Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Vervoer is het verplaatsen van personen en goederen: met de auto, de fiets, de trein, het vliegtuig of het schip. Achter dat simpele idee schuilt een wereld van wetten, logistiek en techniek, van de trekschuit tot de koelwagen met dubbele verdamper. Deze quiz test wat je weet over personen- en goederenvervoer in Nederland, over duurzaamheid en uitstoot, en over een bijzonder vervoermiddel: de hovercraft, het luchtkussenvoertuig dat land en water aankan. Van het Burgerlijk Wetboek tot Christopher Cockerells stofzuigerproef: hoe goed ken jij de wereld van het transport?
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waardoor maakt een hovercraft geen direct contact met de ondergrond?
Een luchtkussen onder een rok
Bovenop zuigt de motor lucht aan, zodat de druk van het luchtkussen onder de rok op peil blijft.
Q 02Welk vaartuig geldt naast het paard en de postkoets als oude vorm van personenvervoer?
Trekschuit
Sinds de industriële revolutie kwam de evolutie van het transport in een stroomversnelling, met de fiets, de spoorwegen, de auto en het vliegtuig.
Q 03Hoe heet de regeling waarmee NS reizigers compenseert als hun trein te laat is?
Geld terug bij vertraging
Wettelijk hoeft dat niet: een vervoerder is voor vertragingsschade niet aansprakelijk, maar sommige vervoerders bieden toch een vergoeding.
Q 04Wie wordt de 'vader van de hovercraft' genoemd?
Christopher Cockerell
Hij was niet de eerste onderzoeker op dit gebied, maar zijn systematische werk in de jaren 50 rechtvaardigt die eretitel.
Q 05Met welk huishoudelijk apparaat begon Cockerell zijn eerste hovercraftexperimenten?
Stofzuiger
Met een omgekeerd conservenblikje boven een weegschaal toonde hij hoeveel kracht een dunne luchtstroom kan uitoefenen.
Q 06Hoe heet de flexibele rand onder een hovercraft die meebeweegt met golven en het luchtverlies beperkt?
Plooirok
Cockerell probeerde eerst een luchtgordijn van hogedrukstralen rond de romp, maar dat bracht het vaartuig veel te weinig omhoog.
Q 07Waarvoor is een vervoerder volgens artikel 108 van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek niet aansprakelijk?
Schade door vertraging
Ook elke afwijking van de dienstregeling valt onder die uitsluiting, ongeacht of de oorzaak vóór, tijdens of na de reis ontstond.
Q 08Waar staat EDI voor, een standaard voor informatie-uitwisseling in het goederenvervoer?
Electronic data interchange
In het goederenvervoer is de informatiebehoefte groot, en de manier waarop die informatie beschikbaar komt verschuift.
Q 09In welk jaar werd in Nederland het Klimaatakkoord gesloten met afspraken over de sector mobiliteit?
2019
Het reduceren van uitstoot is lastig, omdat de winst van verbeteringen verloren dreigt te gaan door de snelle groei van het transport.
Q 10Naar welk Amerikaans merk wordt de naam hovercraft vaak ten onrechte verbasterd?
Hoover
Dat merk was destijds het bekendst in het Verenigd Koninkrijk, maar Cockerells experimenten hadden er niets mee te maken.
Q 11Welke wet regelt in Nederland het collectieve vervoer van reizigers per bus, trein en taxi?
Wet personenvervoer 2000
Naast die wet geldt de Amvb Besluit personenvervoer 2000; de vervoersovereenkomst zelf staat in Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek.
Q 12Wat maakt een oplegger met dubbele verdamper in het koeltransport mogelijk?
Meerdere temperatuurzones in één zending
Koeltransport dient onder meer voor groenten, fruit, vlees, vis, geneesmiddelen en biofarmaceutische producten.
Q 13Uit welk land kwam Gustav de Laval, die in 1882 een patent op een luchtlaag onder de romp kreeg?
Zweden
Q 21Welk certificaat hebben chauffeurs van gekoelde medische zendingen vaak behaald?
GDP
Zulke chauffeurs zijn getraind in temperatuurcontrole, sanitaire praktijken en de algemene behandeling van gekoelde goederen.
Q 22Uit welk land kwam Toivio Kaario, die een vroege voorloper van de hovercraft bouwde?
