Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Straat van Gibraltar is de smalle zee-engte tussen Europa en Afrika, waar de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee elkaar ontmoeten. Al sinds de oudheid spreekt deze doorgang tot de verbeelding. Deze quiz gaat over de geografie, de stromingen en de geschiedenis van de straat, en over Gibraltar zelf: de Rots, de Britse basis, de apen en de plannen voor een tunnel naar Marokko.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Uit welke oceaan stroomt water de Middellandse Zee in om de verdamping daar te compenseren?
Atlantische Oceaan
In de Middellandse Zee verdampt meer water dan de rivieren aanvoeren; alleen de instroom door de Straat van Gibraltar houdt de balans in evenwicht.
Q 02Welk kanaal maakte de Straat van Gibraltar vanaf 1869 strategisch nog belangrijker?
Suezkanaal
De meeste schepen die tussen Europa en Azië varen, maken sindsdien gebruik van de zee-engte.
Q 03Hoe noemden de oude Grieken de twee rotsige kapen aan de Straat van Gibraltar?
Zuilen van Hercules
Voor de oude Grieken markeerden deze twee kapen, een aan elke kant van het water, het einde van de wereld.
Q 04Waarvoor koos 95,9 procent van de kiezers in Gibraltar bij het Britse referendum van 2016?
Blijven in de EU
In het Verenigd Koninkrijk als geheel koos een kleine meerderheid juist voor de brexit.
Q 05Op welke Duitse vaartuigen werd in de Tweede Wereldoorlog gejaagd in de Straat van Gibraltar?
Onderzeeboten
Er werd hevig gestreden om ze op te sporen en te vernietigen terwijl ze de zee-engte probeerden te passeren.
Q 06Welk land veroverde in 1704 samen met Engeland de Rots van Gibraltar?
Nederland
De coalitievloot nam de rots in op 4 augustus; daarna bleef de doorvaart door de zee-engte onder Brits toezicht.
Q 07Welke uitgestorven mensen leefden vermoedelijk tot zo'n 24.000 jaar geleden nog in Gibraltar?
Neanderthalers
Hun resten zijn gevonden in de grotten van Gibraltar; in hun tijd was het zeeniveau lager en lagen er vlaktes rondom de rots.
Q 08Wat betekent de Arabische naam waarvan 'Gibraltar' is afgeleid?
Berg van Tariq
De naamgever was een Moorse legerleider; de rots ligt aan het zuidelijke eind van het Iberisch Schiereiland.
Q 09Welke Spaanse stad ligt op de Afrikaanse oever van de Straat van Gibraltar?
Ceuta
De zuidelijke oever is verder Marokkaans; aan de noordkant liggen Spanje en het Britse overzeese gebied Gibraltar.
Q 10Hoe breed is de Straat van Gibraltar op het smalste punt?
14 km
Op het breedste punt meet de zee-engte 44 km; de grootste diepte bedraagt 900 m.
Q 11Welke kant op loopt de bovenste zeestroming in de Straat van Gibraltar?
Oostwaarts
Dieper stroomt het zwaardere, zoutere water uit de Middellandse Zee juist de andere kant op.
Q 12Welke koningin kende Gibraltar al in 1842 de stadsstatus toe, wat pas in 2022 werd ontdekt?
Victoria
De erkenning ontbrak op de officiële lijst van steden, zodat niemand ervan wist tot een groep onderzoekers het voorval ontdekte.
Q 13Tijdens welke oorlog werd de Rots van Gibraltar in 1704 op Spanje veroverd?
Spaanse Successieoorlog
De aanval kwam vanaf zee: schepen van twee bondgenoten namen de rots samen in.
Q 21Welke hoek van de Straat van Gibraltar wordt afgebakend door de Rots van Gibraltar?
Noordoosten
De zee-engte dankt haar naam aan deze rots, die op de Europese oever ligt.
Q 22Hoeveel miljoen jaar geleden ontstond de Straat van Gibraltar?
