Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Pyreneeën scheiden het Iberisch Schiereiland van de rest van Europa. Het gebergte telt tientallen toppen boven de 3000 meter, drie nationale parken en een handvol passen die al eeuwen reizigers en pelgrims doorlaten. Deze quiz gaat over bergen, rivieren en passen, maar ook over geschiedenis: het vredesverdrag dat de grens vastlegde en de vluchtelingen die in de Tweede Wereldoorlog de bergen overstaken. De vragen lopen op van makkelijk naar pittig, met bij elk antwoord een korte toelichting.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk dwergstaatje ligt volledig in de Pyreneeën?
Andorra
Het gebergte bestrijkt daarnaast zes Franse departementen en vier Spaanse regio's.
Q 02In welke maand trekt de Tour de France door de Pyreneeën?
Juli
Een maand later volgt de Ronde van Spanje; in de bergen worden bovendien veel hoogtetrainingen gedaan.
Q 03Hoe heet de hoogste berg van de Pyreneeën?
Aneto
De top is 3404 meter hoog en ligt in het uiterste noordoosten van de Spaanse regio Aragón.
Q 04Aan welke golf beginnen de Pyreneeën in het westen?
Biskaje
Van daaruit strekt het gebergte zich over ongeveer 430 kilometer uit naar het oosten, tot aan de Middellandse Zee.
Q 05Bij wiens Vrije Franse Strijdkrachten wilden veel Fransen zich via de Pyreneeën aansluiten?
Charles de Gaulle
Die strijdkrachten bevonden zich in Noord-Afrika; de tocht door de bergen naar Spanje was de eerste etappe daarheen.
Q 06De botsing van welk schiereiland met het Europese continent deed de Pyreneeën ontstaan?
Iberisch Schiereiland
Die botsing begon circa 50 miljoen jaar geleden, tijdens de Alpiene orogenese, en duurt tot op heden voort.
Q 07In welk jaar werd de Vrede van de Pyreneeën gesloten?
1659
Het verdrag werd op 7 november gesloten op een eilandje in een grensrivier tussen Frankrijk en Spanje.
Q 08Welke taal gebruikt de Internationale Astronomische Unie voor de namen op de Maan?
Latijn
Zo kreeg ook het maangebergte dat een Duitse astronoom naar de Pyreneeën noemde een officiële naam in die taal.
Q 09Hoeveel nationale parken liggen er in de Pyreneeën?
Drie
Twee ervan liggen in Spanje, waaronder Ordesa y Monte Perdido uit 1918; het Franse park dateert van 1967.
Q 10Naar welke rivier wateren bijna alle rivieren aan de zuidkant van de Pyreneeën af?
Ebro
Tot de zijrivieren uit het gebergte behoren de Segre, de Cinca, de Aragon, de Arga en de Gállego.
Q 11Welk deel van het oppervlak van de Pyreneeën ligt op Spaans grondgebied?
Twee derde
De bergketen en haar uitlopers zijn breder aan de zuidelijke zijde van de hoofdkam; het Franse aandeel is daardoor veel kleiner.
Q 12Uit welke oorlog vloeiden de conflicten voort die de Vrede van de Pyreneeën beëindigde?
Dertigjarige Oorlog
De openlijke oorlog tussen beide landen bereikte in 1643 zijn hoogtepunt, toen een relatief klein Frans leger een groot Spaans leger vernietigend versloeg.
Q 13Welke rivier is samen met de Adour de belangrijkste aan de noordzijde van de Pyreneeën?
Garonne
Meer naar het westen wordt het massief ook gedraineerd door de Nive en de Nivelle.
Q 21In welk tijdperk ontstonden de Pyreneeën, tegelijk met de plooiing van Alpen en Himalaya?
Tertiair
Toch verschilt de structuur van de Pyreneeën in belangrijke mate van die van de Alpen.
Q 22Welke Spaanse enclave ontstond door een slordige passage in de Vrede van de Pyreneeën?
Llívia
Het verdrag wees alleen de dorpen in het dal aan Frankrijk toe; deze plaats had stadsrechten en de bevolking koos ervoor Spaans te blijven.
Q 23Welke berg is met 3375 meter de op een na hoogste van de Pyreneeën?
Pico Posets
De top steekt twintig meter uit boven de nummer drie van het gebergte, die 3355 meter haalt.
Q 14Welke natuurlijke lijn werd in de Vrede van de Pyreneeën als Frans-Spaanse grens vastgelegd?
Waterscheiding
Op sommige plaatsen verschoof de grens daardoor flink naar het zuiden; Frankrijk moest op zijn beurt een dal aan de noordzijde opgeven.
Q 15Welke pas van slechts 290 meter is de belangrijkste aan de oostkant van de Pyreneeën?
Col du Perthus
Door de beperkte hoogte kon er ook een autosnelweg over worden aangelegd.
Q 16Welke Spaanse koning sloot de Vrede van de Pyreneeën met Frankrijk?
Filips IV
In ruil voor vrede zag hij af van zijn rechten op de landen en steden die waren aangesloten bij de Unie van Atrecht.
Q 17Welk dal ligt aan de noordzijde van de Pyreneeën maar hoort toch bij Spanje?
Val d'Aran
De staatsgrens volgt de hoofdkam van het gebergte grotendeels, maar niet overal.
Q 18Over welke Pyreneeënpas liep al in de Romeinse tijd een weg?
Somport
De pas ligt op 1636 meter en markeert de overgang tussen het westelijke en het centrale deel van het gebergte.
Q 19Op welk eiland in een grensrivier werd de Vrede van de Pyreneeën getekend?
Fazanteneiland
Het eilandje ligt tussen twee Baskische grensplaatsen en geldt tot op heden als zowel Frans als Spaans grondgebied.
Q 20Welke Franse staatsman begon de onderhandelingen over de Vrede van de Pyreneeën?
Mazarin
Het verdrag viel zeer negatief uit voor Spanje, dat financieel en logistiek geen krachtig leger meer op de been kon brengen.
Q 24Welke rivier vormt in het uiterste westen van de Pyreneeën de Frans-Spaanse grens?
Bidasoa
Afhankelijk van de definitie ligt de hoofdkam van het gebergte ten noorden of ten zuiden van deze rivier.
Q 25Welke pas is met 2408 meter een van de hoogste van de Pyreneeën?
Port d'Envalira
Het is bovendien de hoogste pas van het gebergte die ook in de winter toegankelijk blijft.
Q 26Op welke berg ligt de Pique Longue, het hoogste punt van de hoofdkam van de Pyreneeën?
Vignemale
Het is ook de hoogste berg die (deels) op Frans grondgebied ligt.
Q 27Aan welke staat werd de stad Duinkerke bij de Vrede van de Pyreneeën toebedeeld?
Engelse Gemenebest
Het grootste deel van het graafschap Artesië werd bij hetzelfde verdrag wel Frans grondgebied.
Q 28In welk Spaans kamp kwamen ongeveer 350 Nederlandse Engelandvaarders terecht?
Miranda
Ze moesten er wachten tot het gezantschap een uitreisvisum had geregeld, en dat kon maanden duren.
Q 29Hoeveel kilometer schoof de Frans-Spaanse grens door de Vrede van de Pyreneeën plaatselijk op?
40
De grens verschoof naar het zuiden, waardoor onder meer Roussillon in Frankrijk kwam te liggen.
Q 30Welke Duitse astronoom zette als eerste een Pyreneeëngebergte op een maankaart?
Johann Heinrich von Mädler
Deze negentiende-eeuwse selenograaf plaatste het gebergte tussen Mare Fecunditatis en Mare Nectaris.