Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De motorfiets begon als een fiets met een stoommachine en groeide in ruim een eeuw uit tot een wereldwijde industrie. Franse pioniers, Belgische constructeurs, Britse fabrieken, Italiaans design en de Japanse Grote Vier schreven elk hun eigen hoofdstuk. Deze quiz voert je langs de eerste motorraces, de opkomst van de V-twin, de scooterhype van de jaren vijftig, de Honda CB 750, turbo's en wankelmotoren, en de geschiedenis van Harley-Davidson van Milwaukee tot de V-Rod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke Italiaanse fabrikant bracht in de jaren vijftig de scooter ‘Vespa’ op de markt?
Piaggio
Net als veel Duitse en Italiaanse vliegtuigbouwers die van de geallieerden geen vliegtuigen meer mochten maken, was dit bedrijf oorspronkelijk vliegtuigbouwer.
Q 02Wat verplichtte de Britse ‘Red Flag Act’ voor elk gemotoriseerd voertuig in de 19e eeuw?
voorloper met rode vlag
Later werden de limieten ‘verhoogd’ naar 3 km/h binnen en 6 km/h buiten de bebouwde kom, nog altijd niet sneller dan een paard.
Q 03Welke bijnaam kregen de Harley-Davidson WLA en WLC uit de Tweede Wereldoorlog?
Liberator
De legerorder was een klap voor concurrent Indian; Amerikaanse staten wezen bij het uitbreken van de oorlog één of twee merken aan als oorlogsproducent.
Q 04Welke snelheid bedoelden Britse motorjongeren in de jaren vijftig met ‘a ton’?
100 mijl per uur
De Britten bouwden daarop steeds snellere een- en tweecilinders met carters uit oude gietmallen die niet meer lekvrij te krijgen waren.
Q 05Welk land is volgens onderzoek van de ETSC het veiligste land van Europa voor motorrijders?
Noorwegen
Slovenië kwam uit het onderzoek als gevaarlijkste land; Nederland zit ertussenin.
Q 06Tegen wie reed Sylvester Howard Roper zijn eerste motorraces, bij gebrek aan tegenstanders?
paarden
Roper verzorgde al in de jaren zeventig van de 19e eeuw shows met een stoomwagen en een stoomvélocipède in de Verenigde Staten.
Q 07Op welke datum viel Zwarte Donderdag, de beurskrach die de motorverkoop wereldwijd trof?
24 oktober 1929
Vooral in het Verenigd Koninkrijk bleven gezonde merken elkaar beconcurreren, wat grote vooruitgang bracht in versnellingsbakken, koppelingen en remmen.
Q 08Welke Honda uit 1969 betekende de genadeklap voor veel Europese motormerken?
CB 750
BMW overleefde door één serie van drie modellen tien jaar in productie te houden; Ducati en Moto Guzzi vernieuwden met L-twins en langsgeplaatste V-twins.
Q 09Welk Japans merk zorgde begin jaren zeventig met monovering voor een doorbraak in achtervering?
Yamaha
Het kleine Duitse merk Imme had zowel monovering als enkelzijdige wielophanging al jaren eerder toegepast, maar was te klein voor een doorbraak.
Q 10Welke fabrikant bouwde in 1895 de eerste productiemotorfiets, die als eerste ‘Motorrad’ heette?
Hildebrand & Wolfmüller
De Amerikaan E.J. Pennington beweerde de naam ‘motorcycle’ al in 1893 te hebben gebruikt, maar hij werd vooral bekend door luidruchtig aangekondigde, mislukte projecten.
Q 11Met welk motortype experimenteerden Hercules, Van Veen en Norton in de jaren zeventig?
wankelmotor
Ook MZ, Suzuki en Yamaha deden een poging, maar het concept bleek uiteindelijk niet levensvatbaar.
Q 12Van welk model bracht Honda in 1980 een turboversie op de markt?
CX 500
Het was geen sportief model, maar had wel waterkoeling; eind 1982 volgde al de opvolger met 650 cc.
Q 13Welke uitvinding uit 1902 verving de bedieningsstangen op vroege motorfietsen?
bowdenkabel
Vroege motorfietsen moesten worden aangefietst en sloegen af bij het stoppen; een wirwar van hendeltjes regelde ontsteking, benzine, lucht en olie.
Q 21Welk Nederlands bedrijf begon in 1983 met de productie van de Upside Down-voorvork?
WP Suspension
De omgekeerde telescoopvork is inmiddels algemeen ingeburgerd; eerdere pogingen om sturen en veren te scheiden, zoals naaf- en fuseebesturing, braken nooit door.
