Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een straalmotor zuigt lucht aan, perst die samen, verbrandt er brandstof in en stoot een straal heet gas uit. Dat simpele principe bracht de luchtvaart voorbij de geluidssnelheid. Deze quiz test wat je weet over de werking en de onderdelen van straalmotoren, de verschillen tussen stuwstraalmotor, turbojet, turbofan en turboprop, en de rol van de naverbrander. Ook de geschiedenis komt aan bod: van de Britse luchtmachtofficier die de motor bedacht tot de Roemeense en Duitse pioniers die eveneens eer toekomt.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat gebruikt een straalmotor om een vliegtuig voort te bewegen?
Straal heet gas
In het Engels heet de motor een jet engine; de meeste straalmotoren werken volgens hetzelfde basisprincipe.
Q 02Welk onderdeel perst de aan de voorkant ingezogen lucht in een straalmotor samen?
Compressor
Pas na het samenpersen wordt brandstof toegevoegd en het mengsel ontstoken.
Q 03Wat gebeurt er in een straalmotor nadat brandstof aan de samengeperste lucht is toegevoegd?
Het mengsel wordt ontstoken
De verbranding levert zo veel warmte dat het gasmengsel sterk uitzet en de motor aan de achterkant verlaat.
Q 04Welk type motor gebruikt de moderne burgerluchtvaart tegenwoordig?
Turbofan
Dit type pompt ook koude lucht om de motor heen in de hete uitlaatstraal.
Q 05Voor welke vliegtuigen zijn turboprops of turbofans gebruikelijker dan een gewone straalmotor?
Langzamere vliegtuigen
Een gewone straalmotor verliest bij lagere snelheden veel van zijn efficiëntie.
Q 06Door wie is de straalmotor uitgevonden?
Frank Whittle
De Britse uitvinder werd later in de adelstand verheven en overleed in 1996 in de Verenigde Staten.
Q 07Wat drijft de turbine bij een turbopropmotor vooral aan?
Propeller
De motor werkt verder op hetzelfde principe als een straalmotor.
Q 08Hoe heet de voorziening die extra brandstof in de uitlaat van een straalmotor injecteert?
Naverbrander
De stuwkracht verdubbelt er ongeveer door, maar het brandstofverbruik wordt extreem hoog.
Q 09Hoe heet de simpelste versie van een straalmotor?
Ramjet
In het Nederlands heet dit type ook wel stuwstraalmotor.
Q 10Onder welke omstandigheden is een straalmotor erg efficiënt?
Hoge snelheid en grote hoogte
Rond of boven de geluidssnelheid en in ijle lucht komt de motor het best tot zijn recht.
Q 11Waaromheen zijn straalmotoren in het algemeen opgebouwd?
Centrale as
Die as loopt door de hele lengte van de motor, met de turbine aan de achterkant.
Q 12In welk Duits wapen uit de Tweede Wereldoorlog werd de pulserende straalmotor toegepast?
V-1
De pulserende straalmotor was een variant van de stuwstraalmotor.
Q 13Welk type straalmotor wordt nog gebruikt bij straaljagers, waar snelheid boven kracht gaat?
Turbojet
Het is de oudere van de twee motortypes die tegenwoordig veelal worden gebruikt.
Q 14Waardoor wordt de turbine van een straalmotor aangedreven?
Q 21Waardoor wordt de lucht bij axiale compressie stapsgewijs samengeperst?
In serie geplaatste schoepenraderen
Dit type compressie werd daarna toegepast voor snel vliegende vliegtuigen.
Q 22Waardoor wordt de voortstuwende kracht van een straalmotor bepaald?
Druk van de gassen op de onderdelen
Het vermogen van de motor is in werkelijkheid variabel en afhankelijk van de snelheid.
Q 23Hoeveel van de totale lucht pompen sommige turbofans koud om de motor heen?
Meer dan 90%
Die koude lucht gaat buiten de kern om rechtstreeks de hete uitlaatstraal in.
Straal uitlaatgas
De turbine drijft op haar beurt het onderdeel aan dat de inlaatlucht samenperst.
Q 15Hoe werd de Duitse V-1 gelanceerd?
Met een katapult
De motor van het wapen had op lage snelheid hulp nodig om genoeg druk op te bouwen.
Q 16Waaraan zijn high-bypass-turbofans uiterlijk te herkennen?
Grote luchtinlaat
De inlaat is bij dit type opvallend groot ten opzichte van de uitlaat.
Q 17Welke onderdelen ontbreken in een stuwstraalmotor?
Bewegende delen
Zo'n motor kan zichzelf pas voortstuwen nadat een extern apparaat hem op snelheid heeft gebracht.
Q 18Welk nadeel hadden de eerste straalmotoren door hun compressortype?
Grote diameter
Het gevolg was meer luchtweerstand, een probleem voor snel vliegende vliegtuigen.
Q 19Hoe kan een stuwstraalmotor zonder turbine alleen lucht aanvoeren?
Eerst snelheid maken
Er moet namelijk eerst zuurstof in de motor geperst worden voordat verbranding mogelijk is.
Q 20Welk supersonisch passagiersvliegtuig gebruikte, net als de Concorde, verbranding in de uitlaat?
Toepolev Tu-144
Buiten die twee toestellen bleef die techniek vrijwel beperkt tot militaire toepassingen.
Q 24Waarmee waren de eerste straalmotoren van Whittle uitgerust?
Centrifugaalcompressoren
Dat type had een relatief grote diameter, wat de motor dik maakte en meer luchtweerstand gaf.
Q 25Bij welke druk zet het gasmengsel in een straalmotor na de verbranding sterk uit?
Gelijkblijvende druk
Het uitgezette mengsel met de verbrandingsgassen verlaat de motor aan de achterkant.
Q 26Waarvoor staat de afkorting FADEC bij straalmotoren?
Full Authority Digital Engine Control
Deze digitale elektronische regelapparatuur regelt de motor volledig zelfstandig.
Q 27Met welk systeem aan de ingang bouwde de pulserende straalmotor al bij lagere snelheid druk op?
Verende klepjes
Daardoor kon de motor al bij lagere snelheid voldoende stuwkracht leveren.
Q 28Wat was kenmerkend voor de straalmotor van Whittle?
Meerdere verbrandingskamers
Whittle voegde een turbine toe aan het ramjetprincipe, zodat de motor ook bij stilstand lucht kon aanzuigen.
Q 29Waardoor wordt de stuwkracht van een straalmotor niet veroorzaakt, al hangt ze er wel van af?
Snelheidstoename
De stuwkracht hangt af van de snelheid voor en na de motor, maar ontstaat niet door het verschil daartussen.
Q 30Welk nadeel van axiale compressie werd gecompenseerd door de kleinere motordiameter?
Toegenomen complexiteit
Een slankere motor veroorzaakt minder luchtweerstand.