Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Middellandse Zee ligt tussen Europa, Azië en Afrika en is al duizenden jaren het toneel van handel, oorlog en migratie. Ze droogde ooit op tot een zoutwoestijn en liep daarna via een gigantische waterval weer vol. Deze quiz bestrijkt de geografie van de zee (randzeeën, eilanden, rivieren en het klimaat), haar geologische ontstaan en de geschiedenis van Feniciërs en Romeinen tot de Tweede Wereldoorlog. Ook de Straat van Gibraltar, met haar zuilen van Hercules en tunnelplannen, komt aan bod. Speel direct online of print de vragen uit.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke rivier is verreweg de grootste die in de Middellandse Zee uitmondt?
Nijl
De meeste andere grote rivieren die in de Middellandse Zee uitmonden, zoals de Ebro en de Rhône, ontspringen in Europa.
Q 02Met welke zee verbindt het Suezkanaal de Middellandse Zee?
Rode Zee
Het is de enige kunstmatige verbinding van de Middellandse Zee met een andere zee; het kanaal ligt in Egypte.
Q 03In welk seizoen valt in het mediterrane klimaat de meeste regen?
Winter
De grote, relatief warme watermassa houdt de noordelijke kustlanden relatief warm en de zuidelijke relatief koel.
Q 04Via welke zeestraat is de Middellandse Zee verbonden met de Zwarte Zee?
Bosporus
De verbinding met de Atlantische Oceaan loopt aan de andere kant via de Straat van Gibraltar, tussen Spanje en Marokko.
Q 05Hoe noemden de Romeinen de Middellandse Zee nadat de hele kust in hun handen was gekomen?
Mare Nostrum
Dat gebeurde na de Punische oorlogen, waarin Carthago werd verslagen en vernietigd; de naam betekent 'onze zee'.
Q 06Welke zee ligt ten westen van Italië?
Tyrreense Zee
Aan de oostkant van Italië ligt juist de Adriatische Zee, en tussen Italië en Griekenland de Ionische Zee.
Q 07Wat verbreidden de Feniciërs langs de kusten van de Middellandse Zee?
Het alfabet
Ze stichtten ook koloniën, waarvan Carthago de beroemdste werd.
Q 08Welke vijand versloegen de Grieken in de klassieke periode op de Egeïsche Zee?
Perzen
Naast Athene namen ook de Griekse koloniën in Klein-Azië en Italië deel aan de zeevaart van die periode, die van 600 tot 300 v.Chr. duurde.
Q 09Waarin veranderde de Middellandse Zee toen ze door verdamping opdroogde?
Zoutwoestijn
Die toestand hield ongeveer 700.000 jaar aan, totdat tektonische bewegingen een nieuwe doorgang naar de oceaan openden.
Q 10In welk land ligt de Baai van Kotor, een fjordachtige inham van de Middellandse Zee?
Montenegro
Ook bij Istrië komen fjorden voor, zoals de Limski-fjord en het Raša-kanaal.
Q 11Vanuit welke steden bevoeren de Feniciërs de Middellandse Zee in westelijke richting?
Tyrus en Sidon
De eerste echte zeelieden op de Middellandse Zee kwamen vermoedelijk uit het Oude Egypte en de Minoïsche beschaving; de Feniciërs volgden later.
Q 12Door hoeveel landen wordt de kust van de Middellandse Zee in totaal begrensd?
21
Daaronder zijn twee eilandstaten, Malta en Cyprus, en ministaten als Monaco.
Q 13Welk zeevolk vestigde zich waarschijnlijk op de oostelijke kusten van de Middellandse Zee?
Filistijnen
In het tweede millennium voor Christus bloeiden rond de zee de Egyptische, de Minoïsche en de Myceense cultuur.
Q 21Hoeveel jaar geleden leefden er nog neanderthalers in de grotten van Gibraltar?
24.000
De neanderthaler kwam vooral aan de noordkant van de Middellandse Zee voor; in Gibraltar zijn beenderen van hem gevonden.
