Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Oezbekistan ligt in het hart van Centraal-Azië: een land van woestijnen, oases en hooggebergte, met steden die eeuwenlang het middelpunt van machtige rijken waren. Deze quiz neemt je mee langs de geschiedenis van kanaten, Russische overheersing en onafhankelijkheid, en langs rivieren, bevolking, religie en bestuur. Ook de veroveraar Timoer Lenk, die in het huidige Oezbekistan werd geboren, komt aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk meer is door de intensieve Sovjetlandbouw in Oezbekistan grotendeels verdroogd?
Aralmeer
Ook een aantal rivieren verdroogde grotendeels, vooral de Amu Darja, en een deel van het land raakte zwaar vervuild.
Q 02In welk jaar werd Oezbekistan onafhankelijk bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie?
1991
Sindsdien probeert het land minder afhankelijk te worden van de landbouw en zijn mineralen en aardolie te benutten.
Q 03Welk gewas werd in de Sovjettijd in Oezbekistan het 'witte goud' genoemd?
katoen
De intensieve teelt, samen met die van graan, leidde tot overgebruik van agrochemicaliën en water.
Q 04Aan hoeveel landen grenst Oezbekistan?
vijf
De buurlanden zijn Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Afghanistan en Turkmenistan.
Q 05Tot welke stroming van de islam behoren de meeste Oezbeken?
soennieten
Het gaat om 88% van de bevolking; de Russisch-orthodoxe christenen maken 9% uit.
Q 06Met welk land sloot Oezbekistan in 2001 een verdrag over troepenbevoorrading in Afghanistan?
Verenigde Staten
De buitenlandse troepen kregen een luchtmachtbasis in het land, die Oezbekistan in november 2005 weer sloot.
Q 07Tot welke taalfamilie behoort het Oezbeeks, de officiële taal van Oezbekistan?
Turkse
Oezbeeks is de taal van 74,3% van de bevolking; Russisch volgt met 14,2%.
Q 08In welke stad zetelt de apostolische administratie van de Katholieke Kerk in Oezbekistan?
Tasjkent
Door de antireligieuze houding van het Sovjetbewind was lang moeilijk na te gaan hoe praktiserend gelovig de bevolking nog was.
Q 09Wie werd bij de onafhankelijkheid de eerste president van Oezbekistan?
Islom Karimov
Al in 1989 was hij leider geworden van de toenmalige deelrepubliek van de Sovjet-Unie.
Q 10Welke woestijn vormt het droge centrale deel van Oezbekistan?
Kyzylkum
In het zuiden wordt deze woestijn begrensd door het dal van de Amu Darja; naar het oosten gaat ze over in heuvelland.
Q 11Welke heilige stad geldt als het islamitische centrum van Oezbekistan?
Buchara
Het historische centrum van deze stad behoort tot het UNESCO-werelderfgoed.
Q 12Welk gebied vormt het meest oostelijke deel van Oezbekistan, tussen Tiensjan en Pamir?
Fergana
De meeste Oezbeekse rivieren ontspringen als smeltwaterrivieren in deze twee hooggebergten.
Q 13In welke eeuw kwamen na de val van het Mongoolse Rijk Oezbeekse dynastieën aan de macht?
15e
Die dynastieën stichtten in Centraal-Azië onder meer de onafhankelijke rijken Chiva en Kokand.
Q 14Welke etnische groep is na de Oezbeken de grootste van Oezbekistan?
Q 21Welk percentage van de Oezbeekse bevolking woonde in 2017 in steden?
50,6%
De bevolking verstedelijkt in sneltempo: in 1939 was de urbanisatiegraad nog slechts 23,4%.
Q 22Welke delfstof komt in Oezbekistan voor bij Angren en bij Bekabad aan de Syr Darja?
steenkool
De Oezbeekse bodem is rijk aan grondstoffen; daarnaast produceert het land veel aardgas.
Q 23Hoeveel miljoen inwoners telde Oezbekistan in 1926?
4,6
Begin 2017 was het inwonertal opgelopen tot ruim 32 miljoen.
Q 24Hoe hoog was het gemiddeld kindertal in Oezbekistan in 2016?
Tadzjieken
Deze groep maakt 4,8% van de bevolking uit, tegen 83,8% Oezbeken (schatting 2017).
Q 15Wie werd in december 2016 gekozen tot tweede president van Oezbekistan?
Sjavkat Mirzijojev
Hij kreeg 88,6% van de stemmen; zijn voorganger was in september overleden zonder een opvolger aan te duiden.
Q 16Welke Sovjetrepubliek maakte tot 1929 deel uit van de Oezbeekse SSR?
Tadzjiekse
De Oezbeekse Socialistische Sovjetrepubliek zelf werd in 1924 gevormd, toen het verzet tegen het Rode Leger grotendeels was neergeslagen.
Q 17Hoeveel inwoners telde Oezbekistan volgens schattingen op 1 januari 2017?
32.120.500
Dat is een forse stijging: in 1926 woonden er nog maar enkele miljoenen mensen in het land.
Q 18Via welk samenwerkingsprogramma is Oezbekistan aangesloten bij de NAVO?
Partnerschap voor de Vrede
Oezbekistan is daarnaast lid van onder meer de Verenigde Naties, het IMF, de Wereldbank en de OVSE.
Q 19In welke Oezbeekse stad werd in 2005 een demonstratie bloedig neergeslagen?
Andijan
Na stevige westerse kritiek sloot Oezbekistan de Amerikaanse basis en zocht het land zijn toevlucht bij Rusland en China.
Q 20Hoeveel jaar bedroeg de levensverwachting in Oezbekistan in 2016?
73,8
Vrouwen worden met 76,2 jaar een stuk ouder dan mannen, die gemiddeld 71,4 jaar halen.
2,5
De provincies Surxondaryo en Qashqadaryo hebben het hoogste geboortecijfer van het land.
Q 25Hoe heet Kesh, de geboorteplaats van de veroveraar Timoer Lenk, tegenwoordig?
Sjahrisabz
De plaats ligt in Oezbekistan, waar Timoer sinds de onafhankelijkheid als een held wordt beschouwd.
Q 26Welke rivier is in Oezbekistan een zijrivier van de Syr Darja?
Tsjirtsjik
De Amu Darja, de andere grote rivier van het land, heeft de Soerchandarja en de Zeravsjan als zijrivieren.
Q 27Welke verzetsstrijders wilden tijdens de Russische Burgeroorlog een islamitische staat?
Basmatsji's
Door hun verzet was Centraal-Azië een van de gebieden waar de Russische Burgeroorlog (1918-1922) het langst voortduurde.
Q 28Op welk plateau ligt het uiterste westen van Oezbekistan?
Ustjurtplateau
De delta van de Amu Darja scheidt dit westelijke deel van het droge, woestijnachtige midden van het land.
Q 29Hoe heet het hoogste punt van Oezbekistan?
Hazrat Sulton
De top reikt tot 4643 meter; het oosten van het land ligt te midden van hoge bergketens.
Q 30Hoe heten de districten waarin de Oezbeekse provincies zijn verdeeld?
tuman
De districten zijn op hun beurt verdeeld in steden en plattelandsgemeenten.