Finland
Zijn voertuig leek al duidelijk op de eerste ontwerpen van Cockerell, die pas in de jaren 50 systematisch onderzoek deed.
Q 23Welke Europese indeling wordt vaak gebruikt om goederen voor statistieken in te delen?
NSTR
Voor professioneel vervoer is bovendien een binnenlandse of internationale vergunning nodig en moet meestal een vrachtbrief worden opgesteld.
Met zijn testschip bleek het onmogelijk een gelijkmatige luchtlaag tussen romp en water te realiseren.
Q 14Hoe heet goederenvervoer waarbij het hele voertuig of de oplegger mee op boot of trein gaat?
Intermodaal vervoer
Worden goederen opeenvolgend met verschillende middelen vervoerd, dan spreekt men van multimodaal of gecombineerd vervoer.
Q 15Welk aandeel had vervoer in 2017 in de totale uitstoot van broeikasgassen in Europa?
25 procent
In 1990 lag dat aandeel nog op 15 procent; de snelle groei van personen- en vrachtvervoer maakt het terugdringen van uitstoot lastig.
Q 16Welk gewas werd in de jaren 70 in Nederland geoogst met wagens op een luchtkussen?
Suikerbieten
Zo'n platte wagen kon doorwerken op land dat te drassig was geworden voor tractoren en oogstmachines.
Q 17Hoeveel lager wil de Europese Commissie de broeikasgasuitstoot door vervoer in 2050 hebben?
90%
Nederland maakte in zijn eigen Klimaatakkoord aparte afspraken over het verduurzamen van de sector mobiliteit.
Q 18Op welke datum stak de SR.N1 als eerste hovercraft met succes Het Kanaal over?
25 juli 1959
De SR.N1 werd gebouwd door de firma Saunders Roe; nog in diezelfde maand testte China een eigen prototype op volle zee.
Q 19Waarvoor zette de Sovjet-Unie vanaf de jaren 60 luchtkussenvoertuigen in op toendra's en in moerassen?
Naar olie boren
Het ging om hybride voertuigen/vaartuigen die volgens het luchtkussenprincipe waren gebouwd.
Q 20Wat positioneren ziekenhuizen sinds de jaren 90 soms op een luchtkussen onder een gammacamera?
Onderzoeksbed
Begin jaren 90 stond bij een researchafdeling in Amsterdam zelfs een complete gammacamera op een luchtkussen.
Q 24Op het baanlichaam van welke oude Franse spoorlijn werd in de jaren 60 de Aérotrain getest?
Parijs-Chartres
De Aérotrain was een luchtkussenvoertuig dat over een vaste geleiderail zweefde in plaats van over water of land.
Q 25Hoe zwaar waren de zwaarste militaire luchtkussenlandingsvaartuigen, die zelfs tanks konden vervoeren?
160 ton
Luchtkussenvaartuigen zijn minder kwetsbaar voor mijnen en hebben geen havenvoorzieningen nodig, wat ze militair aantrekkelijk maakt.
Q 26Welk artikel van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek definieert de overeenkomst van personenvervoer?
100
Het staat in afdeling 5 over binnenlands openbaar personenvervoer: de vervoerder verbindt zich reizigers volgens een kenbare dienstregeling te vervoeren.
Q 27Wie kreeg in 1877 een patent op een dunne luchtlaag tussen scheepsromp en water tegen wrijving?
John I. Thornycroft
Zijn tests waren veelbelovend, maar leverden geen bruikbaar eindproduct op.
Q 28Welk bedrijf had begin jaren 90 in Amsterdam een gammacamera op een luchtkussen in gebruik?
Shell
Het luchtkussenprincipe laat zware apparatuur vrijwel zonder wrijving verplaatsen, net als bij een hovercraft op water.
Q 29Wie bouwde in 1925 de eerste succesvolle boot met luchtbellen langs de romp tegen wrijving?
D.K. Warner
Kort daarna bouwde een Finse ingenieur een voertuig dat al duidelijk op de latere ontwerpen van Cockerell leek.
Q 30Welk Chinees instituut experimenteerde vanaf 1957 met een luchtkussenprototype?
Harbin Shipbuilding Engineering Institute
De eerste proeven op volle zee vonden plaats voor de kust van Port Lu Shun, maar dit verhaal is veel minder bekend dan het Britse.