Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Radio is draadloze telecommunicatie met radiogolven: een zender, een ontvanger en een draaggolf die geluid over grote afstanden brengt. Wat begon als morsesignalen tussen kuststations en schepen, groeide uit tot omroep, autoradio en internetradio. Deze quiz gaat over de techniek (oscillator, modulatie, elektronenbuis en transistor), over pioniers als Hertz, Tesla en Popov, en over mijlpalen zoals de eerste radioverbinding over het Kanaal en de eerste omroepzender ter wereld. Een flink deel is gewijd aan Guglielmo Marconi: zijn jeugd, zijn octrooien, de trans-Atlantische doorbraak en zijn omstreden latere jaren.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waar staat de afkorting AM in de radiotechniek voor?
Amplitudemodulatie
Het was de eerste manier om geluid over te dragen: de sterkte van de draaggolf varieert evenredig met het geluidssignaal.
Q 02Welk voordeel heeft FM ten opzichte van AM?
Veel minder gevoelig voor storingen
Daarnaast leveren FM-uitzendingen hifi-stereogeluid.
Q 03Naar welk land vertrok Marconi omdat zijn werk in Italië niet op prijs werd gesteld?
Engeland
Daar overbrugde hij steeds grotere afstanden en stuurde hij in 1901 een bericht over de Atlantische Oceaan.
Q 04In welke Italiaanse stad werd Guglielmo Marconi in 1874 geboren?
Bologna
Hij werd er op eigen wens ook begraven; de luchthaven van de stad draagt tegenwoordig zijn naam.
Q 05Waarmee maakten de eerste kristalontvangers het geluid hoorbaar?
Hoofdtelefoon
Pas toen ontvangers met buizen het signaal konden versterken, kon het geluid via een luidspreker worden weergegeven.
Q 06Welke uitvinding uit 1906 maakte het mogelijk spraak en muziek uit te zenden?
Elektronenbuis
Tot dan toe diende radio alleen om morsesignalen te verzenden; berichten konden nu rechtstreeks worden ingesproken.
Q 07Wie ontdekte in 1887 hoe elektromagnetische radiogolven opgewekt en ontvangen konden worden?
Heinrich Hertz
Zowel Marconi als Popov bouwde enkele jaren later voort op zijn werk.
Q 08Welke toepassing zit aan de bovengrens van 300 GHz in het standaardradioverkeer?
Satellietverbindingen
De ondergrens van die band ligt bij 30 kHz, het domein van de wereldomroepen.
Q 09Over welke zeestraat kwam in 1899 de eerste radioverbinding tot stand?
Het Kanaal
Twee jaar later volgde de eerste trans-Atlantische verbinding, tussen Groot-Brittannië en Newfoundland.
Q 10Uit welk land kwam Marconi's moeder Annie Jameson?
Ierland
Zij was een kleindochter van de oprichter van de Jameson Whiskey-distilleerderij en zeventien jaar jonger dan haar man.
Q 11Welk onderdeel van een radiozender genereert de draaggolf?
Oscillator
Daarna wordt de draaggolf gemoduleerd met het signaal en straalt de antenne het resultaat uit.
Q 12Welke uitvinder is in Rusland en het voormalige Oostblok bekender dan Marconi?
Aleksandr Popov
In Frankrijk geldt hetzelfde voor Édouard Branly; allen bouwden omstreeks dezelfde tijd voort op het werk van Hertz.
Q 13In welk jaar werd de transistor ontwikkeld?
1947
Daardoor werden veel kleinere ontvangers mogelijk, die bovendien minder energie nodig hebben.
Wie ontdekte frequentiemodulatie als manier om de draaggolf te moduleren?
Q 21Welk beroemd patentnummer verkreeg Marconi in april 1900 op zijn afgestemde telegraafzender?
7777
De Engelse omschrijving luidde ‘tuned or syntonic telegraphy’; in die jaren bouwde hij permanente stations bij The Needles, Bournemouth en Poole.