5,3
Oceaanwater drong toen door tot het uitgedroogde bekken van de Middellandse Zee, wat een gigantische waterstroom veroorzaakte.
Q 23Waaraan stierf koning Alfons XI van Castilië in 1350 tijdens een beleg van Gibraltar?
Pest
Gibraltar was op dat moment weer in islamitische handen; in 1374 ging de stad over naar Granada.
Hoe heet de periode waarin de afgesloten Middellandse Zee grotendeels verdampte?
Q 14Met welke Marokkaanse stad wilde een Brits tunnelplan uit 2021 Gibraltar verbinden?
Tanger
Dit Britse plan zou het oudere Spaans-Marokkaanse tunnelproject kunnen vervangen.
Q 15Wie leidde de vloot die in 1607 een Spaanse vloot in de Baai van Gibraltar vernietigde?
Jacob van Heemskerck
De Spaanse schepen lagen aangemeerd en werden bij verrassing overvallen; het treffen staat bekend als de Zeeslag bij Gibraltar.
Q 16In welk westelijk deel van de Middellandse Zee komt de Straat van Gibraltar uit?
Alboránzee
De zee-engte zelf is circa 60 km lang en scheidt Europa aan de noordkant van Afrika aan de zuidkant.
Q 17In welk jaar stak een Berbers leger de Straat van Gibraltar over om Spanje te veroveren?
711
De aanvoerder, Tariq ibn Zijad, gaf zijn naam aan de rots: 'Gibraltar' is een verbastering van een Arabische naam uit de achtste eeuw.
Q 18Wat maakt de Straat van Gibraltar tot een trechter die de oost-westwinden versterkt?
Hoge bergen aan beide oevers
Die sterke winden beïnvloeden op hun beurt de stroming en de getijden, wat de zee-engte voor grote zeilschepen vroeger gevaarlijk maakte.
Q 19Hoe heet de volkstaal die uniek is voor Gibraltar?
Llanito
De basis is Andalusisch Spaans, sterk vermengd met Brits Engels en met elementen uit onder meer het Maltees en het Portugees.
Q 20Het Grote Beleg van Gibraltar was een Europees front van welke onafhankelijkheidsoorlog?
Amerikaanse
Franse en Spaanse troepen belegerden Gibraltar van 1779 tot 1783 tevergeefs; het Britse gezag bleef overeind.
Messiniaanse crisis
Geologen leiden dit af uit zoutafzettingen en andere sporen die ze hebben gevonden.
Q 25Sinds welk jaar bestaan er plannen voor een tunnel onder de Straat van Gibraltar?
1979
De tunnel moet Spanje met Marokko verbinden: Spanje is de belangrijkste handelspartner van Marokko en de scheepvaart op de straat is overbelast.
Q 26In welk jaar kwam er definitief een einde aan de Moorse aanwezigheid op Gibraltar?
1462
De hertog van Medina-Sidonia veroverde de stad in het kader van de Reconquista; in 1501 ging ze over naar de Spaanse kroon.
Q 27In welk jaar stapte Gibraltar over op rechts rijden?
1929
Dat gebeurde op 16 juni, door de toegenomen invloed van het Europese vasteland; voor gebieden onder Brits bestuur is rechts rijden uitzonderlijk.
Q 28In welk jaar werd in Spanje het natuurpark Parque Natural del Estrecho opgericht?
2003
Het natuurpark aan de Spaanse kant van de zee-engte is 18.931 hectare groot.
Q 29Welke Marokkaanse dynastie maakte Gibraltar in 1333 opnieuw islamitisch?
Meriniden
Ferdinand IV van Castilië had de rots kort daarvoor veroverd, maar na een invasie uit Marokko ging ze weer verloren.
Q 30Bij welke Marokkaanse kaap moet de geplande tunnel onder de Straat van Gibraltar uitkomen?
Malabata
Aan de Spaanse kant ligt het eindpunt bij Punta Paloma, nabij Tarifa; een Spaans en een Marokkaans bedrijf bestuderen samen de dubbele spoorwegtunnel.