Q 22Welk motortype van Edward Turner en Bert Hopwood werd eind jaren dertig een doorslaand succes?
paralleltwin
Zware zijkleppers bleven intussen populair als zijspantrekker, omdat veel regeringen ze vlak voor de oorlog als legermotor kozen.
Q 23In welk percentage van de ongevallen uit de Europese MAIDS-studie was een menselijke fout de primaire oorzaak?
87,5%
De oorzaak lag iets vaker bij de bestuurder van het andere voertuig (50%) dan bij die van de tweewieler (37%); in ruim 36% zag de ander de tweewieler niet.
Q 14In welk jaar werd het Italiaanse motormerk Moto Guzzi opgericht?
1921
Het merk overleefde de Japanse opmars door vast te houden aan zijn langsgeplaatste V-twins, in 1965 ontwikkeld door Lino Tonti.
Q 15Welke zescilinder presenteerde Kawasaki in 1978?
Z 1300
Honda had in 1974 al de Goldwing gebracht en kwam zelf ook met een zespitter, de CBX 1000.
Q 16Welk Italiaans merk bracht al in 1972 de zescilinder ‘750 Sei’ uit, met minimaal succes?
Benelli
In 1978 volgde zelfs een ‘900 Sei’, terwijl de Japanse zescilinders van enkele jaren later wél direct aansloegen.
Q 17Wie wordt door de meeste bronnen aangewezen als bouwer van de allereerste motorfiets?
Michaux
Zijn stoomvélocipède werd in december 1869 gepatenteerd; Sylvester Howard Roper bouwde in vrijwel dezelfde periode een vergelijkbare machine in de Verenigde Staten.
Q 18Welke ideale plaats voor het motorblok vonden de in Parijs werkende gebroeders Werner?
onder in het frame
Omdat de Russische broers hun Wernermethode patenteerden, zetten concurrenten het blok op allerlei andere posities.
Q 19Welk Belgisch merk presenteerde al in 1905 een langsgeplaatste viercilinder lijnmotor?
FN
Rond Luik en Brussel floreerde de Belgische industrie van wapens, auto's en motorfietsen, met constructeurs als Paul Kelecom en Fernand Laguesse.
Q 20Hoeveel cc mat de benzinemotor van Gottlieb Daimlers Einspur uit 1885?
245
De oorspronkelijke Ottomotor leverde slechts 1 pk per 600 kg; de Einspur-motor bracht het tot 0,5 pk, goed voor 1 pk per 40 kg, en liep op gas én benzine.
Q 24Met welke driecilinders reageerde de BSA Group in 1968 op het nieuws over de Honda-viercilinder?
Rocket 3 en Trident
Een bestuurslid had na een vergadering terloops opgemerkt: ‘They're building a four cilinder, you know’; de vergadering werd meteen hervat.
Q 25Hoe heette de eerste Engelse motorrace, gehouden in 1896 na een versoepeling van de snelheidslimiet?
‘Celebration Run’
Vanaf dat jaar mocht men 19 km/h rijden, maar de Britse industrie zag nog geen reden om te investeren in iets wat niet sneller ging dan een paard.
Q 26Welk merk paste al in 1909 de telescoopvork toe, lang voordat BMW die in de jaren dertig populair maakte?
Scott
Eerdere geveerde voorvorken waren de parallellogramvork en de schommelvoorvork; BMW slaagde later met de telelever en duolever.
Q 27Onder welke twee namen verkochten de Bayerische Flugzeugwerke hun motorfietsen vóór de naam BMW?
Flink en Helios
De Duitse industrie werd in de jaren twintig geplaagd door herstelbetalingen; honderden kleine merkjes verdwenen binnen enkele jaren weer.
Q 28Via welke gevluchte DDR-coureur verkreeg Suzuki begin jaren zestig zijn tweetaktkennis?
Ernst Degner
In die periode ontstonden de Japanse ‘Grote Vier’, waarbij Honda als enige vasthield aan viertaktmotoren.
Q 29Welke drie merken vormden in de jaren dertig het Britse concern Associated Motor Cycles?
Matchless, AJS en Sunbeam
Zulke concerns maakten badge-engineering mogelijk: hetzelfde product onder verschillende merknamen verkopen.
Q 30In welk circus trad Lucius Copeland rond 1884 op met zijn stoommotorfiets?
P.T. Barnum
Copeland bouwde zijn machines in Phoenix (Arizona); het waren meer showapparaten dan vervoermiddelen.