Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Nylon was de eerste synthetische vezel die commercieel een succes werd. Het materiaal kwam uit het laboratorium van DuPont en zit inmiddels in panty's, klimtouwen, tandwielen en auto-onderdelen. Deze quiz gaat over de scheikunde achter nylon, de toepassingen in textiel en techniek en de verhalen rond de naam. Ook uitvinder Wallace Carothers komt aan bod. De vragen lopen op van makkelijk tot pittig, dus er zit voor iedereen iets bij.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Van welke toepassing is nylon het bekendst?
Textiel
Behalve in kousen en panty's zit het in jassen, slaapzakken, tenten, regenschermen, leggings en lingerie.
Q 02Tot welke groep synthetische polymeren behoort nylon?
Polyamiden
Het woord nylon is zowel een handelsnaam als een triviale naam en dekt niet één stof, maar een hele familie van kunststoffen.
Q 03Als synthetische vervanger van welke natuurlijke stof werd nylon ontwikkeld?
Zijde
Later bleek het materiaal ook een goedkope en lichte vervanger voor onderdelen van apparaten, machines en werktuigen.
Q 04Voor welke uitrusting werd nylonstof in de Tweede Wereldoorlog onder meer gebruikt?
Parachutes
De natuurlijke stof die er eerder voor werd gebruikt, was door de oorlog schaars geworden.
Q 05Van welk soort materiaal was nylon het eerste commercieel succesvolle voorbeeld?
Synthetische vezel
De toepassingen lopen sterk uiteen: van panty tot kunstgewricht en van muurplug tot klimtouw.
Q 06Van welke twee steden zou de naam nylon volgens een legende de afkorting zijn?
New York en Londen
Het officiële verhaal is anders: de naam ontstond stap voor stap uit een reeks afgekeurde voorstellen.
Q 07Van welk materiaal werd nylon later een goedkope, lichte vervanger in apparaten en machines?
Metaal
Aanvankelijk was nylon voor een heel ander doel bedacht: als synthetische vervanger van een natuurvezel.
Q 08Voor de vezelindustrie van welk land vormde nylon een grote bedreiging?
Japan
Dat land domineerde tot dan toe de wereldmarkt van vezels en stoffen.
Q 09Waarom werd voor nylon eerst de naam ‘norun’ voorgesteld?
Kousen zouden nauwelijks ladderen
Het voorstel kwam van Dr. E.K. Gladding, een van de leden van de naamcommissie.
Q 10Waarmee wordt nylon gewoonlijk gemengd voor nog betere mechanische eigenschappen?
Glasvezels
In de techniek wordt behalve met glas ook vaak met mineralen gevuld nylon gebruikt.
Q 11Van welk vakgebied geldt Wallace Carothers als een van de grondleggers?
Polymeerchemie
De Amerikaanse scheikundige werd in 1896 geboren in Burlington in de staat Iowa.
Q 12Sinds welk jaar wordt de belangrijkste nylonsoort verkocht?
1938
Het materiaal kreeg daarna talloze toepassingen, van kleding en touw tot onderdelen van machines.
Q 13Welke kunststof vond Wallace Carothers bij DuPont uit naast nylon?
Neopreen
Het materiaal was bedoeld als vervanger van natuurrubber en ging in 1931 in productie.
Q 14Wat tellen de twee zessen in de naam nylon-6,6?
Q 21Welk probleem ontstond toen in de voorloper van de naam nylon een ‘i’ werd gezet?
Uitspraak
Onduidelijk was of die klinker moest klinken als in het Engelse ‘need’ of als in ‘nine’; een ‘y’ maakte daar een eind aan.
Q 22Welke structuur moeten dizuur en diamine allebei bevatten om een aramide te vormen?
Benzeenring
Aramiden zijn erg sterk en blijven ook bij hogere temperaturen bruikbaar.
Q 23Wat gebeurt er met aramiden bij sterke verhitting?
Ontleden zonder te smelten
Die hittebestendigheid maakt ze geschikt voor onder meer brandvrije kleding.
Koolstofatomen
De eerste zes hoort bij het diamine, de tweede bij het dicarbonzuur waaruit de keten is opgebouwd.
Q 15Hoe heet draad dat uit één enkele vezel bestaat, zoals nylon vislijn?
Monofilament
Van nylon in die vorm worden ook hechtdraad, pruiken, trimmerdraad en snaren voor rackets gemaakt.
Q 16Welk volk had volgens een nylonlegende al eerder een vergelijkbaar materiaal gemaakt?
Duitsers
In die legende begonnen Engelsen en Amerikanen daarop samen een groot project om zelf zo'n stof te maken.
Q 17Welke bindingen tussen de CO- en NH-groepen houden naburige nylonketens bij elkaar?
Waterstofbruggen
Hoe sterker de ketens elkaar aantrekken, hoe dichter ze in kristallijne vorm tegen elkaar liggen.
Q 18Welk materiaal ontwikkelde Wallace Carothers als voorloper van nylon?
Polyester
Het was het eerste materiaal in zijn soort; nylon zelf kwam enkele jaren na het patent op de markt.
Q 19Via welk type reactie worden de meeste nylonsoorten gesynthetiseerd?
Condensatiepolymerisatie
De bouwstenen zijn een dicarbonzuur en een diamine, die bij de reactie aan elkaar worden gekoppeld.
Q 20Wat voor polymeer ontstaat als twee monomeren elkaar in de nylonketen afwisselen?
Copolymeer
De twee bouwstenen zijn een dicarbonzuur en een diamine, die om en om in de keten terechtkomen.
Q 24Uit hoeveel wetenschappers bestond de commissie die een naam voor nylon moest bedenken?
Drie
Het officiële verhaal over de naam geldt ook als het meest waarschijnlijke; daarnaast doen er legendes de ronde.
Q 25Welke naam stelde E.K. Gladding voor toen nylonkousen toch bleken te ladderen?
Nuron
Ook dat voorstel sneuvelde, omdat het te veel op een bestaand woord leek.
Q 26Tot welk genootschap trad Wallace Carothers in 1936 toe als eerste industrieel chemicus?
National Academy of Sciences
In hetzelfde jaar trouwde hij met een collega van DuPont.
Q 27Uit welke stof bestaat nylon-4,6 naast adipinezuur?
Putrescine
Het adipinezuur heeft deze variant gemeen met het bekendere nylon-6,6.
Q 28Welke DuPont-directeur maakte de naam nylon wereldkundig?
Charles Stine
Hij was directeur van de chemische afdeling en deed de aankondiging op 27 oktober.
Q 29In welk jaar ontkende DuPont in een krant dat nylon een beledigend acroniem was?
1941
De ontkenning hielp weinig: de legende is tot op vandaag veel bekender dan het officiële verhaal.
Q 30Wat is de smelttemperatuur van nylon 4,6 in graden Celsius?
295
Nylon 6,6 smelt al bij een lagere temperatuur, namelijk 263 °C.