De naam is Duits voor zwaluw. Vanaf 1944 haalden zulke militaire toestellen veel meer dan de tot dan gebruikelijke 500 tot 600 km per uur.
Q 25Welk jaar geldt met 3.214 doden als triest dieptepunt in de geschiedenis van vliegrampen?
1972
In de decennia daarna is het aantal slachtoffers juist gedaald, ondanks de voortdurende groei van het vliegverkeer.
Q 26Welke luchtvaartpionier claimde al in 1901 een gemotoriseerde vlucht in Connecticut?
Gustave Whitehead
Hij was in Duitsland geboren als Gustav Weißkopf. Sluitend bewijs ontbreekt: de journalist die erbij was, maakte geen foto's.
Q 27Rond welke Duitse luchthaven liep in 2010 een groot onderzoek naar gezondheidseffecten?
Keulen-Bonn
Bij een geluidsbelasting van 60 dB(A) steeg de kans op hart- en vaatziekten bij mannen met 69% en bij vrouwen met 93%.
Q 28In welke Duitse stad beweerde Karl Jatho in augustus 1903 te hebben gevlogen?
Hannover
Hij zou 20 meter hebben afgelegd op 30 centimeter hoogte, met 4 ooggetuigen. De poging geldt als ongecontroleerd.
Q 29Welke commissie, opgericht op de conventie van Parijs, is de voorloper van de ICAO?
ICAN
De afkorting staat voor International Commission for Air Navigation. Ook Nederland sloot zich erbij aan.
Q 30In welke deelgemeente van Kortrijk stortte op 4 juli 1989 een Mig-23 neer?
Bellegem
De piloot had het toestel al boven Polen met de schietstoel verlaten. Een onbestuurbaar vliegtuig kan nog honderden kilometers doorvliegen.