Q 22Hoeveel eilanden liggen er ongeveer in de Middellandse Zee?
4300
De belangrijkste eilandengroepen zijn de Balearen in het westen, Corsica, Sardinië en Sicilië in het midden en Kreta en Cyprus in het oosten.
Q 23Hoe heet het diepste punt van de Middellandse Zee, 5.267 meter diep in de Ionische Zee?
Calypsodiepte
Het punt ligt dicht bij de Griekse kust, ten zuidwesten van Pylos, en maakt deel uit van de Helleense trog.
Q 14Tijdens welke oorlog veroverden Nederlandse en Engelse schepen in 1704 de rots van Gibraltar?
Spaanse Successieoorlog
Sindsdien heeft de Britse vloot de Straat van Gibraltar onder controle, een positie die Spanje negen jaar later bij verdrag erkende.
Q 15Welke zee ligt ten noorden van Corsica?
Ligurische Zee
Deze randzee is genoemd naar de Italiaanse kustregio rond Genua en is een van de elf zeeën waarin de Middellandse Zee wordt onderverdeeld.
Q 16Hoe heet de laatste ijstijd, na afloop waarvan de zeespiegel vanaf 11.700 jaar geleden steeg?
Weichselien
Door het smelten van de ijskappen steeg de zeespiegel geleidelijk met 120 meter; vroege gemeenschappen waagden zich alleen aan korte oversteken.
Q 17Hoe lang is de Middellandse Zee?
3.850 km
De zee heeft een gemiddelde breedte van 600 km en scheidt Zuid-Europa van Noord-Afrika en Zuidwest-Azië.
Q 18Wat betekent Akdeniz, de Turkse naam voor de Middellandse Zee?
Witte Zee
Ook de Arabische naam al-bahr al-abyad heeft dezelfde betekenis.
Q 19Van welke oceaan maakte het gebied van de Middellandse Zee tot 38 miljoen jaar geleden deel uit?
Tethysoceaan
Toen de verbinding met de oostelijke oceanen werd verbroken, ontstond de Middellandse Zee in min of meer haar huidige vorm.
Q 20Welke zee ligt ten oosten van Cyprus?
Levantijnse Zee
De Libische Zee ligt verder naar het westen, tussen Libië en Kreta, en de Kretenzische Zee ten noorden van Kreta.
Q 24Welke mensensoort stak zo'n 300.000 jaar geleden al kleine stukken Middellandse Zee over?
Homo heidelbergensis
Archeologen leiden dat af uit culturele uitwisseling tussen de noord- en zuidkusten uit die tijd.
Q 25Hoe diep ligt het plateau tussen Sicilië en Tunesië dat de twee hoofdbekkens scheidt?
400 m
Het westelijke van de twee hoofdbekkens heeft een oppervlakte van 860.000 km².
Q 26Welke crisis onderbrak zo'n 6 miljoen jaar geleden de verbinding met de Atlantische Oceaan?
Messiniaanse crisis
Geologen leiden die afsluiting af uit dikke zoutafzettingen die nog altijd onder de zeebodem liggen.
Q 27Hoe lang is de omtrek van de Middellandse Zee?
46.000 km
Die kustlijn is vele malen langer dan de zee zelf, die van west naar oost zo'n 3.850 km meet.
Q 28Van welk materiaal zijn de handbijlen van 130.000 v.Chr. die op Kreta zijn gevonden?
Kwarts
Kreta is alleen per boot bereikbaar, dus de makers moesten al over zee zijn gekomen.
Q 29Waar werd een jagerskamp van 435.000 jaar geleden gevonden, het oudste spoor van mensachtigen?
Rome
Het zeeniveau lag destijds veel lager, zodat er landbruggen bestonden naar plaatsen die later eilanden zouden worden.
Q 30Via welke gigantische waterval stroomde het zeewater het Middellandse Zeebassin weer binnen?
Zancliaanse vloed
Dat gebeurde 5,3 miljoen jaar geleden, toen door tektonische bewegingen de Straat van Gibraltar ontstond.