Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Openbaar vervoer is personenvervoer waar iedereen tegen het geldende tarief gebruik van kan maken: bus, tram, trein, metro en veerpont. De geschiedenis ervan loopt van de trekschuit en de postkoets tot de eerste ondergrondse spoorlijn in Londen in 1863. Deze quiz test wat je weet over de begrippen uit het ov, de lijnnummers en de Nederlandse regels. Een groot deel gaat over de metro: de eerste stoommetro's, de overstap op elektriciteit, de voeding via derde rail, monorails, lichte metro's en de metrosystemen in de Lage Landen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe noemen Londenaren hun metronetwerk in de volksmond?
Tube
De officiële benaming van het hele netwerk is Underground; technisch onderlegde Britten reserveren de bijnaam voor de diep geboorde lijnen met ronde tunnels.
Q 02Waardoor werd de eerste Londense metro voortgetrokken?
Stoomlocomotief
De speciale locomotieven hadden koud water aan boord om de stoom te condenseren, en op veel open plekken kon volop gestookt worden.
Q 03Tussen welke steden ligt het RandstadRail-netwerk?
Den Haag, Rotterdam en Zoetermeer
Op de delen met spoorwegovergangen is het netwerk eerder een sneltram of interurban dan een metro.
Q 04Welke taal ontwikkelde het eigen woord 'moltrein' voor een metro?
Afrikaans
Opvallend genoeg hebben Zuid-Afrika en Namibië zelf helemaal geen ondergrondse.
Q 05Welke technische soort metro bestaat er naast de metro op spoorrails?
Luchtbanden
De metro op gewone rails is de bekendste en oudste vorm, maar de andere variant is in opkomst.
Q 06Hoeveel steden in de Benelux hebben een metronetwerk?
Drie
De metro kwam relatief laat naar de Lage Landen, mede door de kleinere steden en de uitgebreide tramnetten.
Q 07Waarvoor koos Utrecht in plaats van een spoorlijn?
Sneltram
Er bestaan plannen om de uitbreiding naar de Merwedekanaalzone, de Merwedelijn, wel als metrolijn aan te leggen.
Q 08Hoe heette de eerste ondergrondse spoorlijn in Londen, genoemd naar de maatschappij die haar bouwde?
Metropolitan Railway
De naam betekent zoveel als 'grootstedelijke spoorweg'; de andere lijnen, gebouwd door particuliere bedrijven, kregen andere namen.
Q 09In welke stad werd de eerste metro van China geopend?
Peking
Dat gebeurde in 1969; inmiddels zijn in China de meeste metronetwerken ter wereld in bedrijf.
Q 10Wat gebruiken metro's in tunnels meestal in plaats van een bovenleiding om bouwkosten te besparen?
Derde rail
Meestal gaat een sleepstuk langs de onderkant; bij oudere systemen wordt de stroom ook weleens aan de zij- of bovenkant afgenomen.
Q 11Wat voor bijzonder vervoermiddel is de Wuppertaler Schwebebahn?
Monorail
De wagens hangen aan de rail en de baan slingert boven de weg of de rivier de Wupper, zonder gelijkvloerse kruisingen.
Q 12Hoe worden ongelijkvloerse trambanen in België meestal genoemd?
Premetro
Zulke trambanen werden aangelegd waar een volwaardig metronetwerk een te kostbare aangelegenheid bleef.
Q 13In welk jaar ontstond de metro van Parijs?
1900
De Parijse stadsspoorweg volgde het Londense voorbeeld na en gaf het vervoermiddel zijn internationale naam.
Q 14In welk land zijn bandenmetro's vooral in opkomst?
Q 21Welke twee steden kregen in 1896 een metro?
Boedapest en Glasgow
De Schotse metro werd in het begin niet elektrisch aangedreven, maar voortgetrokken.
Q 22In welk jaar stapte de Londense metro over op elektriciteit?
1890
Tegenwoordig rijden alle metro's elektrisch, veelal op 750 volt gelijkspanning.
Q 23Op welke spanning rijden metro's tegenwoordig veelal?
750 V gelijkspanning
In Italië, Spanje en Azië worden metro's veelal gevoed via een bovenleiding.
Q 24Welke lijn was de eerste ondergrondse elektrische metro ter wereld?
Frankrijk
Steden als Parijs, Rijsel, Lyon en Marseille rijden ermee, net als steden op het Amerikaanse continent.
Q 15Welk land was in de jaren 1960 een pionier van monorails in stedelijk openbaar vervoer?
Japan
De allereerste monorails dateren al van midden 19e eeuw, maar de stedelijke toepassing liet ruim een eeuw op zich wachten.
Q 16Op welke datum werd de eerste metrolijn ter wereld geopend?
10 januari 1863
Die allereerste ondergrondse spoorlijn lag in Londen en wordt in het Verenigd Koninkrijk Underground genoemd.
Q 17Wat betekent het woord chikatetsu (地下鉄) letterlijk?
Metaal onder de grond
In New York spreekt men van subway, in de Amerikaanse hoofdstad Washington juist weer van metro en in Duitstalige landen van U-Bahn.
Q 18Wie geldt als de uitvinder van het stedelijk openbaar vervoer?
Blaise Pascal
De trekschuit en de postkoets gelden als de voorlopers van het latere openbaar vervoer.
Q 19Waardoor werd de metro van Glasgow oorspronkelijk getrokken?
Kabel
Ook de tweede ondergrondse metro ter wereld, de Tünel in Constantinopel, opende als kabelspoorweg.
Q 20In welke stad opende in 1875 de eerste metro op het Europese vasteland?
Constantinopel
De stad, het huidige Istanboel, was destijds de hoofdstad van het Ottomaanse Rijk.
City & South London Railway
Elektriciteit was een grote verbetering, omdat stoom en roet de stations en de reizigers bevuilden.
Q 25Waarvoor dient de speciale vierde rail van de Londense metro?
Retourstroom
Bij andere systemen loopt die stroom normaliter gewoon terug door de gewone rails.
Q 26Via welk bouwwerk sluit RandstadRail in Den Haag aan op het tramnetwerk?
Netkous
In Rotterdam sluit RandstadRail via het Statenwegtracé aan op de Rotterdamse metro.
Q 27Hoeveel mensen kwamen om bij de brand in metrostation King's Cross in 1987?
31
Brand is ondergronds een ernstiger gevaar; metronetten worden daarom zo gebouwd dat op meerdere plaatsen evacuatie mogelijk is.
Q 28Waardoor is de Dorfbahn Serfaus uniek in Europa?
Zwevend op luchtkussens
Strikt genomen is de Dorfbahn eerder een minimetro dan een lichte metro.
Q 29Welke term verbood de gemeente Den Haag in 1975 voor haar ambtenaren?
Semimetro
Verdere plannen voor zulke systemen in andere steden strandden op de enorme kosten en overlast voor omwonenden.
Q 30Uit welk jaar stamde het Nederlandse Metroreglement?
1981
Het reglement was gebaseerd op de Locaalspoor- en Tramwegwet en werd per 1 december 2015 afgeschaft.