Q 22In welke havenstad bracht Marconi als kind de winters door met zijn moeder?
Livorno
Daar had de Italiaanse zeemacht haar zeevaartschool; zijn vader droomde van een loopbaan bij de marine, maar de jongen zakte voor het toelatingsexamen.
Q 23Over welke afstand verstuurde Marconi bij zijn eerste geslaagde proeven draadloos signalen?
Anderhalve mijl
Dat is zo'n 2400 meter; hij gebruikte een vonkgenerator, een verbeterde coherer en zijn eigen uitvinding, de radioantenne.
Edwin Armstrong
Bij deze techniek varieert niet de sterkte maar de frequentie van de draaggolf met het signaal.
Q 15Vanaf welk eiland stuurde koningin Victoria draadloze berichten naar de Prins van Wales?
Wight
De prins voer op dat moment op het koninklijke jacht; de koningin behoorde tot de invloedrijke bewonderaars van Marconi's uitvinding.
Q 16Waarom kon Nikola Tesla in 1895 zijn demonstratie niet uitvoeren?
Zijn werkruimte vatte vlam
Hij wilde als eerste laten zien hoe elektrische signalen over grote afstand verstuurd kunnen worden; datzelfde jaar lukte het Marconi wel.
Q 17Waar begon Marconi rond 1890 te experimenteren met radiogolven?
Op de zolder van Villa Griffone
Het landgoed van zijn vader stond op een berg en keek uit op het dorpje Pontecchio.
Q 18Welk Nederlands kuststation onderhield draadloze telegrafie met schepen op zee?
Scheveningen Radio
Voor dat verkeer werd het morsealfabet gebruikt; later kwam voor korte verbindingen met vissersschepen telefonie in gebruik.
Q 19Vanuit welk Engels graafschap zond Marconi in 1901 morsesignalen over de Atlantische Oceaan?
Cornwall
De signalen vertrokken uit Poldhu en bereikten St. John's op Newfoundland, circa 3200 kilometer verderop.
Q 20Uit welke opera klonk de aria bij de eerste Belgische radio-uitzending in 1914?
‘Tosca’
De hele koninklijke familie luisterde mee; Albert I en koningin Elisabeth behoorden tot de eerste radioliefhebbers.
Q 24In welk jaar werd de eerste Europese auto met een autoradio als optie aangeboden?
1933
Een paar jaar later, rond 1935, volgden de eerste proefuitzendingen met beeld: de geboorte van de televisie.
Q 25Welke hoogleraar natuurkunde en buurman hielp Marconi met zijn verdere opleiding?
Augusto Righi
Hij liet de jongen zijn lessen volgen, gaf hem toegang tot zijn laboratorium en tot de universiteitsbibliotheek.
Q 26Welk principe verbeterde de kwaliteit van buizenontvangers in het bijzonder?
Superheterodyne
De buis zelf heet in de volksmond een lamp; dankzij versterking kon het geluid voortaan uit een luidspreker komen.
Q 27Hoeveel volt bedraagt het luidsprekersignaal van een centrale radio-installatie in een fabriek?
Zo'n 100 V
Die hoge spanning beperkt de verliezen in lange leidingen; in elke luidspreker zit een aanpassingstransformator.
Q 28Welk bedrijf richtte Marconi in juli 1896 op?
Wireless Telegraph & Signal Company
Het was een directe voorloper van The Marconi Company, dat eind 20ste eeuw opging in BAE Systems.
Q 29Welke roepletters had de omroepzender van Idzerda, de eerste ter wereld?
PCGG
Omroeppionier Hanso Schotanus à Steringa Idzerda verzorgde in 1919 de uitzendingen vanuit zijn eigen woning.
Q 30Welke hoofdingenieur van de British Post Office steunde Marconi in 1896?
William Henry Preece
Met zijn steun verkreeg Marconi op 2 juni 1896 's werelds eerste octrooi voor een draadloos telegrafiesysteem.